Võ đường
Vĩnh Xuân EZCARE

Festival Vĩnh Xuân Về Nguồn 2026 diễn ra sáng Chủ nhật 18.10.2026 tại Nhà tưởng niệm Thầy Ngô Sĩ Quý (xã Cổ Đông, Sơn Tây, Hà Nội), do Vĩnh Xuân Ngô Gia Hoàng Pháp tổ chức. Đây là chương trình thường niên dành cho thành viên các võ đường trực thuộc, cùng gia đình và bạn bè yêu thích Vĩnh Xuân. Chủ đề năm nay: Thảo luận về Hệ thống 108.

Chương trình

• Dâng hương tưởng nhớ thầy Ngô Sĩ Quý, người sáng lập hệ phái.
• Diễn văn khai mạc của thầy Trần Bá Kiểm, Trưởng ban tổ chức.
• Chia sẻ của thầy Hoàng Quốc Toàn, đại diện hệ phái.
• Biểu diễn của các võ đường và tham luận chuyên đề 108.
• Tổng kết, chụp ảnh lưu niệm, bế mạc và liên hoan.

Tham dự có các võ đường Vĩnh Xuân trường Nguyễn Văn Trỗi, Vĩnh Xuân EZCARE, Vĩnh Xuân Ngô Thị Pháp, Vĩnh Xuân Hoàn Kiếm, Vĩnh Xuân NGHP Europe và nhóm Vĩnh Xuân NGHP Lưu Thủy.

Ba mục tiêu của Festival

Trong diễn văn khai mạc, Ban tổ chức nhắc lại ba mục tiêu xuyên suốt: Kết nối các chi phái, hệ phái trong nước và bạn bè quốc tế; Kế thừa bằng việc trình diễn, chuẩn hóa và bảo tồn các bài quyền từ cơ bản đến nâng cao; Phát triển qua nghiên cứu võ học và đổi mới phương pháp huấn luyện. Tinh thần được kêu gọi lan tỏa: Cương nhu tương tế, Khiêm tốn học hỏi, Thượng võ tôn sư.

Vĩnh Xuân EZCARE tại Festival

Học viên Vĩnh Xuân EZCARE mang đến bốn tiết mục: biểu diễn chào mừng Hạc quyền & Cơ bản công của HLV cùng tập thể học viên nhí, Ngũ hình tổng hợp, Báo quyền, và tiết mục Thăng bằng, Tay dính, Ly thủ. Võ đường cũng góp phần tham luận chuyên đề 108, được đăng lại trong loạt bài trên trang này.

Bài tham luận chuẩn bị cho Festival Về Nguồn 2026, trả lời câu hỏi: khi xã hội hiện đại khiến nhu cầu ứng dụng kỹ thuật chiến đấu ngày càng giảm, giá trị cốt lõi nào của 108, và của võ thuật nói chung, cần được giữ gìn?

Võ là sinh tồn

Có một định nghĩa về võ thuật mà người ta thường bỏ quên: võ là sinh tồn. Không phải sinh tồn theo nghĩa hẹp là sống sót qua một trận đánh, mà là khả năng tồn tại và phát triển trong môi trường sống.

Ngày xưa, môi trường sống là tự nhiên hoang dã, là chiến tranh, là hiểm nguy thể xác. Sinh tồn khi ấy là đấm đá, là tự vệ, là chiến đấu. Ngày nay không còn thú dữ, không còn kẻ thù cầm gươm, nhưng con người vẫn phải sinh tồn trước áp lực công việc, sự cô đơn, khủng hoảng tinh thần và sự kiệt quệ của đời sống hiện đại. Sinh tồn ngày nay là hòa: hòa với chính mình, với người khác, với cuộc đời.

108 còn giá trị gì?

Hệ thống 108 không phải là một bộ chiêu thức để đánh nhau. Nó đúc kết toàn bộ nguyên lý vận động của Vĩnh Xuân vào một khuôn giao tiếp chiến đấu. Để giá trị ấy hình thành, một số nguyên lý kỹ thuật cốt lõi vẫn phải được giữ nguyên vẹn: cấu trúc thân và tay, nguyên lý trung lộ, khả năng hóa lực và phát lực trong cùng một chuyển động, cảm giác dính và hòa ở khoảng cách ngắn. Khi chất liệu kỹ thuật được giữ vững, 108 rèn cho con người năm năng lực:

1. Trí thông minh vận động. Người tập phải xử lý cùng lúc khoảng cách, lực, hướng, thời điểm, trạng thái của đối phương và của chính mình, trong tích tắc, bằng cảm nhận trực tiếp. Đây là nền tảng của khả năng thích ứng.
2. Làm chủ cảm xúc. Sợ bị đánh trúng, giận khi bị hạ, lo khi bị dồn, mừng quá độ khi chiếm ưu thế đều làm rối hơi thở và cứng cơ bắp. Luyện tập giúp người tập nhận biết và làm chủ những trạng thái ấy.
3. Thống nhất toàn thân. Không còn tay đánh riêng, chân đá riêng. Một ý niệm khởi lên, toàn thân cùng phản ứng. Nguyên lý này chuyển hóa thành khả năng tư duy hệ thống.
4. Buông bỏ. Muốn nghe được lực người, phải buông ý mình. Muốn dính được với người, phải bỏ chống đối. Đây là nền tảng của những mối quan hệ lành mạnh và sự bình an nội tại.
5. Xử lý lực trong không gian hẹp, thời gian ngắn. 108 buộc người tập giữ cấu trúc, cảm nhận lực và phản ứng ngay trong tầm tay. Đây là đặc trưng kỹ thuật của 108 và vẫn có giá trị khi chuyển sang việc làm chủ cơ thể trong đời sống.

Võ thuật nói chung còn giá trị gì?

• Sự hiện diện trọn vẹn: không thể vừa đánh vừa nghĩ chuyện khác.
• Kiên nhẫn và kỷ luật: không có đường tắt, chỉ có luyện tập ngày này qua ngày khác.
• Cộng đồng thật: quan hệ đồng môn không phải máu mủ, không phải lợi ích, mà là sự tôi luyện chung.
• Chuyển hóa tự ngã: một trong số ít con đường chuyển hóa cái tôi thông qua vận động thể chất.
• Kết nối với truyền thống: học võ là học cách kết nối với những thế hệ đi trước.

Võ thuật không chết, nó chuyển hóa

Khi xã hội không còn cần những trận đấu sinh tử, võ thuật trở về bản chất của mình: một hệ thống rèn luyện sinh tồn toàn diện. Chuyển hóa không có nghĩa là làm loãng phần chiến đấu của 108, mà để phần chiến đấu ấy phục vụ mục tiêu rèn luyện rộng hơn, vừa giữ được chất kỹ thuật, vừa mở ra giá trị trong đời sống.

“Đạt Vĩnh Xuân là giơ một bàn tay cũng đầy đủ nội dung.”Cố võ sư Ngô Sĩ Quý

Một bàn tay giơ ra, không phải để đánh ai, mà để chạm vào chính mình, chạm vào người khác, chạm vào cuộc đời.

108 là cả hai

Gọi 108 là “bài quyền” thì không sai, nhưng chưa đủ. Về hình thức, đó là bài quyền cuối cùng trong Bát Môn. Về bản chất, đó là hệ thống vận động tổng thể của Vĩnh Xuân Ngô Sĩ Quý. Có thể xem 108 là từ điển sống của Vĩnh Xuân: mỗi động tác là một từ, người tập qua thời gian học cách ghép những từ ấy thành câu, thành đoạn, thành bài nói tự nhiên.

Một ma trận tổ hợp

Cách triển khai theo tổ hợp là phương pháp luyện tập đã có từ trước. Giống như xây nhà: có gạch, cát, xi măng; cát hợp xi măng thành vữa; vữa với gạch thành tường; cuối cùng thành ngôi nhà. Các nội dung của 108 được tách ra để luyện cho thuần, rồi dần ghép lại.

• Về hình, có năm nội dung: tại chỗ, tiến thoái, sang ngang, xoay tròn, đảo mã.
• Về ý, có tám nội dung: đánh đôi, lực, ghì lực, buông ghì lực, hóa phản đòn, trao đổi trong dính cứng, trao đổi trong dính mềm, dính hòa liền.

Chỉ ghép đôi 5 nội dung hình với 8 nội dung ý đã có 40 bài khác nhau, chưa kể chập dần nhiều nội dung theo tầng như kim tự tháp. Đến tầng cao nhất, khi mọi nội dung đã ghép làm một, người tập không còn “tập bài” nữa. Họ chỉ vận động, và mọi vận động đều chứa đủ 108.

Kế thừa từ những bài trước

1. Thủ đầu quyền (Tiểu niệm đầu) cho nền tảng cấu trúc: tấn pháp, hình tay căn bản, trung lộ, trục đối xứng, khuôn tay khuôn thân. Đây là ngữ pháp.
2. Khí công quyền cho nguyên lý nội tại: tinh, khí, thần, các cách thở, sự tương tác giữa tinh thần, hơi thở và cơ bắp. Đây là linh hồn.
3. Ngũ hình (Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc) cho năm nguyên lý vận động: uyển chuyển, mềm dẻo, bùng nổ, tốc độ, thăng bằng. Đây là chất liệu.

Tổng hợp và phát triển

108 không cộng gộp mà hòa quyện, đến mức không còn phân biệt động tác nào của bài nào. Nó đưa các nguyên lý ấy vào khuôn giao tiếp chiến đấu, nơi có đối phương, áp lực và biến động: từ tự thân sang tương tác, từ hình sang dụng, từ biết sang hành. Ba nguyên tắc chiến đấu, gọi là tam tiêu, đến 108 mới hiện rõ và thành đặc trưng:

• Trung lộ: giữ vững trục giữa, đồng thời chiếm trục đối phương.
• Tiêu đả: tiêu hóa lực đối phương rồi phản đòn, không chống cứng.
• Bàn giao tay: kiểm soát, khóa, kéo, khống chế kiều thủ đối phương qua các vòng tay để nghe lực. Có nơi gọi là dính hóa liền.

Khi đã nhuần nhuyễn, 108 không còn là một bài để diễn, mà trở thành ngôn ngữ vận động sống.

Vấn đề của lối giải cấu trúc

Nhiều nơi dạy 108 bằng cách bẻ bài quyền thành từng động tác rồi thuyết minh: đây là đòn A, đây là cách chặn B. Cách dạy này không sai về kỹ thuật, nhưng biến một hệ thống vận động thành một danh mục động tác. Người tập thuộc danh mục mà không hiểu sợi dây nối chúng, như đọc bài thơ từng chữ cái mà không hiểu nghĩa cả câu.

Ba nguyên tắc không tách rời

Trung lộ là nền tảng không gian: giữ trục của mình, chiếm trục của đối phương. Tiêu đả là nguyên lý xử lý lực: khi lực đến, nó được tiêu ngay trong khoảnh khắc ấy và đòn phản cũng phát ra ngay trong khoảnh khắc ấy, không tuần tự, không độ trễ. Bàn giao tay là kỹ thuật thực hành: kiểm soát và khống chế kiều thủ qua các vòng tay. Không có động tác nào chỉ chứa một trong ba.

Các hình chỉ là biến tấu

Như người nhạc công ngẫu hứng có một giai điệu chính trong đầu và biến tấu thành vô số phiên bản, mỗi động tác của 108 là một biến tấu của tam tiêu: khi qua trung lộ trực tiếp, khi qua tiêu đả đồng thời, khi qua các vòng bàn giao tay, khi qua các góc độ khác nhau của cùng một nguyên lý.

Từ khuôn mẫu đến ứng tác

1. Học khuôn mẫu. Học từng động tác, từng thế. Cần thiết, nhưng chỉ là phương tiện.
2. Hiểu nguyên lý. Nhận ra động tác A và B khác hình nhưng cùng nguyên lý. Đây là giải cấu trúc đúng nghĩa: nhìn thấy sợi chỉ đỏ xuyên suốt.
3. Quên khuôn mẫu. Hình vẫn chính xác, nhưng không còn là mục tiêu để bám vào. Quên sự gò bó của trí nhớ, không quên chất lượng động tác.
4. Ứng tác tự nhiên. Nguyên lý đi vào cách vận động thường ngày, như âm nhạc tự chảy qua người nhạc công.

“Đạt Vĩnh Xuân là giơ một bàn tay cũng đầy đủ nội dung.”Cố võ sư Ngô Sĩ Quý

Có cần một bản đồ học tập cho 108 không? Có. Bản đồ giúp người tập biết mình đang ở đâu, đang thiếu gì và cần đi tiếp thế nào.

Tầng 1: Cấu trúc và thành phần

• Hình và Ý: Ý dẫn Hình, Hình biểu hiện Ý.
• Khí và Lực: Khí dẫn Lực, Lực là biểu hiện của Khí.
• Thân, Thủ, Bộ: lực đi theo dây chuyền Bộ (chân) → Thân (trục) → Thủ (tay).
• Gian giá: kết cấu khung của tư thế, gồm góc khớp, căn chỉnh, đối xứng, ổn định.
• Trạng thái cần đạt: Trung chính, Tùng tịnh, Trầm phù, Khinh linh.
• Hệ thống xuyên suốt: Ngũ hình; Tam tỉnh (thị giác, xúc giác, linh giác); Thất đáo (làm chủ cảm xúc mình và đọc cảm xúc đối phương); Tam tiêu.

Tầng 2: Nguyên lý vận hành

Trung chính duy trì Gian giá tốt; có Gian giá mới có Tùng tịnh; có Tùng tịnh mới sinh Trầm; có Trầm mới sinh Phù; có Phù mới sinh Khinh; có Khinh mới sinh Linh. Đây là chuỗi chồng tầng: khi đạt Linh, các tầng trước vẫn đồng thời tồn tại. Hơi thở khuếch đại cả chuỗi, nhưng phải tự nhiên, không cưỡng. Lục hợp (tay–chân, khuỷu–gối, vai–hông; tâm–ý, ý–khí, khí–lực) vận hành đồng thời.

Cần phân biệt: Tùng (khớp mở, kình không mất) khác Giải (kình mất hết); Nhu khác Nhược; Cương (kình đàn hồi) khác Cương ngạnh (cơ bắp căng cứng).

Tầng 3: Lộ trình năm giai đoạn

1. Học hình: dựng Gian giá, luyện thủ hình, tấn pháp cơ bản.
2. Đánh đôi: thị giác tỉnh; khoảng cách, hướng, nhịp.
3. Lực, ghì lực, buông ghì lực, hóa phản đòn: xúc giác tỉnh.
4. Dính cứng, dính mềm, dính hòa liền: linh giác tỉnh, nghe lực, khống chế.
5. Ứng tác tự nhiên: không còn hình, tam tiêu tự vận hành.

Điều kiện xuyên suốt: thư giãn không gồng, đồng bộ, kết nối liền mạch, lực từ đất lên qua chân, eo, thân ra tay. Bản đồ là la bàn. Khi đã thuần thục, người tập quên bản đồ và chỉ còn vận động.

Mỗi khi nói về khó khăn của các lớp võ phong trào, ta thường nghe: người ta không còn thích học võ, kinh tế khó khăn, thanh niên chỉ mê điện thoại. Nhưng đó có phải nguyên nhân thật sự?

Nhiều võ đường chuyên nghiệp vẫn đông học viên dù học phí cao, giờ tập cố định và yêu cầu khắc nghiệt hơn. Trong khi đó, không ít lớp phong trào học phí rất thấp, có nơi miễn phí, mà vẫn thưa người. Rõ ràng vấn đề không nằm ở học phí, mà ở giá trị mà người học cảm nhận được.

Người học hôm nay không chỉ đến để học võ

Ngày nay có vô số lựa chọn: gym, yoga, chạy bộ, bơi, đạp xe, pickleball, khiêu vũ. Phần lớn người học không muốn trở thành võ sĩ. Họ muốn giảm căng thẳng sau giờ làm, giảm cân, tự vệ cơ bản, muốn con mình kỷ luật hơn, muốn một môi trường tích cực để rèn luyện. Họ đang tìm một giải pháp cho cuộc sống, chứ không đơn thuần là vài đòn thế hay mấy bài quyền.

Các phòng tập thành công bán điều gì?

Họ bán một lối sống, một cộng đồng, một môi trường truyền cảm hứng, một mục tiêu để chinh phục, cảm giác tiến bộ sau mỗi buổi tập. Nhiều lớp phong trào vẫn chỉ bán các bài quyền, các kỹ thuật và những buổi tập lặp lại. Đó là khoảng cách.

Người học không bỏ lớp vì học phí cao. Họ bỏ lớp vì không còn thấy lý do để tiếp tục.

Từ “dạy võ” sang “giải quyết nhu cầu của người học”

• Trẻ em cần được giáo dục nhân cách.
• Thanh thiếu niên cần môi trường rèn ý chí.
• Phụ nữ cần kỹ năng tự vệ.
• Người trung niên cần sức khỏe.
• Người lớn tuổi cần vận động an toàn.

Một câu hỏi cho tất cả chúng ta

Nếu lớp võ của bạn đóng cửa hôm nay, bao nhiêu học viên sẽ thấy tiếc? Bao nhiêu người sẽ nghĩ: tôi cần quay trở lại? Nếu câu trả lời còn ít, có lẽ vấn đề nằm ở cách chúng ta tổ chức, vận hành và tạo giá trị cho lớp học.

Người học không tìm đến một lớp võ chỉ để học vài đòn thế. Họ tìm một nơi giúp họ sống khỏe hơn, tự tin hơn, hạnh phúc hơn và trưởng thành hơn mỗi ngày.

Đây cũng là tinh thần mà Võ đường Vĩnh Xuân EZCARE xây dựng chương trình Võ · Khí · Dưỡng.

Ngày 25.01.2026, Võ đường Vĩnh Xuân EZCARE tổ chức Kỳ thi thăng cấp đai đẳng khóa 5. Chương trình dành cho các huấn luyện viên, trợ giáo và học viên trực thuộc hệ thống hoặc có liên kết với võ đường.

Thi thăng cấp là cột mốc trong lộ trình của mỗi học viên. Tại EZCARE, kỳ thi được tổ chức hai lần mỗi năm; bài thi chấm theo thang điểm rõ ràng cho từng nội dung kỹ thuật, để học viên biết mình đã đạt được gì và cần luyện thêm điều gì.

“Trên đầu ta chỉ có chính nghĩa mà thôi.”Thầy Ngô Sĩ Quý

Festival Vĩnh Xuân Về Nguồn 2025 diễn ra ngày 19.10.2025 tại Hà Nội với chủ đề Hệ thống 108. Chương trình mở đầu bằng diễn văn khai mạc của thầy Trần Bá Kiểm, Trưởng ban tổ chức, và lễ dâng hương tưởng nhớ thầy Ngô Sĩ Quý. Thầy Nguyễn Thành Trung dẫn chương trình.

Diễn văn khai mạc nhấn mạnh: Festival là lời tri ân Tổ sư Nguyễn Tế Công, người đưa Vĩnh Xuân vào Việt Nam, và thầy Ngô Sĩ Quý, người lĩnh hội tinh hoa từ Tổ sư và tạo nên hệ phái. “Về Nguồn” để nhắc thế hệ hôm nay rằng mỗi kỹ thuật đều được đúc kết từ thực tế ứng dụng và sự kiên trì của tiền nhân.

Các tham luận về 108

• Vĩnh Xuân Europe: video trình diễn.
• Vĩnh Xuân Ngô Thị Pháp: video 108 và phương pháp giảng dạy 108.
• Vĩnh Xuân Trần Phú: video trình diễn.
• Vĩnh Xuân Hoàn Kiếm: tham luận 108 về nguồn.
• Vĩnh Xuân EZCARE: Phân tích về Tiêu đả, Trung lộ và Bàn giao tay trong Hệ thống kỹ thuật 108.
• Vĩnh Xuân trường Nguyễn Văn Trỗi: phương pháp triển khai tập luyện Hệ thống 108.

Những tham luận năm 2025 là nền cho loạt bài chuyên đề 108 tại Festival 2026.

Festival Về Nguồn 2024 diễn ra sáng 20.10.2024, quy tụ các võ sư, huấn luyện viên và môn sinh hệ phái Vĩnh Xuân Ngô Sĩ Quý. Các thầy Hoàng Quốc Toàn, Hoàng Quốc Lập, Trần Hậu Tuấn, Nguyễn Đức Dũng, Trần Bá Kiểm, Bùi Nguyên Huân cùng đại diện nhiều võ đường đã có mặt.

Chương trình

• Diễn văn khai mạc của thầy Trần Bá Kiểm.
• Dâng hương tại Nhà tưởng niệm thầy Ngô Sĩ Quý.
• Thầy Hoàng Quốc Toàn phát biểu định hướng phát triển; thầy Trần Hậu Tuấn chia sẻ kinh nghiệm võ thuật.
• Tọa đàm về vai trò của 108 trong hệ thống tập luyện Vĩnh Xuân.
• Tri ân các thầy có nhiều cống hiến cho hệ phái, tặng hoa chị em nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20.10.

CLB Vĩnh Xuân EZCARE biểu diễn

EZCARE góp năm tiết mục: đồng diễn và đối luyện Thủ đầu quyền, Ngũ hình tổng hợp, 108 đối luyện đôi, 108 Mộc nhân và Ứng dụng 108. Các môn sinh Vĩnh Xuân Ngô Thị Pháp từ Pháp cũng biểu diễn 108 đối luyện và dẫn tay tự do.

Hệ phái Vĩnh Xuân Ngô Sĩ Quý không chỉ là một hệ thống kỹ thuật võ thuật, mà còn là biểu tượng của trí tuệ, lòng kiên nhẫn và tinh thần nhân văn sâu sắc.Diễn văn khai mạc, thầy Trần Bá Kiểm

Ngày 06.10.2024, cộng đồng chăm sóc sức khỏe chủ động EZCARE tổ chức chương trình kỷ niệm 5 năm hoạt động. Trên sân khấu mang biểu tượng cây xanh “Làm chủ Cuộc sống”, Vĩnh Xuân EZCARE thị phạm Chi Sao (dính tay) và biểu diễn Khí công Nội kình.

Phần biểu diễn thể hiện tinh thần Võ · Khí · Dưỡng mà võ đường theo đuổi: võ để rèn phản xạ và sự tự tin, khí công để điều hòa hơi thở và tĩnh tâm, dinh dưỡng để kết quả tập luyện bền vững.

Chủ nhật 22.10.2023, tại Hà Nội, Vĩnh Xuân Ngô Gia Hoàng Pháp tổ chức chương trình kỷ niệm 30 năm Câu lạc bộ Vĩnh Xuân trường Nguyễn Văn Trỗi, dưới hình thức tọa đàm theo dòng lịch sử, đan xen biểu diễn và chia sẻ của các thế hệ.

Nhìn lại 30 mùa xuân

Võ đường Vĩnh Xuân trường Nguyễn Văn Trỗi được thầy Hoàng Quốc Toàn ấp ủ và sáng lập năm 1993, với sự trợ giúp của các ông Lê Quốc Khánh, Chu Thành, Hoàng Quốc Lập, Trần Hậu Tuấn. Những môn sinh đầu tiên tập trên sân CLB Quân đội, rồi sân Bảo tàng Lịch sử Quân sự, dưới sự dìu dắt của các thầy Trần Bá Kiểm, Bùi Nguyên Huân, Nguyễn Đăng Dũng, Hoàng Thái, Nguyễn Nam Vinh, Vũ Duy Trường.

Từ cái nôi ấy, nhiều câu lạc bộ ra đời: Vĩnh Xuân Tăng Bạt Hổ (1996), Vĩnh Xuân Tây Hồ, sau là Vĩnh Xuân Nguyễn Gia (1999), Vĩnh Xuân Hàng Trống, sau là Vĩnh Xuân Dưỡng Sinh (2000), Vĩnh Xuân Ngô Gia Hoàng Pháp (2004). Năm 2010, thầy Nguyễn Thành Trung thành lập CLB Vĩnh Xuân EZCARE. CLB trường Nguyễn Văn Trỗi tiếp tục hoạt động tại Cung thể thao Quần Ngựa.

Hạt giống còn lan ra nhiều châu lục: Vĩnh Xuân Europe (2007), Vĩnh Xuân Ngô Thị Pháp (2014), và các học trò tại Nga, Ukraine, Pháp, Italia, Bỉ, Israel, Canada. Mỗi dịp Festival Về Nguồn, những học trò từ xa lại trở về biểu diễn và giao lưu.

Đại võ sư cao cấp Ngô Sỹ Quý sinh ngày 22/10/1922 tại Hà Nội và từ biệt chúng ta vào một ngày giáp Tết Bính Tý (năm 1997). Ông được Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam truy phong Danh hiệu ĐẠI VÕ SƯ môn phải Vĩnh Xuân vào năm 2017 vì những cống hiến đặc biệt vào việc bảo tồn và phát triển võ cổ truyền Việt Nam.

Cuộc đời 75 năm cùa ông có thể chia làm 3 thời kỳ:

1. Thời niên thiếu – hình thành nhân cách từ âm nhạc và võ thuật (1922 – 1945)
2. Người chiến sỹ – Vệ Quốc quân và sự dấn thân trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc (1945-1956)
3. Khát vọng cháy bỏng và những đóng góp to lớn cho việc giữ gìn, truyền bá, phát triển Võ cổ truyền Việt Nam và Thủ đô Hà Nội (1956 – 1997).

I. Thời niên thiếu hình thành nhân cách từ âm nhạc và võ thuật (1922 -1945)

Đại võ sư Ngô Sỹ Quý tuổi Tuất, ở ông hội đủ các đức tính: ngay thẳng – thật thà – cương trực – giàu nghị lực – không vì tiền tài, địa vị mà quên đi phẩm giá của con người mình – hết lòng vì mọi người, đồng thời rất tài hoa, khéo léo và quyết đoán.

Ông là người mẫn cảm cao với cái đẹp của nghệ thuật, trước hết là âm nhạc (ông sớm gắn bó với cây đàn Violin với các bản nhạc Tây phương) và đặc biệt là cái đẹp trong đạo lý và kỹ thuật quyền cước cùa môn võ mà ông đã tiếp nhận trực tiếp từ Sư tổ Vĩnh Xuân Quyền Việt Nam Nguyễn Tế Công trong quãng thời gian 6 năm (1939-1945).

Kết hợp những đức tính bẩm sinh người tuổi Tuất với hai yếu tố khách quan nói trên đã hình thành nên triết lý và nhân cách sống cao đẹp của Võ sư Ngô Sỹ Quý. Nó được thể hiện qua hai câu nói ông thường răn dạy học trò lúc sinh thời:

1. “HỮU XẠ TỰ NHIÊN HƯƠNG” Khiêm nhường, không khoa trương, không tự phụ cho mình là giỏi hơn người để thu phục người ta.
2. “TRÊN ĐẦU TA CHỈ CÓ CHÍNH NGHĨA MÀ THÔI” ngay thẳng, cương trực, không khuất phục cường quyền, làm chủ bản thân để tự tin vào chính mình.

II. Người chiến sỹ Vệ Quốc quân dấn thân trong cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc (1945 -1956)

Cách mạng Tháng 8/1945 đã thay đổi tư duy-và hành động của Ngô Sỹ Quý. Đáp lời kêu gọi của Tổ quốc, với lòng yêu nước nồng nàn ông đã quyết định lựa chọn cho mình con đường tham gia cùng Việt Minh cướp chính quyền ở Hà Nội và sau đó gia nhập Vệ Quốc đoàn trờ thành người lính của Trung Đoàn Thủ Đô với ý chí “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Để tiếp tục con đường đó, ông đã có một quyết định hết sức khó khăn là cáo lỗi lời mời của cụ Tế Công theo Cụ vào Nam để tránh chiến tranh đang lan rộng (lúc đó là đầu năm 1947) dù “ Tình Thầy – Trò” vốn rất cao cả trong Võ thuật. Từ đó Ngô Sỹ Quý đã có những ngày tháng tự hào trực tiếp cầm súng đánh giặc trong đội hình của Sư đoàn 308.

Cho đến năm 1949 một bước ngoặt lớn trong cuộc đời: Ông được điều động sang làm cán bộ phụ trách Thiếu sinh quân của Đại đoàn 308, để từ đó bước chân vào mặt trận mới với tư cách là một Nhà sư phạm (Quản lý và giáo dục thanh thiếu niên) và gắn bó với nó đến cuối đời. Từ năm 1950-1956 ông là giáo viên âm nhạc của Trường Thiếu sinh quân Việt Nam đóng tại Nam Ninh – Quảng Tây, Trung Quốc (gọi là Khu học xá Nam Ninh). Cũng chính những năm sống ở đây được tiếp xúc với giới võ thuật Trung Quốc ông đã nhận ra môn võ thuật mà ông được cụ Tế Công chuyền dạy chính là Vĩnh Xuân Quyền đang được đánh giá rất cao trong giới Võ thuật Trung Quốc (mệnh danh là Quyền trên Quyền). Lúc đó ông nung nấu khát vọng sau này sẽ truyền bá môn võ này đến với thế hệ trẻ Việt Nam nhằm: “nâng cao thể chất và tri thức sống cho thế hệ thanh niên Việt Nam bằng cái đẹp cùa Vĩnh Xuân quyền”.

Năm 1956, thầy Ngô Sỹ Quý về nước công tác tại Vụ Sư phạm Bộ Giáọ dục trong vai trò cán bộ nghiên cứu và chi đạo lĩnh vực Văn – Thể – Mỹ. Trong thời gian từ 1959- 1965, ông bắt đầu việc tìm hiểu, chuẩn bị các tư liệu để thực hiện khát vọng truyền bá Vĩnh Xuân Quyền cho thế hệ trẻ Việt Nam.

III. Khát vọng cháy bỏng và những đóng góp to lớn cho việc giữ gìn, truyền bá, phát triển Võ cổ truyền Việt Nam và Thủ đô Hà Nội” (1956-1997)

Sinh thời Thầy Ngô Sỹ Quý quan niệm “Cái khắc nghiệt nhất trong cuộc đời là thời gian” và ông đã phải chạy đua với thời gian để tìm tòi, nghiên cứu, xây dựng và phát triển rồi hệ thống lại những tinh hoa của Vĩnh Xuân Quyền, ông đã phải bền bỉ dành toàn bộ tâm trí và sức lực để thực hiện công việc trong 3 giai đoạn:

1. Tìm hiểu thêm để rút ra kết luận đủ hơn về Nguyễn Tế Công và di sản Cụ để lại cho giới Võ thuật Hà Nội (cuối những năm 50)

2. Sưu tầm, ôn luyện và củng cố lý luận cho kiến thức võ thuật của mình (đầu những năm 60).

3. Tổng kết Vĩnh Xuân Quyền và hiện thực hóa việc giữ gìn, truyền bá, phát triển Vĩnh Xuân Quyền cho thanh thiểu niên Việt Nam góp phần làm phong phú cho Võ cỗ truyền Việt Nam và công tác giáo thể chất tại Thủ đô Hà Nội.

Bằng sự kiên trì theo đuổi khát vọng của mình ông đã bền bỉ bắt đầu quá trình này từ truyền dạy cho lớp con cháu trong gia đình (khoảng 1967-1968) rồi mở rộng dần cho nhiều thế hệ thanh niên 5x, 6x,7x và chính họ sau này đã làm rạng danh tên tuổi của Ông. Trong buổi Tọa đàm tưởng nhớ 20 năm ngày Danh sư Ngô Sỹ Quý qua đời, nhiều thế hệ học trò đã nói lên cảm nhận về Thầy Ngô Sỹ Quý như sau:

Ông là một người Việt Nam giàu lòng yêu trân trọng là con người sống khép kín, không thích khoa trương, không vỗ ngực tự phụ, ưa khẳng khái, không sợ cường quyền.

võ sư Trần Việt Trung

Ông là con người có sức thuyết phục lôi cuốn người khác mãnh liệt. Đối với ông, dạy võ không phải là dạy đấm đá (đó là võ biền) mà là dạy cái triết lý làm người, đề cao sự nhận thức từ đó mà giác ngộ hiểu lẽ phải để hành động cho đúng, cho tốt.

võ sư Nguyễn Tiến Long

Thầy Ngô Sỹ Quý là người cẩn trọng trong tuyển chọn học trò. Ông luôn tìm hiểu kỹ tính cách tư chất từng người để từ đó có cách truyền dạy hiệu quả nhất, ông là người thầy có nhân cách lớn hiếm có.

võ sư Nguyễn Nam Vinh

Tu thân để làm chủ được mình, để tự tin vào chính mình trong mọi trường hợp. Ngô Sỹ Quý là tấm gương sáng về nhân cách cho chủng ta noi theo.

Võ Ngọc Đạm

Có thể còn nhiều nhiều nữa những kỷ niệm những ký ức sâu đậm trong tâm trí mỗi thế hệ, mỗi môn đệ đã từng được trực tiếp hoặc gián tiếp tiếp nhận sự dạy dỗ cùa Thầy Ngô Sỹ Quý và có cả những câu chuyện truyền miệng về Thầy Ngô Sỹ Quý (nhất là về các nội dung võ thuật như kỹ năng phi tiêu, đoản côn, dao quai, ngoại khí, nội khí v.v…).

(trích từ bài phát biểu của Ông Hoàng Quốc Lập trong Lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Thầy Ngô Sĩ Quý, 22.10.2022)

(Tưởng nhớ bác Ngô Sĩ Quý nhân ngày giỗ thứ 20 với lòng biết ơn sâu sắc – NGUYỄN TIẾN LONG)

Tôi là bạn học với Trần Hữu Nghị từ thời ở trường Nguyễn Văn Trỗi. Thi đại học, chúng tôi cùng đủ điểm đi “tây”, cùng được phân sang học ở Liên Xô. Tuy khác thành phố nhưng chúng tôi vẫn duy trì tình cảm thân thiết. Tốt nghiệp về nước chúng tôi ở trong tình trạng chung chờ phân công công tác. Thời gian rảnh rỗi mấy anh em “ở Tây về” thường tụ tập tại nhà Nghị ở số 99 phố Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Nghị có người em út tên là Trần Việt Trung, khi ấy vừa tốt nghiệp Đại học Ngoại thương và cũng đang trong tình trạng “thất nghiệp” như chúng tôi. Tuổi tác tuy có chênh nhau chút ít nhưng tính tình hợp, đặc biệt là có chung sở thích võ thuật nên chúng tôi nhanh chóng trở nên thân thiết. Tôi đến Trần Hung Đạo như về nhà mình, có nhiều hôm chơi khuya còn ngủ lại.

Ngay từ khi còn nhỏ, sống ở Quân khu Nam Đồng, tôi đã tập võ, nhưng đa phần chỉ là học lỏm các thế, miếng của các anh đi trước chứ chưa thành bài bản. Cũng từng va chạm với bên ngoài mà phần lớn là giành phần thắng nhưng không phải do giỏi võ mà chủ yếu dựa vào sức khỏe và sự can đảm, quyết liệt, không biết sợ.

Trong một lần gặp gỡ với anh Hoàng Quốc Toàn ở 99 Trần Hưng Đạo, được anh thể hiện lối đánh mềm mại như bông, như nhung, vô cùng linh hoạt, tất cả chúng tôi bị thuyết phục, xin theo học. Anh Toàn giới thiệu mấy anh chúng tôi, gồm Trung, Nghị, Long xuống gặp thầy của anh – bác Ngô Sĩ Quý.

Thật bất ngờ đối với tôi cùng một số anh em bạn bè thân thiết, bác Quý thu nạp ngay Trung làm môn đệ nhưng lại từ chối dạy tôi! Thú thật là khi ấy tôi không khỏi có chút chạnh lòng vì luôn tự tin mình là người tốt, có tri thức lại không ngại va chạm cả với tây – điều này đã nhiều người biết. Đến khi đã trở thành học trò của bác tôi mới biết lý do, lần gặp đầu tiên bác thấy tôi tính tình có nét lông bông, lãng tử nên cần có thời gian kiểm tra, thử thách thêm.

Thời gian ấy kéo dài… hơn một năm!

Nhưng tôi chẳng buồn lâu bởi bác Quý thực sự có sức hút đối với tôi, một sự “hấp dẫn” khó cưỡng nên dù chưa phải là học trò, tôi vẫn thường xuyên qua lại nhà bác. “Thấy cơm thì ăn, thấy việc thì làm”, chỉ có võ thuật là tuyệt nhiên chưa được đả động tới.

Bác Quý luôn vui mỗi khi tôi đến chơi. Những lần hai bác cháu nói chuyện, bác thường đưa ra những “lý thuyết khó” với tôi lúc đó để cùng trao đổi. Ví dụ các khái luận triết học phương Đông như âm – dương – ngũ hành hay sắc – không của Phật giáo… Thi thoảng bác cũng nói về võ nghệ nhưng dưới dạng võ triết – võ lý; trong đó những đặc trưng nổi bật của các môn phái võ thuật mang đậm dấu ấn thời đại cũng được bác đề cập đến. Tư tưởng xuyên suốt của bác Quý là đề cao nhận thức, có hai từ bác thường xuyên nhắc đi nhắc lại là giác ngộ. Từ nhận thức đến giác ngộ là một quá trình, dài ngắn tùy theo từng người nhưng chỉ khi hiểu và hiểu đúng, hiểu sâu sắc thì người ta mới có thể thực hành, được tốt, bởi suy cho cùng, mọi hành động đều do nhận thức và từ nhận thức mà ra. Nếu nhận thức sai các nguyên lý, quy luật; về chủ quan và khách quan trong vận động thì ắt sẽ dẫn đến sai lệch trong luyện tập. Khi ấy càng tập, càng phản tác dụng, càng luyện càng sớm thoái hóa. Tất nhiên như vậy thì võ công cũng không thể giỏi, nếu có được chút thành tựu thì cái giá phải trả rất lớn.

Sau này khi đã có nhân duyên được bác chỉ bảo, tôi nhận thấy bác thường đánh giá các bài tập và các bài kiểm tra bằng quan điểm nhận thức như đã nêu ở trên. Với bác dạy võ – học võ không phải chỉ dạy – học mấy cái đấm, cái đá – những người ấy dù có mang danh “giỏi võ” thì cũng chỉ đến mức đi làm vệ sĩ cho người ta mà thôi. Học võ để xây dựng con người toàn diện, khi đất nước cần đến, thì đó phải là những bậc lương tướng trong đời.

Nghĩ lại, thấy tầm tư tưởng của bác rất lớn, nhất quán và xuyên suốt.

Trong quãng thời gian một năm đó với tôi có rất nhiều “thử thách” – nếu chúng ta gọi như vậy, nhưng mỗi một “thử thách” là những bài học, kiến thức, xử thế bác truyền lại để tác động làm thay đổi nhận thức của học trò, để học trò có một nhận thức đúng trước khi bước vào chặng đường dằng dặc của võ thuật. Tôi nhớ như in “thử thách” cuối cùng, là bây giờ nói vậy chứ lúc ấy đã biết đầu cuối thế nào đâu. Bác hỏi tôi: Có biết nấu ăn không? Tôi đáp có. – Vậy thì chú đi chợ, nấu một bữa cơm ở nhà tôi.

Tôi tự tay vào bếp thổi cơm. Các món ăn cũng đơn giản, có rau muống luộc, nước dầm sấu, kèm theo mấy quả cà. “Đặc sắc” nhất là món thịt lợn kho tàu. Bác nếm thử, khen với bác Loan: “Long nó làm món này ngon đấy!”. Trước lúc ra về, bác bảo, từ ngày mai đến đây mà học. Tôi mừng không thể tả khi chính thức được bác nhận làm học trò. Mà thực ra, trong một năm qua bác đã chỉ dạy, qua đó chuẩn bị cho tôi rất nhiều điều trước khi bước vào học võ. Tôi nghĩ rằng, chỉ những người thầy lớn mới có thể truyền đạt cho học trò những điều lớn lao, sâu sắc từ những bài học tưởng chừng rất nhỏ.

Thời gian tôi tập quyền dưới sự chỉ dạy của bác Quý không dài, nhưng cũng đầy đủ tất cả các bài quyền trong học thuật của bác. Thật may, người bạn tập cùng với tôi là anh Trần Việt Trung. Tập được nửa năm, tôi xin phép bác, về quyền đã có Trung rồi, không còn phải lo lắng gì nữa, bác cho cháu tập trung luyện phần dưỡng sinh trong vận động quyền thuật. Và cũng thật may, bác đã đồng ý.

Phàm là con người ai cũng mong mình có sức khỏe. Bác Quý từng định nghĩa “khỏe là thăng bằng”- điều này nhiều người biết vì bác vẫn luôn nhắc đi nhắc lại. Nhưng trong cuộc sống, và lao động, do đòi hỏi của công việc, con người ta thường xuyên phải đối mặt với những trạng thái buồn vui, cáu giận, tính toán, suy nghĩ… khiến đầu óc căng thẳng, thân thể đau mỏi, khí huyết tắc nghẽn, rối loạn chuyển hóa… nghĩa là cả thân và tâm đều mất thăng bằng, yếu cả về cơ học lẫn sinh học dẫn đến trí lực mệt mỏi, đau đầu, giảm sút khả năng tư duy sáng tạo. Vì vậy bác Quý luôn đề cao dưỡng sinh, tập luyện dưỡng sinh để sửa chữa sự mất thăng bằng trong vận động. Nói cách khác là phải rèn luyện để nâng cao cả thể lực và trí lực, nhằm lấy lại thăng bằng cho cơ thể – đó mới là cái gốc của sức khỏe.

Dưỡng sinh ở đây là dưỡng sinh vận động, khác hẳn với một số môn dưỡng sinh khác chỉ luyện tập trong môi trường chủ quan mà không có thực tiễn khách quan phong phú, sinh động, về vấn đề này, bác Quý từng tổng kết: “Giá trị của võ (ở đây chỉ bàn đến tính chiến đấu và tính hiệu quả trong chiến đấu – tôi nhấn mạnh) trong xã hội hiện đại sẽ ngày càng giảm, nhưng mọi thời đại, mọi người đều cần dưỡng sinh. Con người phải ý thức được việc tự mình sửa chữa sự mất thăng bằng, bởi lâu ngày mất thăng bằng sẽ sinh ra cả thân bệnh lẫn tâm bệnh”. Chính vì điều này nên bác Quý luôn trăn trở tìm phương pháp phổ cập dưỡng sinh trong nhà trường phổ thông.

Khi đã trải đời hơn, tôi vô cùng biết ơn bác Quý về quãng thời gian “thử thách” quý báu này. Những nguyên lý trên đã giúp tôi giác ngộ rất nhiều điều trong quá trình được bác trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật sau này. Học thuật của bác rất vi diệu, không thể nói ra một lúc trên vài trang giấy. Nhưng nhân dịp này, tôi xin tóm tắt lại tinh thần học thuật của bác Ngô Sĩ Quý từ những gì mình được thụ giáo theo hai nội dung: Dưỡng sinh và Võ thuật để các bạn tham khảo.

DƯỠNG SINH

Mục tiêu của con người là sống khỏe, sống thọ và có trí tuệ minh mẫn nên cần phải rèn luyện đồng thời thân thể và tinh thần thì mới khỏe cả về thể lực và trí lực.

– Thân thể con người ta sinh hoạt và lao động ở các tư thế khác nhau, lâu ngày bị co cứng, nếu chỉ nghỉ ngơi tĩnh (nằm, ngồi) không giải quyết được. Để sửa chữa trạng thái mất cân bằng này ta buộc phải làm giãn ra, lỏng ra cho khí huyết lưu thông, cơ thể sẽ bớt đau, mỏi.

– Tinh thần con người cũng vậy, rất dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mỏi mệt do thường xuyên liên tục phải suy nghĩ, toan tính…cùng các tình trạng thái quá của cảm xúc (quá vui, quá buồn, quá, quá giận …). Do vậy, tinh thần cũng rất cần được nghỉ ngơi để giảm bớt căng thẳng, lấy lại sự an lạc.

Vậy phải làm thế nào để dưỡng sinh theo nghĩa nuôi dưỡng và sinh sôi?

Bản chất của vận động là tập cho cơ thể được giãn lỏng ra để sửa chữa những phần bị co cứng nên việc đầu tiên là phải quay các ổ khớp: cổ tay – khuỷu tay – cánh tay (vai); cổ chân – gối – đùi (háng); các khớp cổ cùng xương sống. Sau đó làm lỏng bằng cách văng quay các phần cơ thể đó (chỉ có văng quay mới thật sự lỏng). Trong quá trình vận động dẫn đến mất thăng bằng, chỉ có chuyển động quay (hiệu ứng con quay) mới nhanh chóng lấy lại được thăng bằng. Nói cách khác, phải quay bằng lực văng thì mới lỏng được. Nếu chỉ quay không thì sẽ không lỏng, thậm chí còn bị co cứng; nếu chỉ văng không thì hết quỹ đạo vận động sẽ buộc phải dùng lực để co lại (thu về). Như vậy, phải thực hiện đồng thời hai hành vi trong một vận động, đó là văng quay.

Cùng với quay phải kết hợp tập thở trong vận động. Tập thở không quá khó, chỉ cần chú ý một chút. Lúc bắt đầu văng quay thì thở ra bằng miệng (thổi ra); theo cơ chế tự nhiên, cơ thể sẽ tự hít vào theo nhu cầu nội tại mà người tập không cần điều khiển.

Đó là luyện thân.

Bên cạnh việc luyện thân còn phải chú ý luyện tâm. Khi tâm thức được nghỉ ngơi, thăng bằng thì sẽ bớt loạn động, trí tuệ minh mẫn và sẽ suy nghĩ tích cực, tâm thiện giúp tăng cường năng lực tư duy, nhanh chóng đạt tới trạng thái cảm xúc thật. Trái lại, khi tâm lo lắng, buồn chán, trì trệ thì dễ có ý nghĩ bất thiện, tiêu cực bởi tâm thức điều hành tất cả, quyết định mọi thành công của bản thân. Đây là một sáng tạo của bác Quý mà sinh thời bác hay dùng từ “nhập tĩnh” để chỉ trạng thái lấy lại thăng bằng của tâm thức. Theo bác Quý, ít có môn nào hướng dẫn rèn luyện tâm thức trong vận động.

Cách thức luyện tập khá phức tạp nên người tập luyện cần phải nằm được nguyên lý và kiên trì, gồm 3 bước:

– Bước 1: Theo dõi việc vận động của thân để biết mình đang làm gì (tức là cảm xúc). Lưu ý là chỉ “quan sát” mà tuyệt đối không “phán xét”. Làm được như vậy là tâm được tạm nghỉ.

– Bước 2: Theo dõi hơi thở.

– Bước 3: Có ý thức làm nhiệm vụ “tắt” vận động. Khi văng chính là lúc tắt máy thả trôi – trong ý thức (giống với trạng thái được buông xả trong tu tập tâm linh) – thì tâm sẽ được lỏng ra, đỡ căng thẳng. Trạng thái này còn cao hơn là nghỉ ngơi đơn thuần.

VÕ THUẬT

Theo tôi, nền tảng cơ bản của võ thuật nhu quyền được xây dựng từ Dưỡng sinh. Gồm các nội dung sau:

1. Phát lực:

Bản chất phát lực là bằng thân theo biểu tượng vận động thân xà (con rắn) chứ không phải bằng tay hay chân. Đây là nguyên tắc, yêu cầu tiên quyết, nên cơ chế của phát lực (ra đòn) là giật – văng – quay bằng thân.

– Giật (lực co): Để tạo lực, phát huy tối đa sức mạnh của cơ thể. Giật là cương (dương).

– Văng (duỗi): Để giải phóng lực và làm tăng thêm tốc độ ban đầu của lực. Văng là nhu (âm), là nghỉ.

– Quay: Để lấy lại cân bằng, trở về trạng thái thăng bằng. Có quay thì khi va đập vào khách quan, lực sẽ trượt theo phương tiếp tuyến mà không bị phản hồi lại (tức không chịu sự tác động của phản lực).

Về phần tâm thức trong luyện tập phát lực tôi muốn nhấn mạnh: người tập hãy cố gắng rèn luyện 2 trong 1, tức là luôn có tâm thức trong rèn luyện thân thể để thân và tâm không tách rời nhau.

2. Thăng bằng động:

Nói một cách giản dị thì đây chính là đu đẩy mà mục tiêu là mượn lực của đối phương làm đối phương mất thăng bằng. Nghĩa là đẩy sẽ thua đu – đu sẽ thua đẩy tùy hành vi nào đến trước. Đây là nguyên tắc khách quan cho nên đúng trong mọi trường hợp. Như đã nói ở trên, chuyển động là mất thăng bằng nên đu đẩy theo nguyên tắc này để lấy lại thăng bằng, nghĩa là hòa liền với khách quan.

Tập đu đẩy động là tập mất thăng bằng và lấy lại thăng bằng; vì thế mới dẫn đến điều tưởng như nghịch lý, đó là ai thua tốt thì sẽ giỏi võ hay nói cách khác là phải biết thua trước khi thắng.

3. Tiếp đòn:

Tiếp là tiếp xúc, không né tránh khách quan để vận dụng được quy luật đu đẩy động. Cách thứ nhất là quay thân vào đòn đánh (nhập nội) kèm theo khuôn tay (tay chết). Cách này chỉ tiếp xúc đơn thuần bằng lực quay.

Một cách khác để tiếp đòn là ra lực luôn, nghĩa là phát lực vào đối phương trong quá trình quay. Với cách này tay có thể chết có thể sống (theo nguyên lý con lắc đơn, con lắc kép).

4. Ý quyền:

Tập ý quyền để nối được vận động ý thức và vận động cơ thể một cách nhuần nhuyễn (thường gọi là linh giác). Bởi ý thức và thân chỉ liên hệ được với nhau thông qua một đối tác trung gian đó là cảm xúc. Do vậy luyện tập đúng để xây dựng hệ thống cảm xúc của thân sao cho thật nhạy cảm, có thế thì trong thân luôn có tâm và tâm luôn ở trong thân, nghĩa là thân và tâm hòa liền hoàn toàn với nhau. Khi ấy mới đạt tới được phản xạ có điều kiện tự nhiên như vô thức, nghĩa là không cần điều khiển. Và vận động của mình sẽ đạt đến sự biến hóa vô cùng bởi năng lượng dễ sinh ra, nhanh chóng tái tạo, ít bị hao tổn khí lực.

Võ thuật, theo bác Quý, không đơn thuần là cách đánh nhau, khả năng tự vệ hay thượng đài tỉ thí tranh giành giải thưởng, danh hiệu mà là rèn luyện sức khỏe thể lực và trí lực. Học võ cũng là học ứng xử nên nó vô cùng cần thiết, đặc biệt với thế hệ trẻ, từ lứa tuổi thiếu niên. Nhưng trong xã hội hiện đại, có cái quan trọng hơn cả võ thuật, đó là dưỡng sinh. Dưỡng sinh giúp người ta giác ngộ, tìm được chân hạnh phúc và bởi thế nên nó cần thiết suốt đời cho mọi người, mọi lứa tuổi. Đó cũng chính là điều mà bác Ngô Sĩ Quý luôn tâm niệm, mong muốn trao truyền cho thế hệ mai sau.

Tiếp thu tư tưởng của bác Ngô Sĩ Quý, một nhà giáo – nghệ sĩ đồng thời là một người thầy mà tôi vô cùng kính trọng và biết ơn, tôi cố gắng phát huy giá trị nội dung dưỡng sinh – nhu quyền theo đúng tinh thần đó và hôm nay xin chia sẻ với mọi người. Ngõ hầu để tất cả hình dung ra con đường mình phải đi và cái đích sẽ đến.

Hà Nội, ngày 4 tháng 8 năm 2017

Bạn có biết võ thuật đỉnh cao không phải để chiến đấu thắng thua, mà là để “chữa bệnh”, “thoát chết” và tu rèn nhân cách? Hãy cùng bước vào thế giới bí ẩn của Vĩnh Xuân Quyền Việt Nam qua cuộc đời của Sư tổ Nguyễn Tế Công và người học trò ưu tú – Thầy Ngô Sỹ Quý để khám phá những bài học võ học và nhân sinh sâu sắc.

Mục tiêu bài viết:

• Hiểu được nguồn gốc lịch sử và hành trình gian truân của Sư tổ Nguyễn Tế Công khi mang Vĩnh Xuân Quyền du nhập vào Việt Nam.
• Nắm vững các triết lý cốt lõi và đạo đức hành xử ứng xử trong giang hồ của môn phái.
• Khám phá các phương pháp luyện tập độc đáo từ nội/ngoại khí công, ngũ hình quyền đến các loại binh khí như côn, dao quai, phi tiêu.
• Tìm hiểu cuộc đời và vai trò gìn giữ di sản võ học của Thầy Ngô Sỹ Quý.

Sư Tổ Nguyễn Tế Công và Hành Trình Du Nhập Vĩnh Xuân Quyền

Cụ Nguyễn Tế Công (1877 – 1959) sinh tại Phật Sơn, Quảng Đông, Trung Quốc. Cụ là một danh sư võ thuật lừng lẫy, người đã mang ngọn lửa Vĩnh Xuân Quyền thắp sáng tại đất nước Việt Nam.

Năm 1938, ở tuổi ngoài 60, cụ lánh nạn sang Việt Nam và làm quản gia cho gia đình họ Cam – một thương gia người Hoa giàu có tại Hà Nội. Tại đây, cụ sống mai danh ẩn tích để tránh sự dòm ngó của chính quyền thời bấy giờ.

Cụ Nguyễn Tế Công vô cùng kiệm ngôn và kín đáo. Cụ nhận dạy võ riêng cho con trai cả gia đình họ Cam là Cam Túc Cường và sau đó là người bạn thân thiết của anh – chàng thiếu niên Ngô Sỹ Quý. Ngoài ra, cụ cũng có dạy một số học trò khác. Cụ lựa chọn đệ tử rất kỹ và tuyệt đối không truyền thụ võ công cho người ngoài để bảo vệ an toàn cho bản thân và đệ tử.

Triết Lý Võ Đạo: Võ Học Là Nhân Học

Võ thuật của cụ Nguyễn Tế Công không chỉ là kỹ thuật chiến đấu mà là một hệ thống triết lý nhân sinh sâu sắc:

• “Học thì biết”: Khi học trò thắc mắc về tên môn phái hay các thế võ, cụ thường chỉ trả lời ngắn gọn như vậy. Võ học phải tự mình trải nghiệm và thực chứng chứ không nằm ở danh xưng hay lời nói suông.
• “Biết dùng là thoát chết”: Học võ không phải để đi tìm kiếm hào quang, tranh giành ngôi vị hay bắt nạt kẻ yếu, mà mục đích tối thượng là để rèn luyện bản lĩnh, bảo vệ mạng sống trong những tình huống sinh tử.
• “Không chặn miếng cơm của người khác”: Cụ luôn dạy học trò không được tranh giành, phá hoại việc làm ăn hay thách đấu với các võ sĩ mãi võ kiếm sống trên phố. Sự bao dung và độ lượng mới là cái đích cao cả của người học võ.

Phương Pháp Luyện Tập Độc Đáo: Khí Công, Ngũ Hình và Binh Khí

Hệ thống võ học cụ Nguyễn Tế Công truyền dạy vô cùng phong phú và đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì tuyệt đối:

• Nội khí và Ngoại khí công: Luyện tập điều hòa hơi thở sâu, định tâm để tích lũy nội lực. Cụ từng biểu diễn dùng ngoại khí thổi bay các viên bi sắt ngậm trong miệng gắn sâu vào cột gỗ, hoặc phát khí làm lõm mặt nước để chữa bệnh.
• Ngũ Hình Chi Tiết (Long, Hổ, Báo, Xà, Hạc): Cụ dạy học trò bằng trực quan sinh động. Ví dụ, để dạy Hạc quyền, cụ cho học trò quan sát gà chọi nhau để học cách né tránh, giữ thăng bằng và ra đòn hiểm hóc.
• Binh khí:
  • Tề mi côn (gậy ngang mày) luyện tập sự hòa hợp giữa thân, thủ, bộ pháp với binh khí.
  • Dao quai (song đao dài khoảng 35cm) đòi hỏi sự nhu nhuyễn, uyển chuyển.
  • Phi tiêu (tiêu búp đa) được luyện tập vô cùng nghiêm ngặt từ cách thu tiêu, đón tiêu bằng mộc bản cho đến khi đạt trình độ “nhìn vào đâu thì phóng vào đó”.

Thầy Ngô Sỹ Quý – Người Truyền Lửa Kế Thừa Di Sản

Thầy Ngô Sỹ Quý (1922 – 1997) sinh ra trong một gia đình trí thức tại Hà Nội. Thầy là người có cá tính mạnh mẽ, yêu thích tự do, có năng khiếu âm nhạc (chơi violon) và cưỡi ngựa bắn súng từ nhỏ.

Mối nhân duyên gặp gỡ cụ Nguyễn Tế Công năm 1938 thông qua người bạn Cam Túc Cường đã thay đổi cuộc đời thầy. Suốt nhiều năm ròng rã, thầy đã tiếp thu trọn vẹn tinh hoa võ học và y thuật từ Sư tổ.

Sau ngày đất nước thống nhất, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, thầy Ngô Sỹ Quý vẫn âm thầm hệ thống hóa các kiến thức võ học, rèn luyện môn sinh và truyền lại những tư liệu chân thực nhất về Sư tổ Nguyễn Tế Công cho thế hệ mai sau.

Tổng kết

Những điểm cốt lõi cần nhớ:

• Vĩnh Xuân Quyền du nhập vào Việt Nam từ năm 1938 nhờ công lao của Sư tổ Nguyễn Tế Công.
• Triết lý môn phái nhấn mạnh vào tính thực tế (“biết dùng là thoát chết”), sự kín đáo (“học thì biết”) và đạo đức cao cả của người quân tử.
• Hệ thống tập luyện là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa quyền pháp (Ngũ hình), khí công tinh diệu và các loại binh khí đặc trưng.
• Thầy Ngô Sỹ Quý là gạch nối lịch sử quan trọng, giúp bảo tồn và truyền bá nguyên vẹn dòng võ học quý báu này tại Việt Nam.

(Nguồn: Từ cuốn sách “Quyền sư” của Võ sư Trần Việt Trung)

Liệu võ thuật có phải chỉ dành cho tự vệ, chiến đấu, còn dưỡng sinh khí công chỉ dành cho người già yếu? Câu trả lời từ khoa học hiện đại sẽ khiến bạn bất ngờ: sự kết hợp hài hòa giữa nhu quyền (võ mềm) và khí công chính là chìa khóa vàng giúp tối ưu hóa sức sống của con người, giúp cơ thể thích ứng vượt trội với các trạng thái căng thẳng (stress) cực hạn—ngay cả đối với những ngành nghề đặc biệt như phi công vũ trụ!

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đạt được các mục tiêu sau:

• Hiểu rõ triết lý cốt lõi của nhu quyền và sự khác biệt giữa dưỡng sinh Á Đông với Yoga hay các liệu pháp thư giãn phương Tây.
• Khám phá cơ chế sinh lý của ba giai đoạn chuyển hóa nội công: Tinh – Khí – Thần.
• Nắm vững và thực hành phương pháp thở khí công đặc biệt KC-84.
• Khám phá các bằng chứng y sinh học hiện đại (chỉ số PWC170, sóng điện não Alpha) chứng minh lợi ích thực tiễn của võ thuật dưỡng sinh.

Triết Lý Nhu Quyền và Võ Thuật Dưỡng Sinh

Khác với quan niệm thông thường coi võ thuật chỉ là những đòn đánh đối kháng mạnh mẽ, võ thuật dưỡng sinh đi sâu vào việc nuôi dưỡng và bảo vệ sự sống. Đường lối này được gọi là nhu đạo (võ mềm), tiêu biểu nhất là Thái Cực Quyền và Vĩnh Xuân Quyền.

Để hiểu rõ nét độc đáo của võ mềm dưỡng sinh Á Đông, chúng ta hãy đặt nó trong tương quan so sánh với các phương pháp rèn luyện khác:

• Đối với Yoga: Yoga cổ truyền thiên về tinh thần mang tính chất thần bí tôn giáo, hướng tới giải thoát bằng cách khổ luyện hành xác và “diệt dục” (triệt tiêu ham muốn). Ngược lại, dưỡng sinh Á Đông mang tính thực tiễn cao, chủ trương “quả dục” (tiết chế ham muốn) để nuôi dưỡng sức sống bền bỉ.
• Đối với phương pháp Thư giãn tự sinh (Schultz) của phương Tây: Phương pháp Schultz sử dụng ám thị (thôi miên) thụ động để thả lỏng cơ bắp lâm sàng, chủ yếu áp dụng cho người bệnh. Trong khi đó, võ thuật dưỡng sinh là một biện pháp tâm thể tích cực, dùng ý thức tỉnh táo chủ động điều khiển cơ bắp và hô hấp, áp dụng hiệu quả cho cả người khỏe mạnh nhất.

Nguyên lý cơ bản của nhu quyền là lấy mềm thắng cứng, lấy đầu óc thắng chân tay, tiết kiệm tối đa năng lượng của cơ thể. Người tập không dùng sức chọi sức một cách thô bạo mà dùng sự mềm dẻo để tiêu đòn, hóa đòn của đối phương, biến khó khăn thành thuận lợi.

Ba Giai Đoạn Của Nội Công: Tinh – Khí – Thần

Trong võ thuật nhu đạo, nội công (hay khí công) là nền tảng cốt lõi giúp tạo ra sức mạnh từ bên trong. Quá trình luyện tập nội công được chia làm ba giai đoạn khoa học và chặt chẽ:

Giai đoạn 1: Luyện tinh thành khí (Chuyển hóa năng lượng)

• Ý nghĩa: Chuyển hóa các chất dinh dưỡng (tinh) thành năng lượng sống (khí).
• Cơ chế sinh lý: Đòi hỏi một kiểu thở sâu và chậm. Việc này giúp tối ưu hóa quá trình oxy hóa tế bào, điều hòa độ kiềm toan (pH) của máu—yếu tố quyết định tốc độ trao đổi chất và ngăn ngừa sự lão hóa do nhiễm độc oxy.

Giai đoạn 2: Luyện khí thành thần (Cân bằng thần kinh)

• Ý nghĩa: Chuyển hóa năng lượng sống thành sức mạnh tinh thần, bản lĩnh tự chủ.
• Cơ chế sinh lý: Kết hợp thở bụng (sự co thắt nhịp nhàng của cơ hoành và cơ bụng) để tác động lực nén cơ học lên các nội tạng và các đám rối thần kinh lớn trong ổ bụng. Những kích thích nhẹ nhàng này gửi tín hiệu ngược lên não, giúp cân bằng và ổn định trương lực của cả hệ thần kinh trung ương lẫn thần kinh thực vật.

Giai đoạn 3: Luyện thần nhập tĩnh (Làm chủ tâm thể)

• Ý nghĩa: Đạt đến trạng thái hoàn toàn làm chủ cơ thể và tinh thần, giải phóng trí óc khỏi căng thẳng thường nhật.
• Cơ chế sinh lý: Khi các động tác thở được tự động hóa, vỏ não bước vào trạng thái “nghỉ ngơi tích cực”. Cơ thể đạt được sự cân bằng nội môi tối ưu, mang lại cảm giác sảng khoái, sáng suốt và bình tĩnh trước mọi biến động ngoại cảnh.

Hướng Dẫn Thực Hành Thở Khí Công KC-84

Để đưa các nguyên lý nội công phức tạp của Thái Cực và Vĩnh Xuân vào thực nghiệm một cách đơn giản, Giáo sư Tô Như Khuê đã đề xuất kiểu thở riêng mang tên KC-84. Phương pháp này tích hợp cả thở bụng và thở ngực, rất dễ thực hành mà không cần giáo viên hướng dẫn trực tiếp.

Bước 1: Tư thế chuẩn bị

• Ngồi tựa lưng hơi ngả về phía sau, giữ đầu thẳng.
• Hai chân chống thoải mái xuống đất (ghế ngồi không quá cao).
• Hai bàn tay mở nhẹ, đặt tự nhiên trên hai đầu gối.
• Mắt nhắm nhẹ nhàng, thả lỏng toàn bộ các cơ mặt.

Bước 2: Cách thở bụng 3 thì phối hợp (Thì thở vào)

• Thì nhỏ thứ nhất: Cơ hoành đẩy xuống dưới, thót nhẹ các cơ bụng trên, phình nhẹ bụng dưới (vùng Hạ Đan Điền).
• Thì nhỏ thứ hai: Cơ hoành tiếp tục đẩy xuống, thót nhẹ bụng dưới và phình bụng trên (tạo ra “quả bóng khí” ở vùng trung tiêu).
• Thì nhỏ thứ ba: Giữ nguyên cơ hoành và các cơ bụng, nhẹ nhàng hít sâu tiếp bằng cách giãn rộng lồng ngực (vùng Trung Đan Điền).

Bước 3: Thì thở ra liên tục

• Tiếp nối ngay sau thì thở vào mà không ngắt quãng.
• Ban đầu thả lỏng nhẹ toàn bộ cơ ngực và bụng để khí thoát ra tự nhiên từ trên xuống dưới.
• Sau đó, thót nhẹ bụng trên trước, thót bụng dưới sau và đẩy cơ hoành lên để ép hết khí cặn ra ngoài (thở ra gắng sức).

Bước 4: Điều khiển ý thức (Dẫn khí)

• Tập trung ý thức điều khiển nhịp thở thật êm, nhẹ, sâu, chậm (đạt khoảng 3 nhịp/phút).
• Dùng ý nghĩ tưởng tượng đường đi của khí: khi hít vào, khí đi từ Hạ Đan Điền chạy dọc theo cột sống (mạch Đốc) lên đỉnh đầu; khi thở ra, khí chạy từ đỉnh đầu dọc theo đường giữa trước ngực bụng (mạch Nhâm) quay về lại Hạ Đan Điền.

Minh Chứng Thuyết Phục Từ Y Sinh Học Hiện Đại

Liệu phương pháp rèn luyện cổ truyền này có thực sự hiệu quả hay chỉ là những lời đồn thổi cảm tính? Các nghiên cứu thực nghiệm tâm sinh lý nghiêm túc đã đưa ra những con số vô cùng thuyết phục:

1. Thể lực vượt trội (Chỉ số PWC170) Nghiệm pháp đạp xe lực kế cực hạn PWC170 cho thấy nhóm võ sinh tập nhu quyền đạt công suất lao động thể lực bình quân lên tới 1760,83 kGm/phút—xấp xỉ mức của các vận động viên cao cấp (vượt trội so với sinh viên quân y thông thường là 1068 kGm/phút). Điều đặc biệt là sự tăng thông khí khi lao động của họ chủ yếu nhờ thở sâu (tăng biên độ) chứ ít tăng tần số thở, giúp bảo vệ quả tim không bị quá tải.

2. Tối ưu hóa trao đổi khí với KC-84 Khi đo bằng máy phế dung ký vòng kín, kiểu thở KC-84 đạt hiệu quả trao đổi khí vượt trội so với thở bình thường:

• Tỷ lệ thông khí hữu hiệu (lượng khí thực sự đến phế nang) tăng vọt từ 65% lên 91,4%.
• Lượng oxy tiêu thụ và hệ số sử dụng oxy tăng đáng kể.
• Thành phần khí CO2 trong phế nang giảm từ 5,3% xuống 4,95%, chứng tỏ cơ thể thải độc khí rất tốt.
• Khác với các kiểu thở ép hơi quá mạnh dễ gây nhiễm kiềm, kết quả chuẩn độ axit nước tiểu sau 30 phút thở KC-84 giảm an toàn, chứng tỏ năng lượng được tích lũy tối ưu.

3. Điện não đồ (EEG): Trạng thái “Tỉnh táo với chuyển hóa thấp” Ghi điện não đồ ở các đối tượng thực hành nhập tĩnh ghi nhận sự xuất hiện đồng bộ và mạnh mẽ của sóng Alpha (nhịp anpha) ở vùng chẩm của não. Đây là bằng chứng khách quan cho thấy vỏ não đang ở trạng thái thư giãn sâu, nghỉ ngơi tích cực nhưng hoàn toàn tỉnh táo và nhạy bén (khác biệt rõ rệt với trạng thái ngủ hay nửa ngủ).

Tổng kết

Võ thuật dưỡng sinh không chỉ đơn thuần là các vận động cơ bắp hay chiêu thức chiến đấu, mà là một khoa học rèn luyện tâm thể toàn diện giúp nâng cao tối đa bản lĩnh thích ứng của con người.

Những điểm cốt lõi cần nhớ:

• Nhu quyền (võ mềm) là phương pháp tập luyện tâm thể chủ động, hướng tới việc tiết kiệm năng lượng, làm chủ bản thân cả thể xác lẫn tinh thần.
• Tiến trình nội công đi từ Luyện tinh thành khí (trao đổi chất), Luyện khí thành thần (điều hòa thần kinh bằng thở cơ hoành) đến Luyện thần nhập tĩnh (thư giãn sâu vỏ não).
• Kiểu thở KC-84 tích hợp xuất sắc thở bụng 3 thì (phối hợp phình bụng dưới Thái Cực và quả bóng khí bụng trên Vĩnh Xuân) kết hợp thở ngực, giúp giảm nhịp thở sâu xuống 3 nhịp/phút.
• Y học hiện đại đã chứng minh võ thuật dưỡng sinh giúp đạt hiệu quả hô hấp tối ưu (PWC170 cực cao), tăng thông khí hữu hiệu và đưa não bộ vào trạng thái thư giãn sóng Alpha vô cùng lành mạnh.

(Nguồn: Từ cuốn sách “Tác dụng dưỡng sinh của võ thuật” của Giáo sư Tô Như Khuê)

Trong lịch sử phát triển của võ thuật Đông Á thế kỷ XX, cuộc di chuyển của danh sư Yuen Chai Wan (Nguyễn Tế Công) từ Nam Trung Hoa sang Việt Nam được xem là một bước ngoặt lịch sử. Ông không chỉ là đại diện kiệt xuất của dòng Vịnh Xuân Sơn Đầu mà còn là người đặt nền móng khai sáng ra Vĩnh Xuân Nam Phái (Việt Nam Vĩnh Xuân Quyền) — một hệ thống võ học độc đáo, dung hòa giữa sự tinh tế của Phật gia, chiều sâu của nội gia quyền và tính mềm mại của văn hóa Việt.

1. Gia Thế Và Thời Kỳ Tầm Sư Học Đạo Tại Phật Sơn

Xuất thân danh gia vọng tộc

Yuen Chai Wan sinh năm 1877 tại Phật Sơn, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Đây được xem là “thánh địa” võ thuật của miền Nam Trung Hoa thời bấy giờ, nơi sản sinh ra nhiều danh sư lừng lẫy.

Ông sinh ra trong một gia đình thương gia giàu có, có vị thế xã hội lớn và truyền thống tôn sùng võ học. Ông có một người em trai kém mình vài tuổi là Yuen Kay Shan (Nguyễn Kỳ Sơn) — người sau này cùng với Diệp Vấn (Yip Man) và Dao Choy trở thành “Phật Sơn Tam Hùng” danh tiếng.

Sinh tại Phật Sơn, Quảng Đông

• 1877: Sinh ra trong gia đình thương gia giàu có, bắt đầu tiếp xúc với võ thuật từ nhỏ cùng em trai Yuen Kay Shan.

Thụ giáo Võ sư Hoắc Bảo Toàn

• Thập niên 1890: Được cha mời danh sư Hoắc Bảo Toàn (Huo Boquan) về gia phủ giảng dạy Vịnh Xuân Quyền trong nhiều năm.

Bái sư Đại sư Phùng Thiếu Thanh

• Đầu thế kỷ XX: Theo học Đại sư Phùng Thiếu Thanh (Fung Siu Ching) – bậc thầy Vịnh Xuân dòng Hồng Thuyền và kỹ thuật Cầm Nã Thủ.

Sang Việt Nam định cư

• 1936: Rời Trung Quốc sang Hải Phòng, sau đó lên Hà Nội sinh sống và bắt đầu truyền dạy Vĩnh Xuân tại khu phố cổ.

Di chuyển vào Chợ Lớn (Sài Gòn)

• 1954: Di cư vào miền Nam, tiếp tục đào tạo hệ thống đệ tử cốt cán tại khu vực Chợ Lớn.

Tạ thế tại Sài Gòn

• 1959: Cụ trút hơi thở cuối cùng tại Sài Gòn, hưởng thọ 82 tuổi, để lại di sản đồ sộ cho Vĩnh Xuân Nam Phái.

Duyên nợ với hai bậc Đại sư

Sự nghiệp võ thuật của Yuen Chai Wan được nhào nặn bởi hai nguồn kỹ pháp đỉnh cao:

1. Võ sư Hoắc Bảo Toàn (Huo Boquan): Để tạo nền móng vững chắc cho hai con, cha của ông đã dùng lượng tài lộc rất lớn để mời Hoắc Bảo Toàn về sống tại Nguyễn Gia Phủ. Danh sư Hoắc Bảo Toàn — bậc thầy về Bát Trảm Dao và Lục Điểm Bán Côn — đã truyền thụ trọn vẹn bộ khung kỹ pháp Vịnh Xuân chính thống, rèn luyện cho hai anh em từ các bài quyền tay không (Tiểu Niệm Đầu, Tầm Kiều, Tiêu Chỉ) đến các đòn binh khí bộc phát.
2. Đại sư Phùng Thiếu Thanh (Fung Siu Ching): Sau khi Hoắc Bảo Toàn cảm thấy hai học trò đã nắm vững phần khung kỹ thuật, ông cùng gia đình họ Nguyễn đã mời Đại sư Phùng Thiếu Thanh (khi đó đã quy ẩn sau thời gian làm cận vệ phủ Tổng đốc Tứ Xuyên) về tiếp tục truyền dạy. Phùng Thiếu Thanh đã mang đến cho Yuen Chai Wan tầng thâm sâu nhất của võ học: các kỹ pháp Cầm Nã Thủ (bắt bẻ khớp, bấm huyệt), Nội công khí công và nghệ thuật Thao thủ/Thính kính (cảm ứng kình lực qua xúc giác).

Sự kết hợp giữa khung kỹ pháp dũng mãnh của Hoắc Bảo Toàn và chiều sâu nội gia của Phùng Thiếu Thanh đã biến Yuen Chai Wan thành một cao thủ hàng đầu với kình lực thâm hậu và kỹ pháp biến hóa kỳ ảo.

2. Bước Tường Biến Lịch Sử: Đến Việt Nam Năm 1936

Thập niên 1930, tình hình chính trị – xã hội tại Trung Quốc trở nên phức tạp do chiến tranh Trung – Nhật và các biến động nội bộ. Năm 1936, ở tuổi 59 — độ tuổi mà đa số các danh sư chọn quy ẩn — Yuen Chai Wan quyết định rời quê hương Phật Sơn sang Việt Nam.

Đến Việt Nam, ông lấy tên gọi theo âm Hán – Việt là Nguyễn Tế Công.

Sự đổi tên mang ý nghĩa lịch sử:

Việc đổi tên thành Nguyễn Tế Công không chỉ đánh dấu sự hòa nhập với văn hóa đất nước mới, mà còn là cột mốc khai sinh ra một dòng phái độc lập: Vĩnh Xuân Nam Phái.

    [Vịnh Xuân Phật Sơn / Sơn Đầu]
            Yuen Chai Wan
                 │
      ┌──────────┴──────────┐
      ▼                     ▼
(Chi Trung Quốc)      (Chi Việt Nam)
 Yuen Kay Shan        Nguyễn Tế Công (1936)
      │                     │
      ▼                     ├───────────────────────┐
 Nhánh Sâm Năng             ▼                       ▼
 (Quảng Châu)       [Giai đoạn Hà Nội]     [Giai đoạn Sài Gòn]
                   (Trần Văn Phùng,         (Lục Quốc Tùng,
                    Ngô Sĩ Quý,...)          Đỗ Đình Tuấn,...)

3. Giai Đoạn Đặt Nền Móng Tại Hà Nội (1936 – 1954)

Khi đặt chân lên Hà Nội, cụ Nguyễn Tế Công sinh sống khép kín tại các khu phố cổ như Hàng Buồm, Khâm Thiên, Hàng Gai. Cụ làm nghề đông y, bốc thuốc, châm cứu để trang trải cuộc sống và ẩn mình.

Nguyên tắc chọn đệ tử nghiêm ngặt

Với tư duy của một võ sư cựu trào, Sư tổ Nguyễn Tế Công không mở võ đường thương mại hay thu nhận học đệ mass. Cụ chỉ nhận đệ tử qua sự giới thiệu uy tín và trải qua quá trình thử thách khắt khe:

• Tâm tính: Phải khiêm nhường, hòa nhã, tuyệt đối không có tính hiếu thắng hay dựa vào võ thuật để tranh chấp.
• Sự kiên trì: Sẵn sàng dành hàng tháng, hàng năm chỉ để tập xả lỏng cơ thể, đứng Kềm Dương Tấn và thực hiện các bài tập xả lực căn bản.
• Độ nhạy cảm (Cảm ứng kình): Phải có khả năng thả lỏng trí óc để cảm nhận lực của đối phương qua tiếp xúc cẳng tay.

Nhóm đệ tử trụ cột Hà Nội

Trong gần 20 năm ở miền Bắc, Cụ đã đào tạo ra một thế hệ học trò kiệt xuất, trở thành những cây đại thụ của Vĩnh Xuân Hà Nội sau này:

• Danh sư Trần Văn Phùng: Người sở hữu kình lực thâm hậu và lối đánh vô cùng chắc chắn, uy lực.
• Danh sư Ngô Sĩ Quý: Bậc trí thức mang lại sự kết hợp tài tình giữa y học, triết học và kỹ pháp Vĩnh Xuân.
• Danh sư Lê Kim Tuyền: Người tiếp thu trọn vẹn hệ thống khí công và thân pháp xảo diệu.
• Danh sư Trần Thúc Tiển, Vũ Bá Quý, …

Trong giai đoạn này, bài quyền Vĩnh Xuân tại Hà Nội dần hình thành nét đặc trưng: chú trọng Xả lỏng, dùng Khí thay cho Lực thô, lấy sự uyển chuyển để chế ngự sức mạnh cứng cỏi.

4. Chuyển Vào Nam Và Những Năm Cuối Đời (1954 – 1959)

Năm 1954, trước những biến động của lịch sử, Sư tổ Nguyễn Tế Công di chuyển vào miền Nam và định cư tại khu vực Chợ Lớn (Sài Gòn) — nơi có đông cộng đồng người Hoa sinh sống.

Tại đây, dù tuổi tác đã rất cao (trên 75 tuổi), Cụ vẫn tiếp tục âm thầm truyền dạy võ học cho một số đệ tử duyên nợ miền Nam:

• Võ sư Lục Quốc Tùng
• Võ sư Đỗ Đình Tuấn
• Bà Nguyễn Thị Mai (Con gái của Cụ, người gìn giữ nhiều kỷ vật và bài tập truyền thống của gia đình)

Năm 1959, Sư tổ Nguyễn Tế Công tạ thế tại Sài Gòn, hưởng thọ 82 tuổi. Cụ được an táng tại Nghĩa trang Lái Thiêu (Bình Dương). Sự ra đi của Cụ để lại niềm tiếc thương vô hạn cho võ lâm Việt Nam, nhưng di sản võ học mà Cụ dày công gieo mầm thì tiếp tục đâm chồi nổ hoa.

5. Đặc Điểm Hệ Thống Võ Học Vĩnh Xuân Nam Phái

Khác với dòng Vịnh Xuân Hồng Kông (do Đại sư Diệp Vấn phát triển, thiên về tính thực dụng, đòn thẳng, ngắn và siêu tốc), dòng Vĩnh Xuân do Sư tổ Nguyễn Tế Công truyền dạy tại Việt Nam sở hữu một hệ thống kỹ pháp phong phú và mang đậm dấu ấn nội gia:

6. Di Sản Tinh Thần Và Ảnh Hưởng Lớn Lao

Sư tổ Nguyễn Tế Công không chỉ để lại một hệ thống đòn thế chiến đấu hiệu quả, mà quan trọng hơn, ông đã truyền cho các thế hệ học trò Việt Nam một Đạo sống:

• Không tranh chấp: Võ thuật là phương tiện để rèn luyện tâm tính, bảo vệ bản thân và giúp đỡ người khác, không dùng để phô trương uy thế.
• Sự kết hợp Võ – Y: Võ thuật đi liền với dưỡng sinh, khí công và y học cổ truyền để bảo vệ sức khỏe dài lâu.

Ngày nay, từ hai trung tâm lớn là Hà Nội và TPHCM, Vĩnh Xuân Nam Phái đã theo chân các thế hệ học trò vươn ra nhiều quốc gia trên thế giới như Pháp, Nga, Canada, Mỹ… Bạn bè quốc tế luôn đánh giá cao dòng võ này bởi sự kết hợp hoàn hảo giữa khả năng thực chiến biến hóa và giá trị dưỡng sinh thâm sâu.

Lời Kết

Yuen Chai Wan — Nguyễn Tế Công — chính là chiếc cầu nối lịch sử đưa ngọn lửa Vịnh Xuân từ gánh hát Hồng Thuyền và Nguyễn Gia Phủ ở Nam Trung Hoa sang đất Việt. Cuộc đời ông là hình mẫu tiêu biểu cho một bậc chân nhân võ học: lặng lẽ sống, khiêm nhường truyền nghề và để lại một di sản văn hóa võ thuật trường tồn cùng thời gian.

(Nguồn: Sưu tầm)

Kỹ thuật Cầm Nã Thủ (Chin Na) trong võ thuật nói chung là nghệ thuật bắt, bẻ khớp, chặn gân và bấm huyệt để khống chế đối thủ. Tuy nhiên, khi được tích hợp vào hệ thống Vịnh Xuân dòng Phùng Thiếu Thanh (và truyền sang Nguyễn Tế Công ở Việt Nam), Cầm Nã Thủ đã mang một diện mạo hoàn toàn độc đáo, khác biệt rõ rệt so với Cầm Nã của Thiếu Lâm hay Thái Cực Quyền.

Dưới đây là phân tích chi tiết sự khác biệt về nguyên lý, cự ly và phương thức vận hành:

1. Bảng So Sánh Tổng Quan

2. Điểm Đặc Bật Của Cầm Nã Vịnh Xuân Dòng Phùng Thiếu Thanh

1. Triết lý “Cầm – Nã – Đả” Đồng Thời (Bắt bẻ đi liền với Đấm)

• Thiếu Lâm: Thường tách biệt thành giai đoạn: Bắt được tay/chân đối thủ $\rightarrow$ Vặn khớp $\rightarrow$ Khống chế.
• Thái Cực: Thường theo chu trình: Dẫn dụ đối phương vào khoảng không $\rightarrow$ Triệt lực $\rightarrow$ Phát kình hất văng hoặc bẻ khớp.
• Vịnh Xuân Phùng Thiếu Thanh: Áp dụng nguyên lý “Cầm đả hợp nhất”. Việc khóa bẻ khớp không mục đích giữ đối thủ đứng yên để khống chế (như cảnh sát bắt phạm nhân), mà nhằm phá vỡ cấu trúc thăng bằng trong một khoảnh khắc nhỏ để tạo khoảng trống cho đòn dứt điểm (mổ huyệt, chỏ, chưởng) tung ra ngay lập tức.

2. Thực Hiện Ngay Trong Trạng Thái “Thao Thủ” (Niêm Thủ)

Do Phùng Thiếu Thanh là bậc thầy cận vệ triều đình, các đòn Cầm Nã của ông được thiết kế cho tình huống ám sát cận chiến:

• Không cần chủ động đưa tay ra “chụp” hay “bắt” cổ tay đối thủ (vì làm vậy dễ bị lộ đòn).
• Cầm Nã xuất hiện ngay khi hai cẳng tay vừa tiếp xúc. Thông qua độ nhạy xúc giác (Thính kính), chỉ cần một cái xoay cổ tay nhẹ, ấn ngón tay vào huyệt đạo hoặc ấn gập khớp chỏ/cổ tay là đòn Cầm Nã đã hoàn thành.

3. Nguyên Lý “Nhiễu Thủ” & Phát Lực Bằng Sóng Lưng

• Cầm Nã Thiếu Lâm đòi hỏi ngón tay phải cực kỳ cứng cáp (như Hổ trảo, Ưng trảo) để bấu xé cơ bắp.
• Cầm Nã dòng Phùng Thiếu Thanh nhấn mạnh việc thả lỏng tuyệt đối. Tay bám vào đối thủ như “dây leo cuốn gốc cây”. Lực bẻ khớp không xuất phát từ lực ngón tay hay bắp tay, mà từ chuyển động cuộn của sóng lưng và hông. Nhờ đó, người tập dù thể hình nhỏ bé vẫn có thể bẻ gãy hoặc làm sai khớp của đối thủ lớn con hơn.

3. Vì Sao Kỹ Thuật Này Lại Được Gìn Giữ Mạch Luộc Tại Việt Nam?

Khi Sư tổ Nguyễn Tế Công (đệ tử xuất sắc của Phùng Thiếu Thanh) mang Vĩnh Xuân sang Hà Nội năm 1936, ông đã truyền lại hệ thống Cầm Nã Thủ này cho các đệ tử Việt Nam như danh sư Trần Văn Phùng, Ngô Sĩ Quý, Lê Kim Tuyền…

Kỹ thuật Cầm Nã của Nam Phái tại Việt Nam đặc biệt chú trọng vào:

• Hệ thống Xương Xía (Bấm huyệt/Bắt gân): Sử dụng các đầu ngón tay (Xà chỉ, Hạc mổ) tấn công trực tiếp vào các điểm thần kinh/huyệt đạo ở nách, cổ tay, khớp khuỷu để làm tê liệt tay đối phương trước khi bẻ.
• Bẻ khớp trong thế xoay hình tam giác: Không kéo lê hay giằng co với đối thủ mà dùng bộ pháp xoay 45 độ để đứng vào “góc chết” (bên hông hoặc sau lưng) rồi mới hạ đòn.

Tóm Lược

Cầm Nã Thủ dòng Phùng Thiếu Thanh chính là sự kết hợp giữa tính hiểm hóc của võ thuật Hồng Thuyền và tính thực dụng của công việc cận vệ. Nó không phô trương biên độ như Thiếu Lâm, cũng không quá thiên về mềm mại uốn lượn như Thái Cực, mà mang đặc tính: Nhanh – Nhỏ – Hiểm – Dứt điểm tức thì.

(Nguồn: Sưu tầm)

Trong lịch sử truyền thừa Vịnh Xuân Quyền (Wing Chun), nếu như danh sư Lương Tán đại diện cho dòng Vịnh Xuân thương gia thanh nhã tại Phật Sơn, thì Đại sư Phùng Thiếu Thanh (Fung Siu Ching) lại đại diện cho chiều sâu nội gia, tính thực chiến khốc liệt và những tuyệt kỹ của võ học Hồng Thuyền (Red Boat).

Ông chính là chiếc cầu nối đặc biệt đưa hệ thống kỹ pháp cận chiến, cầm nã thủ và nội công thâm sâu của gánh hát Hồng Thuyền truyền sang hai anh em Nguyễn Tế Công (Yuen Chai Wan) và Nguyễn Kỳ Sơn (Yuen Kay Shan) — đặt nền móng vững chắc cho sự đời của Vĩnh Xuân Nam Phái tại Việt Nam cũng như dòng Vịnh Xuân Quảng Châu.

1. Xuất Thân Và Thời Kỳ Rèn Luyện Trên Hồng Thuyền

Đại sư Phùng Thiếu Thanh sinh năm 1845 tại Thuận Đức, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Ông lớn lên trong giai đoạn triều đình nhà Thanh đối mặt với nhiều biến động chính trị nội bộ và sự trỗi dậy của các hắc hội, nghĩa quân phản Thanh.

Tầm sư học đạo dòng Hồng Thuyền

Nguồn gốc võ học của Phùng Thiếu Thanh gắn liền với thuyền đỏ Hồng Thuyền — căn cứ lưu động của các nghệ sĩ kiêm nghĩa sĩ. Ông bái Đại sư Bốc Đẩu (Bok Chau) — một trong những nhân vật trụ cột nắm giữ kỹ thuật Vịnh Xuân nguyên bản trên gánh hát — làm sư phụ.

Dưới sự chỉ dạy của Bốc Đẩu, Phùng Thiếu Thanh không chỉ làm chủ các bài quyền tay không (Tiểu Niệm Đầu, Tầm Kiều, Tiêu Chỉ) mà còn đặc biệt tinh thông:

• Nội công và Khí công Vịnh Xuân: Phương pháp thở, tích tụ khí tại Đan điền và điều hòa lực thông qua các khớp xương.
• Kỹ thuật Cầm Nã Thủ (Sương Xía): Nghệ thuật bắt, khóa, bẻ khớp và tấn công vào các huyệt đạo hiểm yếu ở cự ly cực gần.
• Mộc nhân trang pháp: Luyện tập phản xạ dính bắt trên người gỗ với kình lực bộc phát ngắn.

2. Bổ Tế Phủ Tổng Đốc Và Cuộc Đời Cận Vệ

Nhờ trình độ võ công xuất thần và khả năng thực chiến siêu việt, Phùng Thiếu Thanh được tuyển chọn làm cận vệ kiêm Bộc đầu (Trưởng nhóm bảo vệ) cho Tứ Xuyên Tổng đốc (Tài chính & Quân sự triều đình nhà Thanh).

          Bốc Đẩu (Hồng Thuyền Vịnh Xuân)
                         │
                         ▼
                PHÙNG THIẾU THANH
     (Cận vệ Phủ Tổng đốc Tứ Xuyên - Cầm nã & Nội công)
                         │
        ┌────────────────┴────────────────┐
        ▼                                 ▼
Yuen Chai Wan (Nguyễn Tế Công)      Yuen Kay Shan (Nguyễn Kỳ Sơn)
 (Truyền sang Việt Nam - Nam Phái)   (Phát triển dòng Quảng Châu)

Đẳng cấp thực chiến từ thực tế sinh tử

Khác với các võ sư chỉ giảng dạy trong võ đường, môi trường làm việc của Phùng Thiếu Thanh là sự sinh tử cận kề: bảo vệ quan chức triều đình trước các cuộc ám sát của sát thủ, nghĩa quân và tội phạm.

Chính bối cảnh này đã nhào nặn nên phong cách võ thuật đặc trưng của ông:

• Không đòn thế thừa: Mọi động tác ra đòn đều hướng tới việc vô hiệu hóa hoặc triệt hạ đối thủ ngay lập tức.
• Kềm giữ kình & Bắt nạt kình: Khi tay đã chạm vào tay đối thủ (Niêm thủ), ông có thể lập tức bẻ khớp, triệt lực hoặc đẩy đối phương ngã văng bằng thốn kình cực mạnh mà không cần lấy đà.

3. Duyên Nợ Với Nguyễn Gia Phủ Tại Phật Sơn

Sau khi triều đại nhà Thanh suy yếu và Tổng đốc qua đời, Phùng Thiếu Thanh quy ẩn và trở về Quảng Đông khi đã ở tuổi xế chiều. Lúc này, ông sống khá khép kín và không có ý định mở trường thu đệ tử.

Tuy nhiên, gia đình thương gia giàu có họ Nguyễn (Yuen) tại Phật Sơn — vốn đã mời danh sư Hoắc Bảo Toàn (Huo Boquan) về dạy cho hai con trai là Nguyễn Tế Công và Nguyễn Kỳ Sơn — đã biết đến danh tiếng của Phùng Thiếu Thanh.

• Cha của hai anh em họ Yuen cùng võ sư Hoắc Bảo Toàn đã đích thân tới bái phỏng và dùng lễ nghi trọng hậu cùng sự chân thành để mời Phùng Thiếu Thanh về sống tại Nguyễn Gia Phủ.
• Tại đây, Phùng Thiếu Thanh được chăm sóc chu đáo như một bậc trưởng thượng trong gia đình, đổi lại ông đã đồng ý truyền thụ những tuyệt kỹ nâng cao của mình cho Nguyễn Tế Công và Nguyễn Kỳ Sơn.

4. Dấu Ấn Võ Học Phùng Thiếu Thanh Truyền Cho Nguyễn Tế Công

Sự xuất hiện của Phùng Thiếu Thanh đã hoàn thiện “mảnh ghép nội gia” cho võ học của Nguyễn Tế Công (Sư tổ Vĩnh Xuân Nam Phái sau này):

1. Bổ sung hệ thống Cầm nã & Tấn công huyệt đạo: Phùng Thiếu Thanh đã truyền dạy trọn vẹn kỹ thuật bấm huyệt, bẻ khớp và phản nã — những đòn thế cực kỳ hiểm hóc hiện vẫn còn lưu giữ trong Vĩnh Xuân Hà Nội và TPHCM.
2. Khí công & Dưỡng sinh: Các bài tập xả lỏng, điều khí, rèn luyện sóng lưng và phát lực nội kình từ Phùng Thiếu Thanh giúp đệ tử có thể duy trì sức mạnh thực chiến ngay cả khi về già.
3. Mộc Nhân Trang nội gia: Hệ thống bài tập mộc nhân trang thiên về biến hóa, triệt tiêu lực và bắt dính ở cự ly hẹp.

5. Di Sản Và Tầm Ảnh Hưởng

Đại sư Phùng Thiếu Thanh qua đời tại Quảng Đông vào khoảng đầu thế kỷ XX, nhưng di sản võ học ông để lại có ý nghĩa quyết định đối với hai chi phái Vịnh Xuân lớn:

• Vĩnh Xuân Nam Phái (Việt Nam): Sư tổ Nguyễn Tế Công khi sang Việt Nam năm 1936 đã mang theo trọn vẹn tư tưởng xả lỏng, khí công và cầm nã thủ của Phùng Thiếu Thanh để xây dựng nên hệ thống Vĩnh Xuân Việt Nam độc đáo.
• Vịnh Xuân Quảng Châu (Nhánh Sâm Năng): Nguyễn Kỳ Sơn ở lại Trung Quốc đã truyền dạy lại nền tảng này cho danh sư Sâm Năng (Sum Nung), biến Quảng Châu thành một trung tâm Vịnh Xuân thâm sâu nổi tiếng.

Lời Kết

Đại sư Phùng Thiếu Thanh là hình mẫu của một bậc chân nhân võ học: đi qua bão táp lịch sử từ gánh hát Hồng Thuyền đến chốn triều đình khốc liệt, để rồi cuối đời âm thầm trao lại ngọn lửa tri thức cho thế hệ sau. Bằng sự kết hợp giữa kỹ pháp thực chiến sinh tử và triết lý nội gia dưỡng sinh, tên tuổi của ông luôn được các thế hệ đệ tử Vĩnh Xuân Nam Phái kính cẩn tôn vinh.

(Nguồn: Sưu tầm)

Trong bảng phả hệ Vịnh Xuân Quyền (Wing Chun), nếu như Đại sư Lương Tán (Leung Jan) được tôn vinh là “Vịnh Xuân Quyền Vương” truyền ra nhánh Phật Sơn Hồng Kông (với Diệp Vấn), thì Hoắc Bảo Toàn (Huo Boquan) cùng với danh sư Phùng Thiếu Thanh (Fung Siu Ching) lại chính là hai cột trụ lịch sử châm ngòi cho sự hình thành của nhánh Vịnh Xuân Quảng Châu và Vĩnh Xuân Nam Phái (Việt Nam).

Dù tên tuổi của Hoắc Bảo Toàn không xuất hiện rầm rộ trên truyền thông hay phim ảnh như Diệp Vấn hay Trần Hua Thuận, nhưng tầm ảnh hưởng của ông đối với võ học Vịnh Xuân là vô cùng thâm sâu. Ông chính là người thầy đầu tiên trao truyền toàn bộ nền tảng võ công cho hai anh em “Phật Sơn Tam Hùng” Nguyễn Tế Công (Yuen Chai Wan) và Nguyễn Kỳ Sơn (Yuen Kay Shan).

1. Xuất Thân Và Hành Trình Võ Học Nhánh Hồng Thuyền

Danh sư Hoắc Bảo Toàn sinh sống vào giai đoạn cuối thời nhà Thanh (cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX). Ông xuất thân từ vùng Khâm Châu (Quảng Tây/Quảng Đông thời bấy giờ).

võ học của Hoắc Bảo Toàn kế thừa trực tiếp từ dòng Hồng Thuyền Vịnh Xuân Quyền (Red Boat Wing Chun):

• Nguồn gốc: Võ thuật Vịnh Xuân giai đoạn này gắn liền với gánh hát Hồng Thuyền Tam Cảnh — căn cứ bí mật của các nghĩa sĩ phản Thanh phục Minh.
• Sư thừa: Theo ghi chép cổ của các hệ phái, Hoắc Bảo Toàn học võ từ Đại sư Đại Hoa Diện Cẩm (Lu Jjin), một võ sinh mặt đỏ nổi tiếng trên gánh hát Hồng Thuyền. Ngoài ra, ông còn giao lưu võ học sâu sắc với danh sư Phùng Thiếu Thanh — người làm tổng bộc đầu cho phủ Tổng đốc Sichuan.
• Biệt danh “Khâm Châu Song Dao”: Hoắc Bảo Toàn nổi tiếng khắp vùng miền Nam Trung Hoa với kỹ pháp binh khí siêu việt, đặc biệt là tuyệt kỹ Bát Trảm Dao / Song Dao. Ông được giới lâm nguy và võ lâm xưng tụng với tài năng dùng dao biến hóa, vừa thực chiến dũng mãnh vừa mang tính triệt hạ cao.

2. Nhân Duyên Với Dòng Họ Nguyễn (Yuen Family) Tại Phật Sơn

Đầu thế kỷ XX, gia đình thương gia giàu có họ Nguyễn (Yuen) tại Phật Sơn — một gia tộc danh gia vọng tộc — muốn tìm kiếm một vị sư phụ kiệt xuất để truyền dạy võ thuật cho hai người con trai là Yuen Chai Wan (Nguyễn Tế Công) và Yuen Kay Shan (Nguyễn Kỳ Sơn).

Nhờ sự giới thiệu và vị thế của gia đình, cha của hai anh em họ Yuen đã dùng một lượng vàng và tiền tài rất lớn để mời Hoắc Bảo Toàn về gia phủ tại Phật Sơn làm gia sư riêng.

                Đại Hoa Diện Cẩm (Hồng Thuyền)
                             │
                             ▼
                      HOẮC BẢO TOÀN
               (Bậc thầy Bát Trảm Dao & Côn)
                             │
            ┌────────────────┴────────────────┐
            ▼                                 ▼
   Yuen Chai Wan (Nguyễn Tế Công)      Yuen Kay Shan (Nguyễn Kỳ Sơn)
 (Truyền sang Việt Nam - Nam Phái)      (Trụ cột Vịnh Xuân Quảng Châu)
            │                                 │
            ▼                                 ▼
   Vĩnh Xuân Nam Phái                   Nhánh Cầm Năng (Sâm Năng)

Quá trình truyền dạy tại Nguyễn Gia Phủ:

1. Nền tảng kỹ pháp căn bản: Hoắc Bảo Toàn đã dành nhiều năm sinh sống tại Nguyễn gia để rèn luyện cho hai anh em từ những động tác căn bản nhất: Tiểu Niệm Đầu, Tầm Kiều, Bản Chỉ (Tiêu Chỉ).
2. Tuyệt kỹ Binh khí: Là bậc thầy về binh khí Vịnh Xuân, Hoắc Bảo Toàn đã truyền thụ trọn vẹn bài Lục Điểm Bán Côn (dùng gậy dài phát lực) và bài Bát Trảm Dao (Song dao) cho hai học trò.
3. Mở đường bái sư Phùng Thiếu Thanh: Khi cảm thấy hai học trò đã nắm vững phần khung và kỹ pháp của mình, chính Hoắc Bảo Toàn cùng với gia đình họ Nguyễn đã giới thiệu và mời người bạn võ học của ông là Đại sư Phùng Thiếu Thanh (khi đó đã quy ẩn) về tiếp tục nâng cao trình độ nội công và cầm nã thủ cho Nguyễn Tế Công và Nguyễn Kỳ Sơn.

3. Đặc Điểm Võ Học Của Hoắc Bảo Toàn

Không giống như nhánh Vịnh Xuân Phật Sơn của cụ Lương Tán thiên về tính gọn nhẹ và tối giản, kỹ pháp do Hoắc Bảo Toàn nắm giữ mang đậm dấu ấn của Hồng Thuyền Vịnh Xuân cổ truyền:

• Chú trọng Binh khí làm nền tảng phát lực: Hoắc Bảo Toàn quan niệm binh khí là sự kéo dài của cánh tay. Việc luyện Lục Điểm Bán Côn giúp môn sinh mở rộng 6 khớp xương (cổ chân, gối, hông, vai, chỏ, cổ tay) để phát ra “Côn kình” xuyên thấu.
• Thân pháp linh hoạt & Đòn đánh biến hóa: Do tiếp thu dòng võ của võ sinh gánh hát (Hồng Thuyền), đòn thế của Hoắc Bảo Toàn kết hợp giữa sự nhu hòa của bộ pháp xoay chuyển và sự quyết đoán khi áp sát.
• Song Dao biến ảo: Tuyệt kỹ Bát Trảm Dao của ông không chỉ dùng để chém gạt thông thường mà chú trọng vào kỹ thuật triệt hạ vũ khí đối phương, bắt nối cổ tay và áp sát dứt điểm ở cự ly cực gần.

4. Di Sản Để Lại Cho Võ Lâm Sau Này

Dù Hoắc Bảo Toàn không mở võ đường công khai rộng rãi để thu nhận hàng trăm đệ tử như các võ sư cùng thời, nhưng chất lượng truyền thừa của ông lại cực kỳ đồ sộ thông qua các học trò trực tiếp:

1. Đặt móng cho Vĩnh Xuân Việt Nam: Người học trò lớn của ông — Nguyễn Tế Công (Yuen Chai Wan) — sau này khi di cư sang Việt Nam năm 1936 đã mang toàn bộ nền tảng võ học mà Hoắc Bảo Toàn và Phùng Thiếu Thanh truyền dạy để xây dựng nên Vĩnh Xuân Nam Phái. Các bài côn, bài dao và thế đánh căn bản của Vĩnh Xuân Hà Nội & TPHCM ngày nay vẫn mang đậm dấu ấn kỹ pháp của Hoắc Bảo Toàn.
2. Hình thành nhánh Vịnh Xuân Quảng Châu (Cầm Năng/Sâm Năng): Người em Nguyễn Kỳ Sơn (Yuen Kay Shan) ở lại Phật Sơn/Quảng Châu đã kết hợp võ học của Hoắc Bảo Toàn, Phùng Thiếu Thanh với tài năng của mình để đào tạo ra danh sư Sâm Năng (Sum Nung) — người sau này biến Quảng Châu thành một trung tâm Vịnh Xuân lớn không kém gì Hồng Kông.

Lời Kết

Võ sư Hoắc Bảo Toàn chính là hình mẫu tiêu biểu cho câu nói của giới võ lâm xưa: “Chân truyền nhất cú thoại, giả truyền vạn quyển thư”. Ông sống một cuộc đời âm thầm, không màng danh lợi hay phô trương uy thế, nhưng bằng việc đào tạo ra những đệ tử kiệt xuất như Nguyễn Tế Công và Nguyễn Kỳ Sơn, tên tuổi của ông đã vĩnh viễn ghi danh trong lịch sử Vịnh Xuân Quyền thế giới.

(Nguồn: Sưu tầm)

Câu chuyện về Ngũ Mai Sư Thái (Ng Mui Si Tai) là một trong những huyền thoại đẹp nhất và quan trọng nhất của võ lâm phương Nam, đặc biệt là với môn phái Vĩnh Xuân Quyền. Dưới góc độ nghiên cứu võ thuật, câu chuyện này không chỉ là truyền thuyết mà còn chứa đựng những triết lý sâu sắc về sự hình thành của “Nhu quyền”.

Dưới đây là những tình tiết chính trong cuộc đời bà:

1. Một trong “Thiếu Lâm Ngũ Tổ”

Theo truyền thuyết dân gian, Ngũ Mai Sư Thái là con gái của một vị đại thần triều nhà Thanh. Sau khi gia đình gặp biến cố, bà xuất gia và trở thành một trong Thiếu Lâm Ngũ Tổ – năm vị cao thủ sống sót sau khi chùa Thiếu Lâm bị hỏa hoạn (cùng với Chí Thiện Thiền sư, Miêu Hiển, Phùng Đạo Đức và Bạch Mi Đạo Nhân).

Bà được mô tả là người duy nhất trong năm vị có xu hướng nghiên cứu về các kỹ thuật dựa trên sự tinh tế, tốc độ và trí tuệ thay vì sức mạnh cơ bắp thuần túy.

2. Quan sát “Xà – Hạc” hay “Cáo – Sếu” tranh hùng

Đây là bước ngoặt quan trọng nhất dẫn đến sự ra đời của Vĩnh Xuân. Khi lánh nạn tại vùng núi Đại Lương (biên giới giữa Vân Nam và Tứ Xuyên), bà đã chứng kiến một cuộc chiến giữa hai loài vật. Có hai thuyết phổ biến:

• Thuyết Xà – Hạc: Bà thấy một con rắn hổ mang chiến đấu với một con sếu. Con rắn dùng sự uốn lượn, né tránh; con sếu dùng đôi cánh che chắn và chiếc mỏ tấn công chính xác vào các điểm yếu.
• Thuyết Cáo – Sếu: Con sếu dùng sự điềm tĩnh và sải cánh dài để hóa giải những cú vồ nhanh như chớp của con cáo.

Từ sự quan sát này, bà nhận ra rằng: Không cần quá mạnh để chiến thắng kẻ mạnh. Bà đã kết hợp những nguyên lý này với tinh hoa võ học Thiếu Lâm sẵn có để tạo nên một hệ thống võ học mới: lấy sự thả lỏng, tốc độ và việc kiểm soát “trung tuyến” làm gốc.

3. Truyền dạy cho Nghiêm Vĩnh Xuân

Câu chuyện nổi tiếng nhất về bà chính là việc giúp đỡ cô gái trẻ Nghiêm Vĩnh Xuân.

• Bối cảnh: Nghiêm Vĩnh Xuân là một cô gái bán đậu hũ xinh đẹp, bị một tên cường hào tại địa phương ép làm vợ. Tên này vốn là một kẻ có võ công khá giỏi.
• Cuộc gặp gỡ: Ngũ Mai Sư Thái lúc đó đang tá túc gần nhà họ Nghiêm. Thương cảm trước hoàn cảnh của cô gái, bà đã nhận cô làm đệ tử và truyền dạy những chiêu thức mới mà bà vừa đúc kết được.
• Tỉ võ: Sau một thời gian tập luyện thần tốc, Nghiêm Vĩnh Xuân đã thách đấu với tên cường hào. Với những đòn đánh ngắn, hiểm hóc và sự linh hoạt kỳ lạ, cô đã đánh bại hắn một cách thuyết phục.

Về sau, Nghiêm Vĩnh Xuân truyền lại võ công cho chồng là Lương Bác Trù, và ông đã đặt tên cho môn võ này là Vĩnh Xuân Quyền để ghi nhớ công lao của vợ và sư tổ Ngũ Mai.

4. Ý nghĩa của hình tượng Ngũ Mai trong võ thuật

Trong giới nghiên cứu, hình tượng Ngũ Mai Sư Thái mang ba ý nghĩa biểu tượng lớn:

• Tính nữ trong võ học: Khẳng định võ thuật không chỉ dành cho nam giới hay những người cao lớn. Nó là công cụ của trí tuệ để người yếu thế tự bảo vệ mình.
• Sự cách tân: Bà đại diện cho sự chuyển đổi từ võ thuật cương mãnh, dài rộng (trường quyền) sang võ thuật thực dụng, ngắn gọn và trực diện (đoản quyền).
• Triết lý Phật giáo: Sự mềm mỏng nhưng kiên cường của bà phản ánh triết lý “vô ngã” và “tùy duyên” trong chiến đấu – không chống lại lực của đối phương mà mượn lực của họ.

Dù thực tế lịch sử có thể có nhiều dị bản, nhưng hình tượng Ngũ Mai Sư Thái vẫn mãi là nguồn cảm hứng bất tận, biểu tượng cho sự thông tuệ và bản lĩnh của những người khai phá võ học phương Nam.

(Nguồn: sưu tầm)

Theo quan điểm của Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện trong cuốn sách “Võ dưỡng sinh”, tác dụng toàn diện về chăm sóc sức khỏe và chống suy thoái, lão hóa cơ thể được thể hiện qua một quá trình rèn luyện đồng bộ từ thể chất đến tinh thần.

Dưới đây là những tác dụng toàn diện nổi bật:

1. Tăng cường cơ chế tự điều chỉnh của cơ thể (Nền tảng của sức khỏe)

Theo bác sĩ Nguyễn Khắc Viện, sức khỏe tốt đồng nghĩa với việc cơ thể có một cơ chế điều chỉnh tốt.

• Khi hoàn cảnh bên ngoài biến động (nhiệt độ thay đổi) hoặc gặp các kích động tâm lý (stress), cơ thể người tập Võ dưỡng sinh có khả năng tự điều chỉnh để nhanh chóng đưa các thông số như nhịp tim, huyết áp, độ đường huyết về mức ổn định.
• Điều này giúp cơ thể không bị dồn ứ các rối loạn bên trong, ngăn ngừa các hậu quả tích lũy dần chuyển thành bệnh tật.

2. Đẩy lùi bệnh tật và giảm phụ thuộc vào thuốc men

Võ dưỡng sinh là phương pháp “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, mang lại hiệu quả trị liệu rõ rệt:

• Người mắc các bệnh mãn tính (như hen suyễn, huyết áp cao, viêm đại tràng, loét dạ dày, suy nhược) nếu kiên trì tập luyện có thể giảm bệnh rất nhiều hoặc khỏi hẳn.
• Phương pháp giúp người bệnh chuyển mục tiêu từ việc ăn để “lên cân” sang tập luyện để “lên sức”. Nhiều người suy yếu đã có thể bỏ được thuốc men (vốn dễ gây tác dụng phụ nếu dùng lâu dài) để trở lại lao động bình thường.
• Chính bác sĩ Viện là minh chứng sống động nhất về khả năng chống lại sự suy kiệt sinh lý: dù bị lao phổi nặng, mổ 7 lần và bị chẩn đoán khó sống qua vài năm, ông vẫn giữ được sự bền bỉ, làm việc như người bình thường cho đến hơn 70 tuổi.

3. Chống lão hóa thể chất: Duy trì sự dẻo dai, linh hoạt cho hệ cơ xương khớp

Quá trình lão hóa thường đi kèm với sự cứng nhắc và đau mỏi xương khớp. Võ dưỡng sinh giúp khắc phục điều này thông qua nghệ thuật vận động:

• Cột sống: Các bài tập uốn lưng giúp cột sống vừa vững vừa dẻo, giải quyết triệt để triệu chứng mỏi lưng, đau lưng – biểu hiện suy yếu thường gặp ở người lớn tuổi.
• Vận động duyên dáng: Bằng cách tập phối hợp toàn thân theo nhịp điệu (như múa), người tập duy trì được sự nhịp nhàng, duyên dáng, tránh được cảnh đi lại hay vận động vụng về, chậm chạp do tuổi tác.
• Phản xạ nhạy bén: Các bài tập đối phó tay đôi đơn giản giúp người già yếu phục hồi sức khỏe, duy trì tính mưu trí và phản xạ ứng phó nhanh nhẹn mà không gây nguy hiểm.

4. Chống lão hóa tinh thần: Bảo vệ và thư giãn hệ thần kinh

Thần kinh mệt mỏi là nguyên nhân làm giảm năng suất và gây lão hóa nhanh. Võ dưỡng sinh sử dụng cơ chế liên hoàn Thân – Tâm để bảo vệ não bộ:

• Việc thở đều, nhẹ nhàng, chậm rãi được xem là “liều thuốc an thần tốt nhất”, giúp người tập dễ ngủ, giảm căng thẳng thần kinh và giữ tâm trí bình tĩnh.
• Bài tập thư giãn (giãn mềm cơ bắp, đặc biệt là cơ mặt để đạt trạng thái “mặt Phật” không nếp nhăn) giúp triệt tiêu sự xao động trong tâm tư, cho phép hệ thần kinh được nghỉ ngơi hoàn toàn.
• Việc thư giãn cũng giúp tiết kiệm năng lượng tối đa, do đó ngay cả khi lớn tuổi ăn uống ít đi, cơ thể vẫn không bị suy kiệt.

5. Lợi ích đặc thù cho từng nhóm đối tượng

Không chỉ dành cho người bệnh, Võ dưỡng sinh chăm sóc sức khỏe cho mọi người:

• Phụ nữ mang thai: Việc làm chủ hơi thở và hệ cơ hoành giúp sản phụ rặn đẻ dễ dàng, tránh co quắp cơ bắp, con ít bị ngạt.
• Người lao động trí óc, văn phòng: Tập luyện thường xuyên sẽ giúp cơ thể không bao giờ thấy mỏi mệt.

Tóm lại, quá trình tập luyện Võ dưỡng sinh lâu ngày không chỉ rèn luyện về mặt cơ bắp hay nội tạng, mà là một quá trình “tu luyện” biến đổi toàn diện con người. Nó giúp cơ thể trở nên bền bỉ, không sợ nắng mưa, tinh thần luôn tỉnh táo, sáng suốt, giữ được sự thanh thoát và làm chủ bản thân trong mọi tình huống của tuổi tác hay cuộc sống.

Dựa trên cuốn “Quyền sư” của tác giả Trần Việt Trung, Thầy Ngô Sỹ Quý hiện lên không chỉ là một cao thủ Vịnh Xuân Quyền mà còn là một nhà giáo dục, một trí thức với tư tưởng tân tiến. Triết lý của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa đạo học phương Đông, tinh thần khoa học phương Tây và nhân sinh quan của một người lính, người thầy.

Dưới đây là những điểm cốt lõi trong triết lý giáo dục và tư tưởng võ học của Thầy Ngô Sỹ Quý:

1. Triết lý Giáo dục: “Giáo dục đa thuật” và Nhân bản

Khác với lối dạy võ truyền thống kiểu “cha truyền con nối” hay sự nghiêm khắc cứng nhắc, Thầy Quý áp dụng tư duy sư phạm hiện đại vào việc dạy người và dạy võ.

• Giáo dục đa thuật (Nghệ thuật giáo dục): Khi còn là giáo viên tại Khu học xá Nam Ninh (Trung Quốc), Thầy quan niệm phương pháp sư phạm không được rập khuôn. Đối với những học sinh cá biệt, ngỗ ngược (như cậu học sinh người dân tộc thiểu số giỏi võ nhưng hay bắt nạt bạn bè), Thầy không dùng kỷ luật hành chính mà dùng chính sở trường của học trò để thu phục. Thầy đã chấp nhận thách đấu để dạy cho học trò bài học về sự “cao cường” thực sự, từ đó khiến học trò tâm phục khẩu phục mà thay đổi tính nết.

• Đào tạo toàn diện: Thầy cho rằng con người hiện đại phải được đào tạo cả về trí tuệ, khả năng nhận trách nhiệm sáng tạo và sức khỏe. Giáo dục chân tay (thể chất) không được tách rời giáo dục trí óc.

• Tính tự giác và “Tu thân”: Thầy nhấn mạnh giáo dục phải để người ta tự giác. “Bắt người ta tự giác mà làm cho người ta hiểu đâu là phải đâu là trái, đâu là đúng là sai” mới là giáo dục chân chính.

2. Tư tưởng Võ học: Khoa học, Thực tiễn và Đạo đức

Thầy Ngô Sỹ Quý là người tiên phong trong việc đưa Vịnh Xuân Quyền thoát khỏi sự thần bí hóa, hướng tới việc giải thích võ thuật dưới ánh sáng của khoa học và y lý.

• Võ thuật là khoa học: Thầy cùng với các trí thức lớn như bác sĩ Nguyễn Khắc Viện và giáo sư Tô Như Khuê đã dày công nghiên cứu để hệ thống hóa kiến thức võ học cổ truyền. Thầy chủ trương tìm ra phương pháp giáo dục kết hợp kiến thức cổ truyền và hiện đại, vượt ra ngoài khuôn khổ của một môn phái. Ông nhìn nhận các động tác võ thuật dưới góc độ sinh lý học, cơ học và khí công dưỡng sinh.

• “Học võ là để làm phúc”: Đây là tôn chỉ cao nhất trong tư tưởng của Thầy. Thầy thường nói: “Học phái này có thể làm Phúc được”. Võ thuật không phải để tranh đấu hơn thua mà để cứu người, chữa bệnh và giúp đời. Dòng sông võ thuật dù lớn hay nhỏ cuối cùng cũng phải đổ ra biển lớn là sự hữu ích cho xã hội.

• Võ – Y – Lý đồng nguyên: Thầy kết hợp chặt chẽ giữa Võ thuật và Y thuật (nhất là Đông y). Kiến thức võ học giúp Thầy hiểu sâu về cơ thể người, từ đó áp dụng vào việc chữa bệnh (như nắn chỉnh xương khớp, day bấm huyệt). Thầy Thiên Tích (một danh y và là bạn vong niên của Thầy) đã từng ca ngợi khả năng cảm nhận mạch và khí của Thầy Quý rất tinh tế nhờ quá trình luyện võ.

3. Phương pháp luận: “Tĩnh – Động” và “Linh giác”

Tư tưởng võ học của Thầy Quý chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Cụ Tế Công nhưng được phát triển thêm một bước về mặt lý luận:

• Linh giác: Thầy đề cao việc luyện tập để đạt đến “Linh giác” – khả năng cảm nhận tinh tế sự vận động của đối phương và môi trường xung quanh mà không cần quan sát bằng mắt thường. Đây là đỉnh cao của sự phản xạ tự nhiên.

• Sự mềm mại và Thích ứng: Vốn là người yêu âm nhạc và chơi đàn violon, võ thuật của Thầy Quý mang đậm tính nghệ thuật, mềm mại nhưng uy lực. Thầy ví võ thuật như nước, luôn vận động, len lỏi và thích nghi với mọi hoàn cảnh (“Thẩm thấu” và “Dòng chảy”).

• Quân tử vô sở tranh: Thầy dạy học trò: “Người biết thua thì không chết”. Tư tưởng này tiếp nối triết lý “Tiên trách kỷ” của Cụ Tế Công, dạy người học võ biết khiêm nhường, biết mình biết người, tránh những cuộc tranh đoạt vô nghĩa để bảo toàn sinh mệnh và phẩm giá.

Tóm lại, Thầy Ngô Sỹ Quý đại diện cho thế hệ “Quyền sư” trí thức, người đã chuyển hóa võ thuật từ kỹ năng chiến đấu sinh tồn của giang hồ (thời Cụ Tế Công) thành một bộ môn khoa học dưỡng sinh, một nghệ thuật sống và một phương tiện giáo dục nhân cách con người trong xã hội hiện đại.

Dựa trên tài liệu nghiên cứu “Tìm hiểu tác dụng dưỡng sinh của võ thuật” của Giáo sư Tô Như Khuê, võ thuật (đặc biệt là các môn phái nhu quyền như Thái Cực Quyền và Vĩnh Xuân Quyền) giúp cải thiện sức khỏe toàn diện thông qua cơ chế kết hợp giữa vận động (ngoại công) và luyện khí/tinh thần (nội công).

Dưới đây là các tác động cụ thể đối với thể chất và tâm thần:

1. Cải thiện sức khỏe thể chất

Võ thuật không chỉ rèn luyện cơ bắp mà còn tối ưu hóa các chức năng sinh lý bên trong:

• Nâng cao thể lực và khả năng lao động: Các võ sinh luyện tập lâu năm có khả năng lao động thể lực rất cao, xấp xỉ mức vận động viên cao cấp và cao hơn hẳn người bình thường hoặc bộ đội thông thường.

• Tối ưu hóa hệ hô hấp: Thông qua phương pháp thở sâu và chậm (như kiểu thở khí công KC-84), người tập tăng cường hệ số sử dụng ôxi và thông khí hữu hiệu, giúp quá trình chuyển hóa năng lượng (“luyện tinh thành khí”) diễn ra thuận lợi, giảm thiểu chất độc hại trung gian.

• Cải thiện hệ tim mạch: Luyện tập giúp ổn định nhịp tim và huyết áp,. Đặc biệt, nó làm giảm tốc độ truyền sóng động mạch, chứng tỏ thành mạch máu duy trì được độ đàn hồi tốt, ngăn ngừa xơ cứng. Ngoài ra, luyện tập còn giúp cải thiện tuần hoàn não, tăng lượng máu lên não.

• Phát triển “linh giác” (Cảm giác vận động): Võ thuật rèn luyện độ nhạy cảm của cơ khớp (cảm giác bản thể) cao hơn hẳn so với người bình thường và cả bộ đội đặc công, giúp cơ thể phản ứng chính xác và linh hoạt.

2. Cải thiện sức khỏe tâm thần

Võ thuật tác động mạnh mẽ đến hệ thần kinh, tạo ra trạng thái cân bằng giữa ức chế và hưng phấn:

• Giảm căng thẳng (Stress) và ổn định thần kinh: Luyện tập giúp ổn định trương lực của hệ thần kinh thực vật, giảm các trạng thái căng thẳng cảm xúc,. Phương pháp này tạo ra trạng thái “nghỉ ngơi tích cực” cho não bộ.

• Tăng cường sự tỉnh táo và tập trung: Kết quả điện não đồ (ĐNĐ) cho thấy sau khi tập, nhịp Alpha (biểu hiện của sự thư thái nhưng tỉnh táo) tăng lên rõ rệt về biên độ và chỉ số, thay thế cho các dạng sóng mệt mỏi hoặc căng thẳng,,.

• Xử lý thông tin nhanh nhạy: Luyện tập giúp tăng tốc độ xử lý thông tin của não bộ và rút ngắn thời gian phản xạ, giúp con người minh mẫn và linh hoạt hơn trong công việc trí óc,.

• Tạo tâm lý tích cực: Quá trình tập luyện mang lại tinh thần sảng khoái, lạc quan, giúp đẩy lùi các bệnh tâm căn như suy nhược thần kinh,.

3. Cơ chế tác động

Sự cải thiện này đạt được nhờ nguyên lý “Thân tâm nhất như” (cơ thể và tinh thần là một) của võ thuật dưỡng sinh:

• Kết hợp Động và Tĩnh: Trong lúc vận động (động) vẫn giữ tâm trí bình tĩnh (tĩnh), và trong lúc ngồi yên (tĩnh) vẫn vận khí (động).

• Điều khí: Sử dụng ý thức để điều khiển hơi thở (khí công), từ đó điều hòa hoạt động của các cơ quan nội tạng và hệ thần kinh.

Tóm lại, võ thuật theo hướng dưỡng sinh giúp con người đạt được trạng thái sức khỏe tối ưu: cơ thể dẻo dai, khí lực dồi dào, tinh thần minh mẫn và làm chủ được bản thân trước các áp lực của cuộc sống.

Khi nhắc đến Vĩnh Xuân Quyền, phần lớn thế giới nghĩ ngay đến 3 bài quyền cơ bản: Tiểu Niệm Đầu, Tầm Kiều và Tiêu Chỉ. Tuy nhiên, trong dòng Vĩnh Xuân Quyền Việt Nam do Sư tổ Nguyễn Tế Công truyền dạy, có một kho tàng vô cùng quý giá mà ít dòng phái khác còn giữ được trọn vẹn, đó chính là Ngũ Hình Quyền (Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc).

Chúng ta hãy phân tích Ngũ Hình Quyền không phải dưới góc độ “múa cho giống con vật”, mà dưới góc độ Tâm pháp, Kình lực và Chiến thuật trong thực chiến đỉnh cao của Vĩnh Xuân Việt Nam.

1. Triết lý cốt lõi: Tại sao lại có Ngũ Hình trong Vĩnh Xuân?

Nhiều người thắc mắc: “Vĩnh Xuân là môn khoa học, tối giản động tác, tại sao lại tập bắt chước loài vật rườm rà?”.

Câu trả lời là: Ngũ Hình trong Vĩnh Xuân Nguyễn Tế Công không phải là sự mô phỏng hình dáng bên ngoài (Hữu hình), mà là sự đúc kết tinh hoa về cách vận hành Khí và Lực (Vô hình) của loài vật đó.

• Nếu các bài quyền cơ bản xây dựng “khung xương” và cấu trúc.
• Thì Ngũ Hình Quyền là “linh hồn”, giúp người tập thoát khỏi sự khô cứng của kỹ thuật để đạt đến cảnh giới biến hóa khôn lường.
• Nó là công cụ để rèn luyện 5 yếu tố nội tại: Thần – Ý – Khí – Tinh – Lực.

Mục đích cuối cùng là đạt đến “Ngũ hình hợp nhất” – trong một đòn đánh có đủ sự uy nghi của Rồng, sự mềm dẻo của Rắn, sức mạnh của Hổ, tốc độ của Báo và sự thăng bằng của Hạc.

2. Phân tích chi tiết Ngũ Hình (Long – Xà – Hổ – Báo – Hạc)

Chúng ta hãy đi sâu vào từng “Hình” để thấy sự ảo diệu trong cách Sư tổ Nguyễn Tế Công truyền dạy.

A. Long Hình (Rồng) – Linh hồn và Sự thống nhất (Thần)

Rồng là con vật linh thiêng, không có thực, đại diện cho sự biến hóa khôn lường và quyền uy.

• Bản chất kỹ thuật: Long hình không có đòn đánh cụ thể kiểu “Rồng cắn”. Nó là phương pháp vận động thân thể toàn diện. Nó dạy cách dùng eo, cột sống làm trục chính để phát lực. Mọi chuyển động phải liền lạc, cuộn trào như rồng bay trong mây, không có điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng.
• Yếu tố rèn luyện: Rèn Thần (ánh mắt, thần thái uy nghiêm áp chế đối thủ) và Khí (hơi thở sâu, nội lực thâm hậu).
• Trong thực chiến: Khi đạt Long hình, người đánh không còn dùng sức tay chân cục bộ, mà cả cơ thể là một khối thống nhất, kình lực đi từ gót chân lên đến ngọn tay một cách trơn tru.

B. Xà Hình (Rắn) – Sự mềm dẻo và Nhạy cảm (Nhu)

Rắn đại diện cho cực Âm, sự mềm mại tối thượng (Chí nhu).

• Bản chất kỹ thuật: Rèn luyện sự “Không xương”. Tay của người tập Xà hình phải lỏng đến mức tối đa để sinh ra sự nhạy cảm (Thính kình). Rắn không đối đầu trực diện, nó luồn lách qua các khe hở, bám dính lấy đối phương (Niêm) và tấn công vào các huyệt đạo yếu hại.
• Yếu tố rèn luyện: Rèn Ý và sự Nhạy cảm. Tập trung vào các đầu ngón tay (Tiêu chỉ) để đâm, xỉa.
• Trong thực chiến: Dùng để hóa giải các đòn tấn công mạnh (Lấy nhu khắc cương). Khi tay đối phương cứng, tay ta hóa thành rắn trườn qua tay họ để đánh vào mặt hoặc cổ. Đặc trưng là đòn “Xà vương xuất động”.

C. Hổ Hình (Hổ) – Sức mạnh và Cấu trúc (Cương)

Hổ đại diện cho cực Dương, sức mạnh cơ bắp và sự dũng mãnh (Chí cương).

• Bản chất kỹ thuật: Rèn luyện gân cốt, khung xương vững chãi. Các đòn đánh của Hổ hình thường trực diện, mạnh mẽ, có tính “phá hủy” cấu trúc đối phương. Nó sử dụng lực va chạm lớn (Xung lực).
• Yếu tố rèn luyện: Rèn Lực và Cốt (Xương). Sử dụng Chưởng căn (gốc bàn tay) để đẩy/đánh và Hổ trảo (móng vuốt) để xé/giật.
• Trong thực chiến: Dùng khi cần áp đảo đối phương, phá vỡ thế phòng thủ của họ bằng sức mạnh áp chế. Một cú “Hổ vĩ cước” hay “Mãnh hổ xuất lâm” có thể kết thúc trận đấu nhanh chóng.

D. Báo Hình (Báo) – Tốc độ và Sự bùng nổ

Khác với Hổ dùng sức mạnh đè nén, Báo dùng tốc độ và sự lanh lợi.

• Bản chất kỹ thuật: Tập trung vào lực bùng nổ trong cự ly ngắn (Đoản kình) và tốc độ ra đòn liên hoàn. Báo hình dạy cách di chuyển nhanh nhẹn, áp sát và tung ra một loạt đòn đánh dồn dập khiến đối phương không kịp thở.
• Yếu tố rèn luyện: Rèn Tốc độ và sự Bùng nổ của cơ bắp. Sử dụng “Báo quyền” (nắm đấm gập các đốt ngón tay thứ 2 – Ginger fist) để đánh vào các điểm mềm hoặc thái dương.
• Trong thực chiến: Thích hợp cho việc đột kích bất ngờ, đánh nhanh rút gọn, sử dụng lối đánh du kích “hit and run” trong phạm vi hẹp.

E. Hạc Hình (Hạc) – Thăng bằng và Sự chính xác

Hạc đại diện cho sự thanh cao, tĩnh tại và thăng bằng tuyệt đối.

• Bản chất kỹ thuật: Hạc hình là nền tảng của Bộ pháp (cách di chuyển) và sự thăng bằng. Nó dạy cách đứng một chân vững như bàn thạch (Hạc tấn), cách dùng cánh tay (Hạc dực) để đỡ gạt nhẹ nhàng, và dùng mỏ (Hạc trảo – chụm 5 đầu ngón tay) để mổ vào các điểm yếu nhỏ như mắt, yết hầu.
• Yếu tố rèn luyện: Rèn Tinh (sự tinh tế, chính xác) và Tĩnh (sự điềm tĩnh trong tâm hồn).
• Trong thực chiến: Hạc hình giúp võ sinh giữ được trọng tâm khi di chuyển hoặc khi bị tấn công. Đòn “Hạc dực thủ” chính là phiên bản nâng cao và bay bổng hơn của kỹ thuật Bàng thủ (Bong Sao) trong Vĩnh Xuân cơ bản.

3. Sự ảo diệu của “Ngũ Hình Hợp Nhất”

Điều làm nên sự đặc biệt của Vĩnh Xuân Nguyễn Tế Công là không tách rời 5 hình này. Một cao thủ không đánh chỉ bằng Hổ hay chỉ bằng Rắn.

Họ vận dụng theo nguyên tắc Âm Dương tương tế, Ngũ Hành tương sinh:

Trong Cương có Nhu, trong Nhu có Cương. Khi cần mạnh thì là Hổ, khi cần luồn lách thì là Rắn, khi di chuyển thì như Hạc, khi ra đòn thì nhanh như Báo, và tất cả được vận hành bởi cái Thần của Rồng.

Ví dụ thực tế: Khi đối thủ đấm mạnh vào mặt bạn:

1. Bạn dùng bộ pháp và cánh tay của Hạc để tản lực và giữ thăng bằng.
2. Tay bạn lập tức hóa Rắn (Xà) quấn lấy tay họ để triệt tiêu lực và áp sát.
3. Khi đã áp sát, bạn bùng nổ tốc độ của Báo để tung đòn.
4. Và kết thúc bằng một cú đấm đầy uy lực của Hổ để hạ gục.

Tất cả diễn ra trong một giây, dưới sự chỉ huy thống nhất của Long (cơ thể và ý niệm).

Tóm lại

Ngũ Hình Quyền trong Vĩnh Xuân Việt Nam dòng Sư tổ Nguyễn Tế Công là một di sản võ học vô giá. Nó không phải là những bài múa đẹp mắt, mà là những chìa khóa để mở cánh cửa vào thế giới nội công và chiến đấu thực sự. Học Ngũ Hình là học cách làm chủ cơ thể và tinh thần của chính mình ở mức độ cao nhất.

(Nguồn: sưu tầm)

Đây là 2 khái niệm cốt tủy, đặc biệt phổ biến trong dòng Vĩnh Xuân Quyền Việt Nam (chịu ảnh hưởng lớn từ Sư tổ Nguyễn Tế Công).

Nếu coi các bài quyền (như Thủ Đầu Quyền) là “khung xương”, thì Thất đáo và Bát pháp chính là “linh hồn” và “nguyên lý vận hành” để biến kỹ thuật thành thực chiến.

Dưới đây là sự phân tích chi tiết về hai khái niệm này.

1. Thất Đáo (7 điều cần đến)

“Đáo” có nghĩa là “đến nơi”, là đạt được sự trọn vẹn. Thất đáo là yêu cầu về sự hợp nhất của 7 yếu tố trên cơ thể và tinh thần tại cùng một thời điểm khi phát lực hoặc xử lý tình huống. Nếu thiếu một trong bảy, đòn đánh sẽ mất đi uy lực thực sự.

Danh sách Thất đáo thường bao gồm:

1. Thần đáo (Mắt/Tinh thần): Ánh mắt và thần thái phải đến trước. Mắt phải quan sát đối thủ, thần phải vững, không dao động. “Thần chưa đến, đòn chưa thể xuất”.
2. Ý đáo (Tư duy/Ý định): Ý dẫn Khí. Trước khi tay chân động, ý niệm phải rõ ràng (muốn công hay thủ, muốn đánh vào đâu).
3. Khí đáo (Hơi thở/Nội lực): Hơi thở phải hòa hợp với động tác. Khí trầm đan điền, vận chuyển ra tay chân để tạo kình lực, không được bế khí (nín thở) sai thời điểm.
4. Lực đáo (Sức mạnh): Kình lực phải phát ra đúng lúc chạm mục tiêu (thốn kình), sự phối hợp giữa lỏng (nhu) và cứng (cương).
5. Thân đáo (Thân pháp/Eo): Cơ thể phải di chuyển hoặc xoay chuyển thống nhất. Eo (hông) là trục chính để phát lực. Thân không đến thì tay chỉ là lực cục bộ.
6. Thủ đáo (Tay): Kỹ thuật tay phải chính xác về góc độ, vị trí (Tam tinh trấn, Trung tuyến).
7. Bộ đáo (Chân/Pháp di chuyển): Chân là gốc. Bộ pháp phải vững chãi, linh hoạt và đến đúng vị trí hỗ trợ cho đòn đánh.

Tóm lại: Một đòn đánh Vĩnh Xuân hoàn hảo là khi: Mắt thấy, Ý định, Chân bước, Thân xoay, Hơi thở nén, Tay chạm và Lực phát nổ cùng một lúc.

2. Bát Pháp (8 nguyên tắc vận lực)

Nếu Thất đáo là sự thống nhất nội tại, thì Bát pháp là các phương pháp chiến thuật và cách dùng lực để tương tác với đối thủ. Đây là chìa khóa để “lấy nhu khắc cương”.

Bát pháp bao gồm 8 chữ:

3. Mối liên hệ giữa Thất Đáo và Bát Pháp

Để trở thành cao thủ Vĩnh Xuân, bạn không thể tách rời hai khái niệm này:

• Thất đáo là Nội công và Cấu trúc: Nó đảm bảo bạn là một khối thống nhất, vững chãi nhưng linh hoạt.
• Bát pháp là Chiến thuật và Kỹ thuật: Nó là cách bạn sử dụng “khối thống nhất” đó để xử lý các tình huống thực tế (công, thủ, phản, biến).

Ví dụ thực tế: Khi đối thủ đấm thẳng vào mặt bạn.

1. Bạn dùng Thân đáo và Bộ đáo để xoay nhẹ tránh né.
2. Bạn dùng pháp Tản (trong Bát pháp) để gạt tay họ đi.
3. Ngay lập tức, bạn dùng pháp Đột để phản công, với sự hỗ trợ của Lực đáo và Khí đáo để cú đấm có sức nặng tối đa.

(Nguồn: sưu tầm)

Vĩnh Xuân Quyền nổi bật với triết lý đề cao sự hiệu quả và đơn giản trong từng động tác. Điều này không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ những nguyên lý sâu xa và mục đích thực chiến của môn phái. Dưới đây là những lý do chính:

1. Phản Ứng Nhanh Chóng Trong Thực Chiến

Trong một cuộc đối kháng thực tế, mỗi giây đều quý giá. Các động tác phức tạp, cầu kỳ sẽ tốn nhiều thời gian và năng lượng để thực hiện, dễ khiến võ sinh bị đối thủ khai thác sơ hở. Vĩnh Xuân tập trung vào các động tác trực diện, ngắn gọn và ít cử động thừa, giúp người luyện có thể phản ứng và ra đòn gần như tức thì.

• Đòn đấm thẳng: Thay vì những cú đấm vòng cung tốn lực và thời gian, Vĩnh Xuân ưu tiên đòn đấm thẳng trực diện theo đường trung tâm. Điều này giúp lực được truyền tối ưu, đồng thời rút ngắn quãng đường và thời gian tiếp cận mục tiêu.
• Tiết kiệm năng lượng: Động tác đơn giản đồng nghĩa với việc tiêu hao ít năng lượng hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong các cuộc đối kháng kéo dài, giúp võ sinh duy trì sức bền và khả năng chiến đấu.

2. Tối Ưu Hóa Lực và Hiệu Quả

Vĩnh Xuân không chú trọng vào sức mạnh cơ bắp tuyệt đối mà tập trung vào việc sử dụng cấu trúc cơ thể và nguyên lý vật lý để tạo ra lực tối đa với nỗ lực tối thiểu.

• “Nhất thốn quyền”: Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho nguyên lý này. Dù chỉ xuất phát từ một cự ly rất ngắn, đòn đánh vẫn có thể tạo ra lực xuyên phá đáng kinh ngạc. Điều này đạt được nhờ sự phối hợp đồng bộ của toàn bộ cơ thể, từ chân, hông, vai đến khuỷu tay và cổ tay, cùng với việc thả lỏng và gồng chặt đúng thời điểm.
• Kỹ thuật “thủ trung tuyến”: Luôn giữ tay và đòn đánh theo đường trung tâm giúp lực được truyền trực tiếp đến mục tiêu, tránh bị phân tán và giảm thiểu khả năng bị đối thủ lệch hướng.

3. Dễ Học, Dễ Ứng Dụng

Sự đơn giản trong động tác giúp Vĩnh Xuân trở nên dễ tiếp cận và luyện tập cho mọi đối tượng, không phân biệt thể trạng hay giới tính.

• Tập trung vào nguyên lý, không phải số lượng kỹ thuật: Thay vì học hàng trăm kỹ thuật khác nhau, Vĩnh Xuân tập trung vào một số nguyên lý cơ bản và cách áp dụng chúng linh hoạt trong nhiều tình huống. Điều này giúp người học nhanh chóng nắm bắt và thực hành.
• Thích nghi với mọi đối thủ: Các động tác đơn giản nhưng mang tính nguyên lý cao cho phép võ sinh Vĩnh Xuân thích nghi và đối phó với nhiều phong cách chiến đấu khác nhau, từ đối thủ cao lớn đến nhanh nhẹn.

4. Nâng Cao Phản Xạ và Cảm Giác

Khi các động tác được đơn giản hóa, võ sinh có thể tập trung vào việc phát triển cảm giác và phản xạ nhạy bén, đặc biệt thông qua bài tập dính tay.

• Phản ứng theo cảm giác, không theo thị giác: Với các động tác đơn giản, võ sinh Vĩnh Xuân có thể tập trung cảm nhận lực, hướng và ý đồ của đối thủ thông qua tiếp xúc, thay vì chỉ dựa vào thị giác. Điều này giúp phản ứng nhanh hơn và chính xác hơn trong bóng tối hoặc khi tầm nhìn bị hạn chế.
• Giảm gánh nặng nhận thức: Khi không phải suy nghĩ quá nhiều về việc thực hiện động tác phức tạp, tâm trí sẽ tự do hơn để phân tích tình huống và đưa ra quyết định nhanh chóng.

Tóm lại, sự ưu tiên vào hiệu quả và đơn giản trong Vĩnh Xuân Quyền không chỉ là một đặc điểm kỹ thuật mà còn là một triết lý chiến đấu và rèn luyện, giúp võ sinh đạt được sự tinh thông và ứng dụng tối đa trong mọi tình huống.

Con người ta ai cũng phải tuân theo quy luật “sinh, lão, bệnh, tử” của tạo hóa. Tuy nhiên, nhân loại luôn tìm hiểu về những quy luật của tự nhiên để thích ứng và cải tạo tự nhiên để đạt được mục đích giảm thiểu hoặc tránh phát sinh bệnh tật, tạo trạng thái tốt nhất cả về tinh thần lẫn thể chất, âm dương điều hòa trong quá trình hoạt động sống của cơ thể, làm chậm quá trình lão hóa, từ đó kéo dài tuổi thọ.

Bí quyết để đạt được trường thọ bao gồm các chế độ sinh hoạt luyện tập dưỡng sinh đã được Đại danh y Tuệ Tĩnh tóm lược như sau:

“Bế tinh dưỡng khí tồn thần

Thanh tâm quả dục thủ chân luyện hình”

Bế tinh

Bế tinh nghĩa là phải duy trì sinh hoạt tình dục một cách điều độ, không nên hao phí tinh cho chuyện tình dục nhiều quá. Quan hệ sinh hoạt giữa nam và nữ là bản năng thiên phú, cần thiết để duy trì giống nòi. Sinh hoạt tình dục điều độ không những làm cho cơ thể khỏe mạnh, mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định hòa thuận cho gia đình và xã hội. Do sinh hoạt tình dục gây hao tổn thận tinh nên cần thiết phải điều độ. Tinh khí trong thận là nguồn động lực cho hoạt động sống, là gốc rễ của âm dương toàn thân. Tiêu hao quá nhiều sẽ dẫn mệt mỏi, đau lưng, mất ngủ, lão hóa sớm…

Dưỡng khí

Dưỡng khí là phần quan trọng trong dưỡng sinh, tập trung vào việc luyện khí. Người xưa nói: “tập hít thở, thở ra khí cũ, hít vào khí mới, như con gấu vươn thân, con chim vỗ cánh là để sống lâu vậy”. Tập thở giúp cho cơ thể có đủ oxy, trí óc minh mẫn, tăng sức đề kháng chống bệnh. Có nhiều phương pháp luyện thở, trong đó phương pháp thở bốn thì của bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng là phổ biến nhất ở Việt Nam:

Thì 1: hít vào đều, sâu, tối đa, ngực nở, bụng phình và cứng. Thời gian 1/4 hơi thở, nghĩ “hít vào bụng nở ngực căng”.

Thì 2: giữ hơi, cơ hoành và các cơ lồng ngực đều co thắt tối đa, thanh quản mở, giơ chân dao động rồi để chân xuống. Thời gian 1/4 hơi thở, nghĩ “giữ hơi cố gắng hít thêm”.

Thì 3: thở ra thoải mái, tự nhiên, không kìm, không thúc. Thời gian 1/4 hơi thở, nghĩ “thở ra không kìm không thúc”.

Thì 4: thư giãn hoàn toàn, có cảm giác nặng và ấm. Tự kỷ ám thị: tay chân tôi nặng và ấm, toàn thân tôi nặng và ấm. Thời gian 1/4 hơi thở, nghĩ “nghỉ thời nặng ấm tay chân”.

Trong kỹ thuật thở này, thời gian của bốn thì phải bằng nhau để lập lại quân bình giữa hưng phấn và ức chế, thì hai rất quan trọng vì nó luyện thần kinh, ý chí làm chủ hơi thở.

Tồn thần

Tồn thần là giữ đầu óc nhẹ nhàng, thanh thản, tránh lao tâm quá độ ảnh hưởng đến toàn cơ thể. Để đạt được mục tiêu này cần rèn luyện về ý chí để giữ thăng bằng trong hưng phấn và ức chế. Một trong những cách đó là luyện thư giãn. Khi luyện thư giãn có thể ở tư thế nằm hoặc ngồi nhưng tư thế nằm là tốt nhất. Bắt đầu thư giãn bằng cách ra lệnh thư giãn cho các cơ vân và cơ trơn: đầu óc ta thảnh thơi, không nghĩ gì, rồi ta ra lệnh cho hệ thống thần kinh, động vật và thực vật, các cơ vân, cơ trơn đều buông xuôi hết. Thư giãn hoàn toàn. Nghỉ ngơi hoàn toàn. Ức chế hoàn toàn. Ta thư giãn các cơ vân hoàn toàn thì ta có cảm giác nặng, như cảm giác mí mắt nặng lúc buồn ngủ, ngước không lên. Ta có thể tự kỷ ám thị để giúp thêm cho sự thư giãn: “tay chân tôi nặng và ấm, toàn thân tôi nặng và ấm”. Nên dùng cách tập trung ý nghĩ vào mục tiêu theo dõi hơi thở, thở cho đều, hít vào thở ra, nghỉ, hít vào, thở ra, nghỉ…

Thanh tâm

Thanh tâm cũng là giữ để tâm trong sáng, không bị vẩn đục, không làm điều đê hèn, đố kỵ, tàn ác, cố chấp, không quá ham chuộng vật ngon của lạ, không quá lo tranh giành, đoạt lợi… Thanh tâm phải tu tâm dưỡng tính, trau dồi đạo đức cao thượng, hành vi thanh nhã thuần khiết. Tâm tĩnh thì thần an, thần an thì khí huyết tạng phủ điều hòa, tà khó xâm phạm, kéo dài tuổi thọ.

Quả dục

Để thanh tâm thì chúng ta phải quả dục, “dục” ở đây tức là lòng ham muốn. Con người ta ai cũng có rất nhiều ham muốn, có những điều ham muốn tốt đẹp, quý báu làm cho người ta có ý chí phấn đấu làm việc: muốn có cơm ăn, áo mặc đầy đủ, học hành đỗ đạt, làm việc thành công, mưu cầu hạnh phúc, làm lợi cho cộng đồng. Những điều nhân bản không thể thiếu được. Song những ham muốn cao xa, quá đáng… thúc giục tìm mọi cách giành giật, khi không được thì gây đau khổ, lo nghĩ, thất vọng, tâm trạng rối bời, mất ăn mất ngủ… “Quả” là ít, là giảm bớt; nghĩa là trừ bỏ những ham muốn xấu để chỉ còn lại những ham muốn chính đáng, lành mạnh.

Thủ chân

Mặt khác, tĩnh dưỡng còn quan hệ mật thiết với trạng thái chân khí của cơ thể. Chân khí là tổng hòa từ nhiều yếu tố: khí tiên thiên (mang tính di truyền do bố mẹ truyền cho con), khí hậu thiên (qua sự trao đổi chất, ăn uống và hít thở khí trời). Do đó muốn cho chân khí luôn được đầy đủ thì phải thường xuyên được bổ sung thông qua chế độ ăn uống và luyện thở. Cần ăn đủ chất để giúp cơ thể sinh trưởng phát dục thuận lợi, chống lão hóa, tránh các bệnh do thiếu dinh dưỡng gây ra. Muốn vậy trong khi ăn uống cần kết hợp các thức ăn theo nguyên tắc toàn diện, hợp lý, kết hợp với nhau nhằm đủ chất dinh dưỡng, thăng bằng âm dương. … Ngoài ra, tĩnh dưỡng tàng thần giúp cho chân khí luôn được sung mãn không bị tổn thương, tăng cường sức đề kháng, có lợi cho việc phòng ngừa bệnh tật.

Luyện hình

Luyện hình là luyện tập cơ thể thường xuyên để chân khí huyết mạch lưu thông tốt, có tác dụng chống lão hóa. Luyện hình trong dưỡng sinh gồm 3 phần chính: Vận động cơ khớp và tự xoa bóp.

Vận động cơ khớp: Tập theo chức năng của từng bộ phận, từng cơ khớp. Có rất nhiều cách: đi bộ, chạy, bơi, tập thể dục buổi sáng. Các bài tập dưỡng sinh chống xơ cứng rất tốt đối với hệ cơ xương khớp, giúp cơ thể dẻo dai như các bài: chào mặt trời, rắn hổ mang, ưỡn mông, cái cầu, cây cung, ba góc, nẩy bụng…

Tự xoa bóp: thường làm vào buổi sáng trước hoặc sau lúc tập vận động và cũng có thể làm vào buổi tối trước khi đi ngủ. Làm lần lượt các động tác:

Bàn tay: xoa hai lòng bàn tay vào nhau cho ấm nóng rồi tay này xoa mu tay kia vận động cổ tay và các ngón tay.

Mặt gáy: hai bàn tay áp vào hai má, xát ngược lên trán, đỉnh đầu, sau gáy và vòng ra má và tiếp tục như trên 10 lần.

Đầu tóc: gãi đầu từ phía trước ra sau gáy vòng lại thái dương trở ra phía trước và lần lượt gãi hết diện da đầu. Sau đó dùng móng các ngón tay miết da đầu từ phía trước ra phía sau tựa như chải tóc.

Mắt: xoa vòng quanh hố mắt 10 lần vuốt mí mắt trên từ sống mũi ra ngoài 10 lần. Sau đó đưa ngón tay ra phía trước mắt, nhìn chăm chú vào các ngón tay từ từ ra xa, lại đưa tay gần gốc mũi làm 10 lần.

Tai: vuốt vành tai 10 lần, sau đó dùng gan bàn tay ấn chặt vào tai, đột nhiên bung tay ra làm như thế 10 lần.

Gan bàn tay vẫn bịt chặt lỗ tai, bốn ngón tay bám chặt vào xương chẩm, đưa ngón trỏ lên tựa vào lưng ngón giữa bật mạnh ngón trỏ đập vào xương chẩm (nghe thấy bùng bùng trong tai 5 lần).

Mũi: dùng ngón tay cái hoặc ngón trỏ miết hai bên sống mũi và đỉnh mũi 10 lần.

Răng: hai hàm răng gõ vào nhau từ 10 – 20 lần.

Khi tập phải chú ý kết hợp nhịp thở và tập trung chú ý vào động tác.

TS.BS CK II. Dương Trọng Nghĩa

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Bạn có tin rằng chỉ bằng cách gập và duỗi các ngón tay theo một quy luật đặc biệt, bạn có thể đả thông toàn bộ kinh lạc, tích lũy nội kình và thậm chí có thể phóng khí để hỗ trợ chữa bệnh cho người khác? Đây chính là bí mật của Nội Kình Nhất Chỉ Thiền – môn khí công thượng thặng của chùa Thiếu Lâm Phúc Kiến từng bị giấu kín hàng trăm năm nay!

Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu:

• Hiểu rõ nguồn gốc, nguyên lý y học và lợi ích của môn khí công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền.
• Thực hành nhuần nhuyễn 9 động tác khởi động trong Nhiệt Thân Pháp để đánh thức các khớp và tạng phủ.
• Nắm vững tư thế cốt lõi Mã Bộ Trạm Trang và phương pháp Ban Chỉ Pháp để kích hoạt kinh lạc.
• Biết cách thực hành Động công, Điều khí, Thu công an toàn và ứng dụng tự xoa bóp với Bảo Kiện Công.

Nguồn gốc và Nguyên lý cốt lõi của Nhất Chỉ Thiền

Khí công Thiếu Lâm tự có rất nhiều môn phái, nhưng Nội Kình Nhất Chỉ Thiền nổi lên như một công pháp độc đáo bậc nhất. Được truyền dạy bởi Tiên sư Khuyết A Thủy và sau này được đệ tử chân truyền Vương Thụy Đình phổ biến rộng rãi, môn khí công này đã lột bỏ lớp màn thần bí để chứng minh hiệu quả y học rõ ràng thông qua nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại.

Ý nghĩa tên gọi:

• Nội kình: Năng lượng hoạt động tiềm ẩn bên trong cơ thể, cơ sở của hoạt động sinh mệnh.
• Thiền (chữ Phạn là Dhyana): Sự an định, gạt bỏ mọi tạp niệm.
• Nhất chỉ: Quá trình huấn luyện đặc biệt thông qua việc gập (ban động) và bấm (án động) 10 ngón tay, 10 ngón chân một cách có hệ thống và quy luật.

Một sự thật bất ngờ: Khác biệt hoàn toàn với các môn khí công khác, Nội Kình Nhất Chỉ Thiền không nhấn mạnh việc nhập tịnh (tập trung suy nghĩ) hay thủ ý (tập trung vào một huyệt vị) khi luyện trạm trang. Điều này giúp người mới tập dễ dàng tiếp thu, nhanh chóng “đắc khí” mà hoàn toàn tránh được các tai biến lệch lạc hay tẩu hỏa nhập ma.

Nhiệt Thân Pháp – Khởi động và Đánh thức cơ thể

Trước khi bước vào trạm trang, người tập cần thực hành Nhiệt Thân Pháp (còn gọi là Đan Điền Công). Đây là hệ thống 9 động tác được tổng kết từ tinh hoa của môn võ Tâm Ý Lục Hợp Quyền, giúp làm mềm dẻo gân cốt, linh hoạt các khớp và kích hoạt chức năng của các cơ quan nội tạng.

Hệ thống 9 động tác Nhiệt Thân Pháp:

1. Dao Đan điền (Quay cánh tay): Khai mở huyệt Cực Tuyền, Kinh Môn; phòng trị viêm bả vai.
2. Ma Đan điền (Xoa vai): Mô phỏng dáng gấu đi, xoa bóp năm tạng (tâm, can, tỳ, phế, thận), tốt cho tiêu hóa.
3. Chuyển Đan điền (Mèo rửa mặt): Luyện thế tấn hư bộ, linh hoạt bả vai và hông.
4. Áp Đan điền (Chim ưng hận trời không có móc): Tăng sức mạnh cơ bắp và lượng chứa của phổi.
5. Đề Đan điền (Ngựa rừng phi): Thúc đẩy quá trình “thổ cố nạp tân” (thải khí cũ, nạp khí mới), khơi thông mạch Đốc.
6. La Đan điền (Đòn gánh): Xoay cột sống cổ và lưng, tốt cho người bị thoái hóa, đau mỏi gáy.
7. Tha Đan điền (Bện dây thừng/Thổ nạp công): Vuốt tay dọc ngực để kích thích tuyến ngực tiết hormone miễn dịch (hỗ trợ phòng chống ung thư).
8. Khúc Đan điền (Điểu, ngư lắc đầu): Nghiêng sườn tối đa để khỏe gan thận, chắc hông đùi.
9. Mài Đan điền (Xát đậu phụ): Khơi động mạch Đới, bình can thuận khí, tạo cơ sở cho việc thu phát ngoại khí.

Mã Bộ Trạm Trang – Nền móng vững chắc

Nếu Nhiệt Thân Pháp là bước chuẩn bị thì Mã Bộ Trạm Trang chính là “trúc cơ công” – công pháp xây dựng nền móng cốt lõi cho toàn bộ quá trình luyện tập.

Yêu lĩnh căn chỉnh tư thế trạm trang chuẩn xác:

• Chân đứng: Hai bàn chân song song rộng bằng vai, hai mũi chân hơi hướng vào trong tạo thành hình chữ bát (khoảng 13 độ). Mười ngón chân bám chặt đất.
• Hạ tấn: Cong đầu gối xuống tấn nhưng gối không vượt quá mũi bàn chân. Bụng hơi thót vào, hậu môn co lên (đề giang).
• Thân trên: Thu ngực, nâng lưng (hàm hung bạt bối). Vai và khuỷu tay thả lỏng, trĩu xuống.
• Đầu cổ: Đầu thẳng, cổ vươn tự nhiên không gồng cứng. Lưỡi chạm nhẹ vào vòm họng trên (để bắc cầu nối hai mạch Nhâm – Đốc).
• Tay: Hai cẳng tay giơ song song với mặt đất trước ngực, bàn tay khum khum như hình viên ngói, ngón cái và ngón trỏ tạo thành hình mỏ vịt.

Lưu ý khi thực hành: Hãy giữ một khuôn mặt tươi tỉnh, thở hoàn toàn tự nhiên và không cần cố gắng tập trung suy nghĩ vào bất kỳ điểm nào. Người mới tập nên bắt đầu với thời gian ngắn và tăng dần lên tối thiểu 30 phút mỗi ngày.

Ban Chỉ Pháp – Bí quyết kích hoạt kinh lạc

Đây là công pháp đặc sắc và then chốt nhất của Nội Kình Nhất Chỉ Thiền, hầu như không tìm thấy ở các môn phái khác.

Tại sao phương pháp này lại mạnh mẽ đến vậy? Mười ngón tay và mười ngón chân là điểm khởi đầu và kết thúc của 12 đường kinh chính trong cơ thể. Khi bạn gập các ngón tay và nhấn ngón chân một cách có quy luật, bạn sẽ trực tiếp điều chỉnh lưu lượng, vận tốc tuần hoàn của khí huyết và cắt các mạch từ trường sinh học, giúp khơi thông nhanh chóng hai mạch Nhâm và Đốc.

Bộ Ban Chỉ Pháp 1 (Chống già thêm thọ): Sau khi đứng Mã Bộ Trạm Trang từ 10 – 12 phút, bạn giữ tay úp và bắt đầu ban động lần lượt từng ngón theo thứ tự nghiêm ngặt sau:

1. Ngón trỏ (số 2): Liên quan đến đường kinh Đại Trường.
2. Ngón áp út (số 4): Liên quan đến đường kinh Tam Tiêu.
3. Ngón cái (số 1): Liên quan đến đường kinh Phế.
4. Ngón út (số 5): Liên quan đến đường kinh Tâm và Tiểu Trường.
5. Ngón giữa (số 3): Liên quan đến đường kinh Tâm Bào.

Cách thực hiện: Gập ngón tay từ từ xuống bằng khớp bàn tay (các khớp ngón vẫn duỗi thẳng), dừng lại giữ từ 1.5 – 2 phút, sau đó từ từ nâng lên vị trí cũ. Khi gập ngón tay nào thì cố gắng bấm ngón chân tương ứng của ngón đó xuống đất.

Động Công, Điều Khí và Thu Công Pháp

Để phát triển khả năng ứng dụng lâm sàng và tích lũy năng lượng mạnh mẽ hơn, người tập cần chuyển sang phần Động công và Điều khí. Đây là bước chuyển từ tĩnh sang động giúp rèn luyện khả năng “ngoại khí nội thu” (thu khí từ ngoài vào) và “nội khí ngoại phóng” (phóng khí ra ngoài).

Các bài tập Động công & Điều khí tiêu biểu:

• Song tý lãm nguyệt (Hai cánh tay ôm trăng): Đặt huyệt Lao Cung đối xứng huyệt Khúc Trì và Thiếu Hải để kinh khí hai tay thẩm thấu lẫn nhau.
• Thập tự thủ (Tay chéo chữ thập): Đẩy tay bằng nội kình ra trước để vận khí thông suốt mạch Đốc.
• Bão cầu (Ôm bóng): Hai tay đối nhau trước ngực kéo giãn rồi khép lại để điều chỉnh khí của mạch Nhâm, Đới và Xung.
• La khí & Áp khí (Lăn, kéo và nén khí): Tăng cường cảm giác cơ học của khí ở lòng bàn tay.

Thu Công Pháp – Bước bảo hiểm quan trọng: Khi kết thúc buổi tập, tuyệt đối không được dừng đột ngột mà phải thực hiện thu thế để dẫn khí về huyệt Dũng Tuyền ở bàn chân. Động tác Lôi thanh (hét âm “Ý!” kết hợp giậm chân, đập tay) giúp lục phủ ngũ tạng rung động nhẹ, tránh tình trạng khí bị tắc nghẽn trong người gây đau mỏi, khó chịu.

Bảo Kiện Công – Khai thất khiếu tự chữa bệnh

Bảo Kiện Công là một phần tương đối độc lập, gồm 13 động tác tự xoa bóp vùng đầu mặt, đặc biệt phù hợp với người làm việc trí óc hoặc văn phòng mệt mỏi.

Bằng cách dùng các huyệt vị ở lòng bàn tay (Lao cung, Ngư tế) tác động lên các giác quan, bạn sẽ khơi thông được các đường kinh dương hội tụ ở đầu, giúp đầu óc tỉnh táo, mắt sáng, tai thính, răng khỏe.

Một số thức tiêu biểu trong 13 thức Bảo kiện:

• Sơ đầu (Chải đầu): Dùng 10 ngón tay cào ngược từ trán ra sau gáy 36 lần giúp khơi thông mạch Đốc, ngừa rụng tóc.
• Tha tỵ tử (Xoa mũi): Chà sát hai bên sống mũi giúp phòng trị cảm mạo, viêm mũi.
• Khấu xỉ & Thiệt loát nha (Gõ răng & Đánh lưỡi): Kích thích khoang miệng tiết ra nước bọt (tân dịch). Đông y coi nước bọt là “Thiên thủy” rất quý giá, nuốt xuống giúp trợ tỳ vị, bảo vệ cơ thể.
• Minh thiên cổ (Đánh trống trời): Bịt tai và dùng ngón tay búng vào sau gáy giúp kích thích hệ thính giác và khơi thông kinh lạc liên quan đến thận.

Bản_Đồ_Sinh_KhíTải xuống

Những điều người luyện khí công cần biết

Luyện khí công là một hành trình rèn luyện bền bỉ đòi hỏi sự nghiêm túc và khoa học. Dưới đây là những nguyên tắc cốt lõi bạn cần tuân thủ:

• Tuần tự tiệm tiến: Hãy kiên trì vượt qua 10 ngày đầu tiên khi cơ bắp có hiện tượng đau mỏi, nhức nhối. Đó là giai đoạn cơ thể thích nghi, sau đó bạn sẽ cảm nhận được sự thoải mái và đắc khí.
• Không đứng núi này trông núi nọ: Tuyệt đối không tập lẫn lộn nhiều môn khí công khác nhau trong cùng một thời gian để tránh xung đột đường vận hành của khí, dễ dẫn đến rối loạn kinh mạch.
• Khống chế thất tình (cảm xúc): Sự mất kiểm soát về tâm lý trực tiếp tàn phá cơ thể (giận hại gan, vui quá hại tim, lo lắng hại tỳ vị, buồn bã hại phổi, kinh sợ hại thận). Hãy giữ một tâm thái bình thản, “vô ngã”.
• Sinh hoạt điều độ: Ăn ngủ có giờ giấc, hạn chế chất kích thích (rượu, thuốc lá) và điều tiết sinh hoạt tình dục.

Các hiện tượng bình thường khi luyện tập: Nấc, trung tiện (đang thải bệnh khí ra ngoài); sôi bụng (chân khí đang vận hành); cơ thể tỏa ra mùi hôi, mùi đất mục hoặc mùi thơm nhẹ (quá trình đào thải tà khí của tạng phủ).

Tổng kết

Những điểm cốt lõi cần nhớ từ giáo trình sơ cấp:

• Nội Kình Nhất Chỉ Thiền là môn khí công Thiếu Lâm độc đáo, tập trung vào việc ban áp các ngón tay/chân để đả thông kinh lạc mà không cần nhập tịnh hay thủ ý.
• Nhiệt Thân Pháp gồm 9 động tác giúp đánh thức khớp xương và xoa bóp nhẹ nhàng cho ngũ tạng trước khi tập.
• Mã Bộ Trạm Trang là nền tảng quan trọng nhất, kết hợp với thứ tự Ban Chỉ Pháp chuẩn xác để tích lũy nội kình.
• Động công, Điều khí và Thu công (đặc biệt là Lôi thanh) là các bước không thể thiếu để nâng cao công lực và bảo đảm an toàn, phòng ngừa lệch khí.
• Bảo Kiện Công giúp tự xoa bóp đầu mặt, kích thích các giác quan và cân bằng âm dương toàn thân một cách đơn giản, hiệu quả.
• Người tập cần kiên trì, sinh hoạt lành mạnh, tránh tập pha trộn các môn khí công khác nhau và luôn giữ tâm thái bình hòa.

(Nguồn: Từ cuốn sách “Thiếu Lâm khí công Nội kình Nhất chỉ thiền (Sơ cấp)” của tác giả Khuyết A Thủy – Vương Thụy Đình)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Bạn có tin rằng một người có thể chữa lành vết thương, giảm đau, hoặc thậm chí điều khiển cử động của người khác từ xa mà không cần chạm vào cơ thể? Đó không phải là phép thuật huyền bí, mà là năng lượng thực tế của Nội Khí Ngoại Phóng được rèn luyện qua môn phái Thiếu Lâm Khí Công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền.

Học phần cao cấp này không chỉ giúp bạn nâng cao sức khỏe bản thân mà còn mở ra cánh cửa thấu hiểu năng lượng sinh học của con người dưới góc nhìn khoa học hiện đại. Qua bài viết này, bạn sẽ đạt được các mục tiêu sau:

• Nắm vững triết lý và cơ sở khoa học của Nhiệt Thân Pháp (khởi động) để chuẩn bị cho cơ thể chuyển từ tĩnh sang động một cách nhịp nhàng.
• Khám phá các thế Trạm Trang (đứng tấn) cao cấp và phương pháp Ban Chỉ (vận động ngón tay) để khai mở các đường kinh lạc chính.
• Tìm hiểu phương pháp Thái Khí (thu nạp năng lượng) từ mặt trời, mặt trăng, cây cối để tích lũy nội lực.
• Thấu hiểu cơ chế Bố Khí Đạo Dẫn và các ứng dụng lâm sàng thần kỳ của ngoại khí trong điều trị bệnh mãn tính và phục hồi chức năng.

Nhiệt Thân Pháp – Khởi động đột phá khí công

Nhiều người thường coi nhẹ các động tác chuẩn bị và tập qua loa cho xong chuyện. Tuy nhiên, trong Khí công cao cấp, Nhiệt Thân Pháp đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Ý nghĩa của nó được khái quát bằng 4 câu: “Hoạt lạc quan tiết, sơ kinh hoạt huyết, án ma nội tạng, bình bí âm dương” (Làm linh hoạt các khớp, khơi thông kinh lạc, lưu thông huyết mạch, xoa bóp nội tạng để cân bằng âm dương).

Nhiệt Thân Pháp dựa vào các động tác đặc biệt để điều chỉnh tuần tự chức năng sinh lý của cơ thể, giúp gân cốt mềm mại và các khớp thông thoát trước khi bước vào tập luyện chính thức. Các bài tập chính bao gồm:

• Song giao tý (Quay hai cánh tay): Khai mở khí môn và linh hoạt các khớp vai.
• Thác bàn vận thủ (Đỡ đĩa quay tay): Đưa khớp xương, dây chằng toàn thân vào trạng thái vận động nhịp nhàng.
• Gia phối trọng vận thủ (Luyện tay có cầm thêm vật nặng): Luyện nội kình (ám kình) ở cánh tay, cổ tay và ngón tay bằng cách cầm vòng sắt, gạch hoặc đĩa sắt.
• Bài đả đề khí: Xuống tấn đại mã bộ, vỗ đập hai mạng sườn để tăng cường hoạt lượng phổi, bổ tâm ích tỳ vị.
• Tang bổng bài đả (Cầm/Vỗ bằng gậy dâu): Thúc đẩy vận chuyển khí huyết, khai thông tam quan Vĩ lưu, Sảng tích, Ngọc chẩm.

Internal_Power_BlueprintTải xuống

Trạm Trang và Thiết Hoàn Công – Nguyên lý ‘Tim thứ hai’

Tại sao tư thế đứng tấn (Trạm Trang) lại có thể chữa trị được các bệnh hiểm nghèo như van tim, nhồi máu cơ tim, cao huyết áp, xơ cứng động mạch não hay tai biến?

• Cơ chế ‘Tim thứ hai’: Khi nửa xuống tấn, toàn bộ trọng lượng thân dồn vào hai đùi, tạo ra sự căng thẳng cơ bắp mạnh mẽ. Điều này thúc đẩy lưu lượng máu lưu chuyển cực nhanh về nửa thân trên và đầu, tương tự như kỹ thuật Thể ngoại phản bác trong y học hiện đại. Áp lực máu ở động mạch chủ tăng lên sẽ nuôi dưỡng tốt hơn cho tim, não và thận.
• Thiết Hoàn Công: Để gia tăng công lực gấp bội, người luyện đeo thêm các vòng sắt nặng vào cánh tay khi đứng tấn Mã bộ. Kim loại là chất truyền dẫn tốt; đeo vòng sắt giúp huyết quản giãn nở, tăng kình khí, lực thẩm thấu phát ra ngoài dưới dạng xoáy ốc.

Một sự thật thú vị: Tại Thiếu Lâm Tự, dấu tích luyện trạm trang qua nhiều thế hệ vẫn còn in rõ dưới dạng những vết chân lõm sâu trên nền gạch của nội sảnh!

Bộ Ban Chỉ Pháp – Chiếc chìa khóa mở ổ khóa kinh lạc

Người xưa có câu “Thập chỉ liên tâm” (Mười ngón tay liên kết với tim). Trong Khí công, hệ thống kinh lạc giống như cái ổ khóa, còn mười ngón tay và ngón chân chính là chiếc chìa khóa để mở.

Khi thực hiện Bộ ban chỉ pháp, người tập đứng Mã bộ trạm trang, hai tay duỗi thẳng úp xuống, rồi từ từ gập và nâng từng ngón tay theo thứ tự nghiêm ngặt. Khi ép ngón tay xuống, đồng thời phải ấn ngón chân tương ứng để tạo vòng tuần hoàn khép kín Âm – Dương chạy khắp cơ thể.

Thứ tự và cơ chế tác động của Ban Chỉ:

1. Ngón trỏ (Ban động 5 lần): Kích thích đường kinh Đại trường. Chủ trị bệnh về gan, mật, đại tràng.
2. Ngón áp út (Ban động 7 lần): Khơi thông đường kinh Tam tiêu. Chủ trị các bệnh về kinh lạc và phụ khoa.
3. Ngón cái (Ban động 9 lần): Khơi thông Phế kinh (phổi). Chủ trị hen suyễn, bệnh đường hô hấp, tỳ vị.
4. Ngón út (Ban động 11 lần): Tác động lên Tâm kinh và Tiểu trường kinh. Chủ trị bệnh về tim mạch.
5. Ngón giữa (Ban động 13 lần): Khơi thông Tâm bào kinh. Chủ trị đau màng tim và các bệnh phủ tạng.

Các Thế Trạm Trang Khác – Mô phỏng tự nhiên

Bên cạnh Mã bộ trạm trang, giáo trình cao cấp giới thiệu các tư thế đứng tấn đặc biệt mô phỏng theo muông thú và tượng Phật nhằm tích trữ năng lượng cao hơn:

• Xà Hình Trang (Nhất chỉ công): Đứng thế hư bộ, hai tay tạo dáng bắn súng, ngón trỏ tay sau chỉ vào huyệt Lao cung tay trước. Việc gập 4 ngón tay giúp tạm thời đóng đường khí ở đó để dồn toàn bộ lưu lượng khí huyết cực mạnh vào ngón trỏ, giúp tự mở huyệt Lao cung.
• Long Hình Trang: Đứng chính hư bộ, hai tay một ngửa hướng lên trời (bấu trời), một úp hướng xuống háng (bốc đất). Tư thế này giúp đóng đầu tứ chi và khóa khớp, thúc đẩy quá trình luyện cốt tụ khí, tích trữ năng lượng cho lục phủ ngũ tạng.
• Hồ Hình Trang: Đứng thế cung bộ giống hình tượng “Võ Tòng đả hổ”. Giúp rèn luyện thần khí và sự tập trung.
• Kim Cang Trang: Đứng bằng một chân (Kim kê độc lập). Luyện khả năng thăng bằng tuyệt đối và tăng cường nội kình chân đứng.
• La Hán Trang (Đơn/Song thủ hợp thập): Đứng tấn gập gối một chân, chân kia vắt ngang đặt nhẹ lên đùi. Tư thế này chủ yếu để dưỡng khí, làm khơi thông kinh mạch và mở rộng huyệt Lao cung.

Thái Khí Pháp – Thu nạp năng lượng từ vũ trụ

Làm thế nào để một khí công sư duy trì được nguồn năng lượng dồi dào mà không bị kiệt quệ khi chữa bệnh cho người khác? Câu trả lời nằm ở Thái Khí Pháp (Phương pháp nạp năng lượng từ tự nhiên):

• Thái nguyên khí thái dương (Mặt trời): Đứng nơi cao nhìn thẳng mặt trời lúc mới mọc (khi còn đỏ, thấp dưới 30 độ) qua đầu ngón trỏ để rèn luyện thần của mắt, giúp đôi mắt quắc thước sáng rõ (khai “Thiên mục”).
• ‘Mệnh môn’ thái khí: Khi mặt trời lên cao bằng 3 cây sào (màu trắng sữa), đứng Mã bộ trạm trang, lưng quay về phía mặt trời. Tư thế ngậm ngực nâng lưng giúp mở huyệt Mệnh môn, đón bức xạ mặt trời xuyên thấu để sưởi ấm toàn bộ lục phủ ngũ tạng.
• Thái nguyệt lượng chi khí (Mặt trăng): Thực hiện vào trước/sau ngày rằm âm lịch 3 ngày. Hướng lòng bàn tay đối thẳng mặt trăng để thu nạp từ lực của ánh trăng.
• Thái thụ khí (Cây cối): Chọn cây to khỏe, lõi đặc như tùng, bách, long não (không chọn tre trúc mang tính hàn). Đứng phía nam cây đón ánh mặt trời, đặt tay lên thân cây, chân dẫm lên rễ để trao đổi điện tích sinh học với cây.
• Thái hoa thảo chi khí (Hoa lá): Trạm trang đối diện với chậu hoa hoặc đứng trước thác nước, biển cả để hấp thụ khí trong lành, giúp tâm thần tỉnh táo.

Ứng dụng lâm sàng và Bố khí đạo dẫn

Khoa học hiện đại đã chứng minh “Ngoại khí” do khí công sư phát ra không phải là điều huyền bí, mà thực chất là một dạng vật chất tồn tại khách quan – bao gồm bức xạ hồng ngoại tần số thấp và dòng vi hạt mang điện (điện sinh học).

Một trong những đỉnh cao của Thiếu Lâm Khí Công là Bố Khí Đạo Dẫn Thuật. Khí công sư không cần chạm vào người bệnh, chỉ cần phóng ngoại khí từ xa qua khoảng không vào các huyệt vị của bệnh nhân để kích phát kinh khí, khơi thông kinh lạc.

• Khống chế và dẫn dụ cử động: Thần kỳ hơn, ngoại khí mang năng lượng và tín hiệu có thể dẫn động cơ thể người bệnh cử động thụ động đồng bộ với tay của khí công sư (bệnh nhân bị bịt mắt vẫn cử động theo hướng tay của thầy).
• Hiệu quả điều trị thực tế: Phương pháp này cực kỳ hiệu quả đối với các bệnh về hệ vận động và thần kinh như: liệt tứ chi, bán thân bất toại do trúng phong, liệt thần kinh mặt, gai cột sống, và giúp xương gãy mau liền.

Ví dụ lâm sàng: Bác sĩ ngoại khoa Quách Khởi Phương bị liệt chân do tai nạn, sau 5 lần được đại sư Vương Thụy Đình chữa trị bằng phát khí từ xa (cách 1 trượng), chân đã giơ lên được và tự đi lại, leo tầng 3 bình thường!

Tổng kết

Thiếu Lâm Khí Công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền là một di sản y học cổ truyền quý báu, kết hợp hài hòa giữa triết lý Đông y và các hiện tượng vật lý sinh học hiện đại. Dưới đây là những điểm cốt lõi bạn cần ghi nhớ:

• Nhiệt Thân Pháp không chỉ là khởi động thông thường mà còn là liệu pháp phòng trị các bệnh mãn tính và đánh thức nội lực của cơ thể.
• Trạm Trang (đứng tấn) tác động trực tiếp lên hệ tuần hoàn thông qua áp lực cơ bắp chân, hoạt động như một “chiếc tim thứ hai” bơm máu nuôi tim và não.
• Ngón tay và ngón chân là các đầu mối của các đường kinh mạch. Việc Ban Chỉ giúp kích hoạt và điều hòa tuần hoàn khí huyết của 12 kinh mạch.
• Thái Khí Pháp giúp người tập nạp thêm năng lượng tự nhiên từ mặt trời, ánh trăng và cây cối để bù đắp năng lượng tiêu hao.
• Ngoại khí là một dạng vật chất có thật (bức xạ hồng ngoại và điện sinh học), có khả năng giảm đau, tăng cường hệ miễn dịch và được ứng dụng hiệu quả qua thuật Bố Khí Đạo Dẫn để phục hồi chức năng vận động từ xa.

(Nguồn: Từ cuốn sách “Thiếu Lâm khí công Nội kình Nhất chỉ thiền (Cao cấp)” của tác giả Khuyết A Thủy – Vương Thụy Đình)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Thế nào là Trạm Trang?

Trạm trang: Nghĩa là thân thể đứng yên không động như cọc gỗ (mộc trang), mục đích nhằm đạt được sự vững chãi, có gốc rễ như cọc gỗ, chứ không phải là đứng yên ngây ngốc. Đây là một bộ phận trọng yếu trong hệ thống võ thuật Trung Quốc. Trong các lưu phái võ thuật qua các đời, nó đều được người tập võ coi trọng, như Mã Bộ Trang, trong Thiếu Lâm võ thuật và một số quyền phái Nam phái, đã được xem như một loại huấn luyện cơ bản. Có câu “Vị tập quyền, tiên trạm tam niên trang” (Chưa học quyền vội, trước hết đứng trang ba năm), trong nội gia quyền, đặc biệt là Hình Ý quyền, có thuyết “Vạn pháp nguyên vu Tam Thể thức” (Muôn pháp đều bắt nguồn từ Tam Thể thức), còn ở một số quyền phái trẻ hơn như Đại Thành quyền, Lô thức kết cấu, thì Trạm Trang còn được đẩy lên địa vị không gì sánh bằng.

Phương pháp luyện tập Trạm Trang

Tôi tin rằng mọi người đều đã thấy, đã nghe, thậm chí đã luyện qua Trạm Trang, nhưng phần đông mọi người chỉ biết hình dáng bề ngoài, những hiện tượng bề mặt của nó. Kỳ thực Trạm Trang rất chú trọng đến phần mà mắt chúng ta không nhìn thấy, đó chính là phương pháp. Trạm Trang chủ yếu lấy thân thể trung chính, song thủ bão viên, làm một tư thế đứng. Vì vậy, ở phía dưới tôi sẽ chia sẻ với mọi người cách đứng Trạm Trang, bằng văn tự để giảng giải.

Thập chỉ trảo địa: cái gọi là thập chỉ trảo địa, tức là mười ngón chân khẽ cào xuống mặt đất, nghĩa là khớp của mỗi ngón chân đều hơi cong lại. Nhưng chúng ta thường nói “dụng ý bất dụng lực”, vậy thì chúng ta dùng ý thức để đưa cái kình này, tức là hướng xuống đất mà sinh căn, đâm xuống dưới, giống như cây đại thụ, đem cái rễ này đâm xuống, dùng ý thức của chúng ta, chứ không phải dùng sức lực, cho nên chúng ta cố gắng giữ cho cơ bắp được thả lỏng.

Về việc hai chân hơi cong (vi khúc): Kỳ thực trong quá trình luyện tập Trạm Trang của chúng ta, mỗi một khớp xương trên thân thể đều giữ trạng thái vi khúc (hơi cong). Đối với hai đầu gối, vì chúng kết nối với hạ tiêu của chúng ta, nên đầu gối được tách riêng ra để nói về song thối vi khúc (không được cong vượt quá mũi chân). Cái gọi là vi khúc, tức là trên cơ sở đứng thẳng, hơi cong một chút, nghĩa là giữ một trạng thái hơi cong nhẹ, nó không yêu cầu chúng ta ngồi xuống cúi gập thật sâu, nhưng cũng không được duỗi thẳng. Khi chúng ta đứng chân rất thẳng; hoặc khi chúng ta ngồi cúi quá cong, thì xương cốt ở một mức độ nhất định sẽ ảnh hưởng đến mao mạch của chúng ta, ảnh hưởng đến sự vận hành của khí huyết. Vì vậy, trong yếu lĩnh của mỗi động tác, bao gồm cả thập chỉ trảo địa đã nói ở trên, mỗi một khớp xương đều phải giữ trạng thái vi khúc.

Về toạ (ngồi) và khoá (vùng hông): Khoá (vùng hông) chiếm một vị trí vô cùng chủ yếu trên toàn bộ cơ thể chúng ta, bởi vì đoạn giữa của toàn bộ thân thể kết nối với phần chân chủ yếu dựa vào Khoá. Bình thường chúng ta cũng hay nói: “Trung chính an thư” (thân thể ngay thẳng, tâm thái an nhiên thả lỏng). Như vậy, phần thân trên của chúng ta muốn giữ được trung chính, thì khoá không thể lắc lư sang trái xoay sang phải, cho nên phải thực hiện Tọa khoá (ngồi hông). Khoá phải tìm được cảm giác hạ trầm, cảm giác ngồi (tọa), giống như đang ngồi trên một chiếc ghế vậy.

Mà khoá lại là nơi dễ xuất hiện vấn đề nhất: hoặc là hướng về phía trước đẩy ra (tiền đỉnh), hoặc là vểnh ra phía sau (hậu kiều), hoặc là lắc sang trái (tả dao), hoặc là lắc sang phải (hữu bài). Cho nên lực của khoá không thể hướng về bốn phía này, lực của khoá chỉ có thể hướng xuống dưới. Chỉ khi khoá thực sự hướng xuống dưới, phần thân trên của chúng ta mới có thể duy trì trạng thái trung chính. Nếu như thân trên của chúng ta có bất kỳ sự lắc lư, nghiêng bên trái ngả bên phải, tiền phủ hậu ngưỡng (cúi về trước ưỡn về sau) nào, thì vấn đề nhất định là nằm ở khoá.

Thả lỏng eo/thắt lưng(Tùng yêu): “Kỳ căn tại cước, phát lực vu thối, chủ tể vu yêu, hành vu thủ chỉ” (Gốc rễ ở chân, phát lực ở đùi, chủ tể ở eo, thể hiện ra ở ngón tay). Do đó, vùng eo của chúng ta là một phần vô cùng then chốt trong toàn bộ quá trình luyện tập. Vì vậy trong Trạm Trang, yếu lĩnh đối với vùng eo chính là Tùng yêu, tức là đem vùng eo của chúng ta thả lỏng hoàn toàn. Toàn bộ vận động của tứ chi, vận động ở chân và vận động ở tay của chúng ta đều thông qua vùng eo mà kết nối lại với nhau. Cho nên vùng eo của chúng ta ở bất kỳ thời điểm nào cũng đều duy trì trạng thái thả lỏng, không dùng lực. Khi vùng eo của chúng ta thả lỏng xuống, phần eo sẽ hơi phình nhẹ ra phía sau, đồng thời bụng dưới sẽ hơi thu nhẹ vào trong một chút, nhưng lưu ý bụng dưới phải giữ được sự thả lỏng. Đôi khi đến giai đoạn Tùng yêu, hoặc trong quá trình Trạm Trang, phần bụng dưới và vùng eo của chúng ta lại vô thức bị căng cứng lên.

Trầm vai hạ chỏ (Trầm kiên trụy trửu): Trong quá trình luyện tập, rất coi trọng sự “Nhất khí ha thành” (liền mạch một hơi). Phần trên và phần dưới gắn kết và đi liền với nhau, đây là một quy tắc vô cùng quan trọng trong quá trình luyện tập. Vậy làm sao để động tác của tay và động tác của thân thể chúng ta kết nối liền mạch thành một khối? Trầm kiên và Trụy trửu chính là điều không thể thiếu!

Trầm kiên chính là đem vùng vai thả lỏng hoàn toàn. Còn về Trụy trửu, trong quá trình Trạm Trang, nhiều người lại cố ý ép khuỷu tay (chỏ) rủ gập xuống dưới, nhưng thực tế làm như vậy tuy chỏ của bạn có trụy xuống thật, nhưng lại làm gãy cổ tay. Cho nên trong trạng thái bình thường của chúng ta, khuỷu tay dù cho có đặt rất cao hay đặt rất thấp, nó đều phải giữ được một cảm giác chỏ đang trầm xuống và trút xuống phía dưới. Đây cũng chính là trạng thái “Dụng ý bất dụng lực” mà chúng ta thường hay nhắc tới, chứ không nhất thiết cứ phải ép khuỷu tay rủ hẳn xuống như thế mới đúng.

Hổ khẩu căng tròn, mười ngón tay dẫn kình (Hổ khẩu băng viên, thập chỉ dẫn kình): Về phần tay, chúng ta nói đến Hổ khẩu (vùng kẽ giữa ngón cái và ngón trỏ), Hổ khẩu băng viên, thập chỉ dẫn kình (Hổ khẩu căng tròn, mười ngón tay dẫn kình). Tương tự như quy tắc Thập chỉ trảo địa đã nói ở trên — kình phải thẩm thấu xuống tận lòng đất — thì trên tay chúng ta cũng phải thông qua các ngón tay, giữ cho mỗi một khớp ngón tay đều ở trạng thái vi khúc (hơi gập nhẹ), sau đó đem cái kình này từ trong thân thể dẫn xuất ra ngoài. Điều này cũng vô cùng quan trọng. Bởi vì các mạch máu nằm xa tim chúng ta nhất chính là các mạch máu ở đầu ngón tay và đầu ngón chân. Ngón tay chúng ta dẫn kình cũng là một phương diện để dẫn Khí đi tới. Chỉ khi Khí huyết có thể tới nơi, thì Kình của chúng ta mới có thể tới nơi. Nếu như Khí huyết còn không tới được, thì Kình của chúng ta tuyệt đối không thể tới được.

Hàm hung bạt bối (Thu ngực vươn lưng): Ở đoạn trên đã nói về Tùng yêu (thả lỏng eo) và Tọa khoá (ngồi hông). Cột sống của con người chúng ta vốn có hình chữ S, cho nên khi chúng ta có thể làm đúng yêu cầu của eo và hông, thì thực tế các đốt cột sống sẽ được kéo giãn thành một hình cánh cung hơi uốn cong. Do đó trong võ thuật mới có câu: “Thân bối ngũ trương cung” (Thân lưng có năm cánh cung). Cột sống chính là một cánh cung rất quan trọng trên cơ thể chúng ta.

Như vậy đối với phần dưới của toàn bộ cột sống, khi đã Tùng yêu tọa khoá, thì tiếp tục hướng lên phía trên, phần lưng và cổ của chúng ta cũng phải chú ý giữ thành hình dạng một cánh cung. Bởi vậy, điều này được gọi là Hàm hung bạt bối. Vùng lưng của chúng ta phải thông qua một cái Kình để vươn (bạt) thẳng lên phía trên, còn vùng ngực thì phải hơi thu (hàm) nhẹ vào bên trong. Đây cũng là yếu lĩnh động tác có liên quan mật thiết với Trầm kiên (trầm vai).

Đồng thời, dựa trên cơ sở Hàm hung này, mục đích còn là để đem toàn bộ Kình của chúng ta hợp lại làm một, cũng là phương pháp giúp cho hai xương bả vai ở phía sau lưng có thể mở tròn ra, ôm lại trọn vẹn như một vòng tròn.

Hư lĩnh đỉnh kình: Chúng ta nói “thần năng đề, tắc khởi” (thần có thể nâng lên, thì mới phát khởi được). Thận của chúng ta là tiên thiên chi bản (gốc rễ của tiên thiên), thận khí của chúng ta đi lên hoàn toàn phải dựa vào cột sống, rồi sau đó mới đi tới đỉnh đầu, tức huyệt Bách hội. Vì vậy trong Trạm Trang có một yếu lĩnh gọi là Hư lĩnh đỉnh kình.

Vậy Hư lĩnh đỉnh kình thực chất là đang nói về việc huyệt Bách hội của chúng ta hơi nhẹ nhàng hướng lên trên để dẫn dắt (lĩnh) kình đi lên. Vậy tại sao không dùng từ Bách hội thượng đỉnh (Bách hội húc/đội lên) mà lại dùng Hư lĩnh đỉnh kình? Điều đó có nghĩa là trong sự hư vô (không dùng sức cơ bắp) mà tĩnh tâm lĩnh hội cái Kình hướng lên trên đỉnh đầu ấy. Nói cách khác, đó vẫn là năm chữ mà chúng ta thường nhắc tới: “Dụng ý bất dụng lực”. Đem huyệt Bách hội của chúng ta nhẹ nhàng dẫn dắt nâng lên, đồng thời lưu ý hạ ngạc (cằm) phải hơi thu nhẹ vào trong, thì huyệt Bách hội mới có thể hướng lên trên mà nâng dắt trọn vẹn được.

Hai mắt buông rèm (Song mục thuỳ liêm): Trong quá trình Trạm Trang, ánh mắt của chúng ta nếu như hướng theo đường luyện thực chiến, luyện kỹ kích (đối kháng) thì có thể phóng tầm mắt nhìn ra xa, càng xa càng tốt. Nhưng nếu luyện về phương diện dưỡng sinh thì chúng ta có thể Song mục thuỳ liêm. Song mục thuỳ liêm chính là hai mi mắt của chúng ta giống như bức rèm cửa, nhẹ nhàng rủ xuống, giữ cho toàn bộ vùng mày tâm (kẽ giữa hai lông mày) bao gồm cả vùng trán luôn thả lỏng, mắt nhắm nhẹ lại. Cũng có rất nhiều bạn hỏi tôi có cần thiệt để thượng ngạc (lưỡi tựa vòm họng trên) hay không. Thực ra khi mới bắt đầu học Trạm Trang thì chưa cần thiệt để thượng ngạc, nhưng nếu bạn muốn tiếp tục đi sâu hơn, học theo hướng tu hành Đạo gia và góc độ dưỡng sinh thì có thể thử dùng đầu lưỡi chống/tựa nhẹ vào thượng ngạc (vòm họng trên), sau đó hàm răng trên và hàm răng dưới nhẹ nhàng khấu (khớp nhẹ) lại với nhau, giữ cho cơ thịt ở hai bên má cũng hoàn toàn thả lỏng.

Vì sao phải học Trạm Trang?

Người xưa có câu: “Vạn bệnh nguyên vu huyết, bách bệnh khởi vu khí, kinh lạc thông tắc bách bệnh tiêu.” (Muôn bệnh đều bắt nguồn từ huyết, trăm bệnh khởi phát từ khí, kinh lạc thông suốt thì muôn bệnh tiêu tan). Chúng ta chính là nhờ học tập, thông qua hệ thống luyện tập, mới có thể cải thiện các triệu chứng á kiện khang (tình trạng kém khỏe mạnh/suy nhược) trên cơ thể, gián tiếp phục hồi và cải thiện các loại bệnh nan y, điều này không phải là không có đạo lý. Chính vì thế, hiệu quả cải thiện của nó quá rõ rệt, nên người xưa mới không muốn để nó bị vùi lấp trong bụi thời gian, để có thể mang lại lợi ích cho nhiều người hơn nữa, mà lưu truyền suốt ngàn năm nay.

Tuy Trạm Trang là một môn công phu “tĩnh trung cầu động, động trung cầu tĩnh” (trong tĩnh tìm động, trong động tìm tĩnh), nhưng chỉ cần thực hành theo tư thế mà thầy hướng dẫn, căn cứ vào thể chất mạnh yếu và bệnh trạng khác nhau mà sắp xếp cho phù hợp. Nói chung, tư thế không nên thay đổi quá nhiều, bởi vì trong trạng thái thần tĩnh khí hòa (thần yên tĩnh, khí điều hòa), tuần hoàn máu bắt đầu tăng tốc. Trong quá trình luyện tập Trạm Trang, lòng bàn tay và lòng bàn chân sẽ nóng lên, không chỉ có tác dụng bổ tim và dưỡng thận, mà còn có thể điều động toàn bộ các huyệt vị và kinh lạc có lợi cho thân thể. Có thể nói: “Nhất trạm thông kinh huyệt, nhất bão kiện khang lai!” (Một lần đứng là thông kinh huyệt, một cái ôm là mang sức khỏe đến!). Phương pháp “ôm trọn sức khỏe” đơn giản ấy đã kết hợp một cách hoàn hảo giữa dưỡng thân và dưỡng tâm. Đừng coi thường động tác “tùy ý đứng thẳng, hai tay vòng ôm, toàn thân thả lỏng” (tuỳ ý trạm lập, song thủ hoàn bão, toàn thân phóng tùng) này, chính nó sẽ giúp con người vô hình trung tạo ra trạng thái dưỡng sinh tối ưu, trực tiếp kích hoạt rất nhiều chức năng của các huyệt vị đặc biệt trên cơ thể:

1. Trong quá trình đứng, vô hình trung điều động được cặp đại huyệt Túc Tam Lý;

2. Tư thế đứng của bàn chân, điều động được Dũng Tuyền huyệt;

3. Tư thế hai tay vòng ôm, vừa vặn điều động được Lao Cung huyệt; 4. Vùng ngực, bụng và lưng được thả lỏng triệt để, lại thông được Nhâm Đốc nhị mạch (hai mạch Nhâm và Đốc).

(Nguồn: Sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trong nhịp sống hiện đại hối hả, áp lực công việc, ô nhiễm môi trường và lối sống ít vận động đang khiến nhiều gia đình đối mặt với muôn vàn vấn đề sức khỏe: từ suy nhược thần kinh, mất ngủ triền miên cho đến các bệnh mãn tính như cao huyết áp, tim mạch, sa dạ dày hay viêm khớp. Thay vì bị động chờ đợi bệnh tật xuất hiện rồi mới tìm đến thuốc men hay phẫu thuật, xu hướng chăm sóc sức khỏe chủ động đang trở thành mục tiêu hàng đầu của mỗi cá nhân và gia đình.

Chăm sóc sức khỏe chủ động không chỉ đơn thuần là ăn uống lành mạnh hay tập thể dục thông thường, mà là quá trình đánh thức và tối ưu hóa khả năng tự phục hồi tiềm ẩn bên trong cơ thể. Nổi bật trong kho tàng dưỡng sinh Y học Phương Đông, Thiếu Lâm Khí Công: Nội Kình Nhất Chỉ Thiền – môn công pháp thượng thặng bắt nguồn từ chùa Thiếu Lâm – đã chứng minh vai trò kỳ diệu của mình không chỉ qua hàng trăm năm truyền thừa mà còn qua các kiểm chứng khoa học hiện đại.

Bài viết này sẽ giúp bạn và gia đình hiểu rõ vì sao tập luyện khí công lại là “chìa khóa vàng” để phòng bệnh tự nhiên, phục hồi thể lực và kiến tạo một cuộc sống an lành, trường thọ.

1. Triết Lý “Luyện Dưỡng Kết Hợp”: Đánh Thức Khả Năng Tự Chữa Lành Của Cơ Thể

Từ xa xưa, Đại danh y Hoa Đà thời Hán đã khẳng định: “Thân thể cần phải có lao động, song không được lao động quá sức. Hoạt động sẽ tiêu được cốc khí, huyết mạch sẽ lưu thông, không thể sinh bệnh được, cũng như bản lề cửa không bao giờ mục vậy”. Cổ nhân cũng có câu: “Nước chảy không thối, lề cửa không mục”.

Không giống như các môn thể thao đòi hỏi tiêu hao thể lực mãnh liệt trong thời gian ngắn, khí công vận hành theo nguyên tắc “Luyện dưỡng kết hợp, Dinh vệ tràn đầy, Phò chính trừ tà, Ít sinh bách bệnh”.

• Mọc rễ trong đất, tăng kình trong thân: Công pháp Thiếu Lâm Nội Kình Nhất Chỉ Thiền lấy nguyên tắc “Mọc rễ trong đất, tăng kình trong thân, luyện khí nơi phủ tạng và tiếp thu dinh dưỡng của trời đất” làm nấc thang rèn luyện.
• Khai thông 12 đường chính kinh nhờ “Ban chỉ”: Điểm độc đáo nhất của công pháp này là kỹ thuật Ban chỉ (cử động gẩy, nâng các ngón tay) và Án chỉ (nhấn, bấm mười ngón chân). Do 10 ngón tay và 10 ngón chân là điểm khởi đầu và kết thúc của 12 đường chính kinh, việc rèn luyện ngón tay ngón chân sẽ trực tiếp điều chỉnh lưu lượng khí huyết, khơi thông hai mạch Nhâm và Đốc – hai mạch máu lớn điều hòa toàn bộ âm dương trong cơ thể.
• Không cần “thủ ý”, không sợ lệch lạc: Khác với nhiều môn phái khí công yêu cầu phải cố gạt bỏ tạp niệm hay tập trung ý niệm cao độ dễ gây ức chế thần kinh, Nhất Chỉ Thiền yêu cầu tư thế chuẩn xác nhưng không cần thủ ý, không cần cố ép nhập tĩnh. Người tập vẫn có thể nghe nhạc, trò chuyện. Điều này giúp khí công trở nên vô cùng an toàn, dễ học, phù hợp cho mọi lứa tuổi trong gia đình mà không lo bị “lệch lạc” hay hỏa nhập ma.

2. Bằng Chứng Khoa Học: Khí Công Là Sinh Học Hiện Đại, Không Phải Huyền Bí

Nhiều người thường lầm tưởng khí công là một phương pháp mang màu sắc huyền bí. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu hiện đại đã vén mở bản chất khoa học khách quan của công pháp này. Giáo sư Tiền Học Sâm – nhà khoa học hàng đầu Trung Quốc – từng nhận định: Khí công chính là “chiếc búa gõ cửa” của Khoa học Nhân thể, tạo nên bước nhảy vọt giúp cơ thể con người đạt tới công năng tối ưu.

Các thực nghiệm vật lý và y học hiện đại đã đưa ra những số liệu đầy thuyết phục:

• Bản chất của “Ngoại khí”: Sử dụng máy ghi ảnh nhiệt AGA 750 và AGA 780 (Thụy Điển), các nhà khoa học phát hiện ngoại khí phát ra từ lòng bàn tay (huyệt Lao cung) hay ngón tay của khí công sư thực chất là bức xạ hồng ngoại tần số thấp, dòng vi hạt mang điện và sóng điện từ có bước sóng cận hồng ngoại 1,06 µm. Nhiệt độ lòng bàn tay khí công sư khi phát công có thể tăng vọt từ 4 độ C đến 5 độ C.
• Tăng cường tế bào máu tức thì: Xét nghiệm y học chứng minh rằng, chỉ sau 1 giờ đứng Mã bộ trạm trang (xuống tấn tĩnh), các chỉ số máu của người tập biến đổi kinh ngạc: số lượng hồng cầu trong 1 mm3 máu tăng thêm 1,25 triệu, bạch cầu tăng thêm 3.650, huyết sắc tố tăng 3,2 g, đồng thời huyết tương và anbumin đều tăng mạnh.
• Kích hoạt hệ miễn dịch tự nhiên: Thí nghiệm tại Đại học Lan Châu trên động vật chứng minh: ngoại khí khí công giúp nâng cao tỷ lệ tế bào đại thực bào (Mɸ – tế bào miễn dịch nuốt vi khuẩn, độc tố) hoạt động từ 35% lên 74%, đồng thời phục hồi hoàn toàn chức năng miễn dịch bị suy giảm do hóa chất.

3. Phục Hồi Các Bệnh Mãn Tính: Từng Số Liệu Khảo Sát Đến Bệnh Án Thực Tế

Vai trò quan trọng nhất của khí công đối với cá nhân và gia đình chính là khả năng phòng chữa và phục hồi các căn bệnh mãn tính lâu năm – những căn bệnh mà việc dùng thuốc Tây kéo dài thường gây ra nhiều tác dụng phụ.

Một khảo sát thực tế tại Học viện Công nghiệp Đông Bắc trên hàng trăm giáo viên, viên chức và sinh viên tập luyện Nhất Chỉ Thiền đã cho thấy kết quả ấn tượng: 100% người tham gia đều có chuyển biến tích cực, trong đó 22% – 30% khỏi bệnh hoàn toàn và 69% – 78% bệnh tình thuyên giảm rõ rệt. Đáng chú ý, 68% bệnh nhân đã ngừng hẳn việc dùng thuốc và 21% cắt giảm được lượng thuốc uống.

Dưới đây là các căn bệnh mãn tính phổ biến được phục hồi kỳ diệu nhờ khí công:

a) Bệnh Huyết Áp và Tim Mạch

Trạm trang công tạo nên hiệu ứng “trọng lực phản bác”, thúc đẩy máu từ thân dưới tuần hoàn mạnh mẽ về tim, não và thận.

• Huyết áp cao/thấp: Tập luyện giúp đưa huyết áp từ mức nguy hiểm (150/90 – 190/110 mmHg) trở về mức lý tưởng (110/80 – 130/80 mmHg) chỉ sau 3 đến 15 ngày.
• Loạn nhịp tim: Bệnh nhân mất ngủ và tim đập dồn dập 130 lần/phút suốt hàng chục năm đã ghi nhận nhịp tim giảm và ổn định chỉ sau 11–12 ngày kiên trì trạm trang.

b) Bệnh Hệ Tiêu Hóa (Dạ Dày, Đau Ruột)

Các động tác trong bài Nhiệt thân pháp (như Áp Đan điền, Đề Đan điền, Mài Đan điền) có tác dụng xoa bóp cơ học trực tiếp lên dạ dày và ruột. Nhờ đó, các chứng sa dạ dày, viêm loét dạ dày, viêm van tâm vị, trĩ và tiêu hóa kém đều khỏi hẳn sau 1–3 tháng, giúp người bệnh ăn ngon, tăng cân và hồi phục thể lực.

c) Bệnh Viêm Khớp, Đau Cột Sống, Thoát Vị và Di Chứng Chấn Thương

Khí công giúp nuôi dưỡng mô xương, làm dẻo dai dây chằng và giải phóng chèn ép thần kinh. Nhiều bệnh nhân bị viêm khớp gối nặng không thể đi lại, tổn thương đốt sống cổ, hay bị đau lưng lao tổn nhiều năm đã phục hồi hoàn toàn, vứt bỏ gậy chống và leo tầng lầu dễ dàng.

d) Suy Nhược Thần Kinh, Mất Ngủ Triền Miên và Khai Phá Trí Tuệ

Luyện tập khí công mang lại trạng thái nghỉ ngơi tích cực cho vỏ đại não. Những người bị mất ngủ triền miên, đau đầu bốc hỏa, suy nhược thần kinh do lao động trí óc dồn dập đã lấy lại giấc ngủ sâu, tinh thần minh mẫn, tăng cường trí nhớ và hiệu suất làm việc/học tập gấp nhiều lần.

4. Giải Pháp Dưỡng Sinh Toàn Diện Cho Cả Gia Đình

Thiếu Lâm Khí Công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền được thiết kế thành một hệ thống luyện tập đa dạng, dễ tiếp cận cho mọi thành viên trong gia đình:

• Đối với người trẻ, người lao động trí óc: Có thể tập bộ Nhiệt thân pháp (9 bài làm nóng thân như Dao Đan điền, Ma Đan điền, Áp Đan điền…) kết hợp với Bảo kiện công (Khai thất khiếu). Chỉ mất 10–15 phút xoa miết các huyệt vị vùng đầu mặt, mắt sẽ sáng, tai thính, hết đau đầu, xua tan mệt mỏi sau những giờ làm việc bên máy tính.
• Đối với người trung niên và lão niên: Bài tập Mã bộ trạm trang và Ban chỉ pháp giúp củng cố gân cốt, ổn định huyết áp, tăng cường sức đề kháng.
• Đối với người yếu bệnh, người già khó vận động: Không bắt buộc phải đứng tấn. Có thể chọn hình thức Tọa công (ngồi trên ghế/xếp bằng để luyện) hoặc Ngọa công (nằm trên giường luyện tập). Thậm chí, người mất ngủ khi tập Ngọa công có thể chìm vào giấc ngủ tự nhiên một cách dễ dàng.

LỜI KẾT & KÊU GỌI HÀNH ĐỘNG

Sức khỏe không phải là thứ chúng ta có thể mua được khi đã mất đi, mà là thành quả của quá trình chăm sóc chủ động mỗi ngày. Thiếu Lâm Khí Công: Nội Kình Nhất Chỉ Thiền chính là món quà vô giá mà cổ nhân truyền lại, được khoa học hiện đại chứng thực về hiệu quả phòng bệnh và phục hồi sức khỏe.

Đừng chờ đến khi cơ thể phát ra tín hiệu “kêu cứu” vì bệnh tật mới lo lắng chữa trị. Hãy bắt đầu ngay hôm nay! Chỉ cần dành ra 20 đến 30 phút mỗi ngày để cùng các thành viên trong gia đình bước vào không gian luyện tập khí công. Việc kiên trì rèn luyện không chỉ giúp cả nhà phòng ngừa bách bệnh, duy trì huyết áp ổn định, tinh thần minh mẫn mà còn gắn kết tình cảm gia đình, hướng tới một cuộc sống an vui, khỏe mạnh và trường thọ!

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trạm Trang (Zhan Zhuang | ), hay còn gọi là Đứng thiền (đứng như một cây cột/cái cây), là một trong những phương pháp rèn luyện cốt lõi và mạnh mẽ nhất của Khí công Y học và Võ thuật cổ truyền. Mặc dù bên ngoài người tập hoàn toàn bất động, nhưng bên trong cơ thể lại diễn ra các chuyển động năng lượng vô cùng sống động và mạnh mẽ.

Dưới đây là bài phân tích chi tiết về Trạm Trang dưới góc nhìn dưỡng sinh, giải phẫu Khí công và mạc cơ:

1. Ba mục tiêu phát triển lớn của Trạm trang

Theo các tài liệu Khí công chuyên sâu, việc rèn luyện Trạm Trang hướng tới ba tầng mục đích chính:

• Sức khỏe và Trường thọ: Trạm Trang là phương pháp tích lũy và nuôi dưỡng năng lượng nội sinh thay vì tiêu thụ nó. Phương pháp này giúp loại bỏ các tắc nghẽn trong dòng chảy của Khí, điều hòa hệ thần kinh trung ương và phục hồi, bù đắp nguồn năng lượng hao hụt của cơ thể.
• Nội lực võ thuật: Phát triển sự đồng bộ và nhất quán toàn thân, từ đó sinh ra lực đàn hồi tích hợp (gọi là kình lực).
• Phát triển tâm thức và tâm linh: Đưa người tập buông bỏ kình lực vật lý thuần túy để đón nhận những tầng năng lượng cao hơn, giúp tâm trí đạt trạng thái tĩnh lặng sâu sắc và nâng cao nhận thức.

2. Kỹ thuật căn chỉnh cấu trúc thân thể

Để Trạm Trang đạt hiệu quả tối ưu, người tập cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc căn chỉnh giải phẫu cơ thể sau:

• Bàn chân cắm rễ: Đứng hai chân song song rộng bằng vai, hoặc kiềm dương. Ngón chân bám nhẹ xuống đất (khoảng 10% lực) để “cắm rễ” xuống đất. Điều này giúp kích hoạt và kéo nhẹ huyệt Dũng Tuyền ở lòng bàn chân để dòng Khí “Suối nguồn tươi mát” bắt đầu dâng lên từ lòng đất. Trọng lượng cơ thể phân bổ đều trên hai chân đối với mục đích sức khỏe.
• Đầu gối và Hông: Đầu gối hơi chùng nhẹ. Người tập cần mở khớp háng và thả lỏng cơ thắt lưng chậu để xương cùng tự nhiên buông thõng xuống đất.
  • Lưu ý quan trọng: Các tài liệu nhấn mạnh không được cố tình “cuộn xương cụt”. Việc cuộn xương cụt nhân tạo kéo dài sẽ làm biến dạng độ cong tự nhiên của cột sống và gây chấn thương cột sống nghiêm trọng. Thay vào đó, hãy mở hông để sacrum tự rủ xuống đất, giúp kéo giãn lớp mạc cơ lưng thắt lưng một cách tự nhiên.
• Cột sống “Cây tùng”: Cột sống cần được kéo thẳng bằng cách giảm thiểu tối đa 3 đường cong tự nhiên (đốt sống cổ, đốt sống ngực, đốt sống thắt lưng) để thẳng đứng vững chãi như cây tùng. Điều này giúp Khí lưu thông thông suốt qua mạch Nhâm và mạch Đốc (Vòng tuần hoàn Tiểu chu thiên).
• Thu ngực, mở lưng: Ngực hơi thu nhẹ (hơi lõm ở xương ức) giúp lồng ngực và cơ hoành hạ xuống, đồng thời kéo giãn nhẹ vùng lưng trên. Tư thế này kéo giãn mạch Đốc (dòng Dương ở lưng) và thả lỏng mạch Nhâm (dòng Âm ở ngực bụng). Vai thả lỏng hoàn toàn, nách mở rộng tự nhiên như thể đang ôm một quả bóng trước ngực.
• Đầu treo, thu cằm: Cằm hơi thu nhẹ để kéo giãn phần gáy, đỉnh đầu (Bách Hội) hướng thẳng lên trời như thể có một sợi dây từ hư không đang treo nhẹ đầu bạn lên. Lưỡi chạm nhẹ vòm họng trên để kết nối mạch Nhâm – Đốc.

3. Nguyên lý vận năng lượng và lợi ích trị liệu

Trạm Trang là một hệ thống bài tập năng lượng đặc biệt hiệu quả nhờ các cơ chế sau:

• Nguyên lý “Móc quần áo”: Cấu trúc xương đóng vai trò là chiếc móc áo vững chãi, còn toàn bộ cơ bắp, gân cốt bên ngoài là chiếc áo rủ xuống. Bằng cách thiết lập cấu trúc xương đúng định tuyến, cơ bắp có thể thả lỏng hoàn toàn dưới tác động của trọng lực mà không tốn sức, đưa cơ thể vào trạng thái thư giãn tỉnh thức.
• Hiệu ứng Áp điện và mật độ xương: Xương là chất dẫn điện sinh học tuyệt vời. Quá trình đứng yên dưới áp lực của trọng lực kích thích các dòng điện sinh học chạy qua xương (khoa học gọi là hiện tượng cực hóa áp điện), giúp gia tăng mật độ xương, trẻ hóa tủy xương và kích thích sản sinh hồng cầu.
• Giải phóng mạc cơ: Khi chúng ta thư giãn hoàn toàn vào thế đứng sau khi đã thực hiện các chuyển động vắt, xoắn cơ thể, các lớp mạc cơ (fascia) dưới da sẽ tự động duỗi thẳng và giải phóng các điểm thắt nút u uất trong tiềm thức.
• Rèn luyện nội tâm “Ở lại và Quay về”: Hơi thở được duy trì theo phương pháp thở bụng sâu, chậm và yên tĩnh. Ý niệm của người tập tập trung hoàn toàn vào vùng Đan điền dưới. Mỗi khi có suy nghĩ hoặc cảm giác cơ thể xao nhãng xuất hiện, người tập nhẹ nhàng đưa tâm trí quay trở lại Đan điền để rèn luyện tâm trí nhất tâm.

4. Hướng dẫn tập luyện Trạm trang cơ bản

Bạn có thể dễ dàng thực hành bài tập này hàng ngày tại nhà:

1. Chuẩn bị: Nên tập bằng chân trần trên cỏ mềm, khô ráo hoặc đi giày đế mỏng để kích thích các huyệt đạo dưới lòng bàn chân.
2. Vào tư thế: Đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai, hai bàn chân song song, hoặc kiểm dương. Đầu gối chùng nhẹ, mở háng, để vùng xương cụt rủ xuống tự nhiên.
3. Thực hiện thế ôm bóng: Từ từ nâng hai tay lên ngang ngực như thể đang ôm nhẹ một quả bóng lớn trước ngực. Lòng bàn tay hướng vào trong cách ngực khoảng 30cm, các ngón tay cong nhẹ và hơi tách rời nhau. Thả lỏng bả vai, hạ khuỷu tay.
4. Hơi thở và ý niệm: Nhìn vào khoảng không giữa hai bàn tay hoặc nhắm nhẹ mắt. Thở bụng chậm rãi, yên tĩnh qua mũi. Tập trung ý niệm đặt tại Đan điền dưới.
5. Thời lượng: Người mới bắt đầu có thể đứng từ 10 – 15 phút, sau đó tăng dần lên 40 phút (thời lượng lý tưởng để bồi bổ sức khỏe và đẩy lùi bệnh tật).

Trạm Trang là quá trình người tập liên tục “lắng nghe” cơ thể để phát hiện các vùng căng thẳng vật lý hay cảm xúc bị tắc nghẽn, từ đó dùng hơi thở và ý niệm để tự chữa lành và khôi phục trạng thái cân bằng tự nhiên.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Hệ thống Ngũ Hành là trục quy chiếu cốt lõi liên kết cơ thể học Đông y, cơ chế phát lực – quyền hình võ thuật, nguyên lý điều thân – điều tức trong khí công và phép dưỡng sinh ẩm thực.

Ứng Dụng Tương Tác Giữa Các Hệ Thống

• Võ Thuật⇄ Khí Công (Ý dẫn khí, khí dẫn lực):
  • Khi luyện tấn pháp vững chãi (Thổ – Tỳ chủ cơ nhục), trọng tâm hạ thấp giúp Đan Điền thu khí.
  • Muốn phát kình lực nổ sắc bén (Kim – Phế khí), hơi thở phải kết hợp thâu phát đồng bộ giữa Phế và Thận (Thận nạp khí, Phế chủ khí).
• Đông Y⇄ Dinh Dưỡng (Ăn uống quy kinh):
  • Người tập võ mất sức, hao tổn cân cốt cần dưỡng Can – Thận (bổ sung thực phẩm màu đen và thảo dược kiện cân cốt như đỗ trọng, thục địa kết hợp thức ăn vị nhuận).
  • Vận động viên cần phục hồi cơ bắp và chống mỏi mệt tập trung bồi bổ Tỳ – Vị (ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm màu vàng vị ngọt thanh) nhằm sinh hóa khí huyết.
• Tâm Thần⇄ Sức Khỏe Toàn Diện:
  • Giận hại Can, lo nghĩ hại Tỳ, sợ hãi hại Thận. Thông qua điều tức khí công và quyền thuật nhu hòa (Thái Cực, Vĩnh Xuân), ý niệm dẫn dắt cảm xúc trở về trạng thái trung chính, giúp khí huyết ngũ tạng tự động cân bằng.

Dinh dưỡng dưỡng sinh theo mùa

Dinh dưỡng dưỡng sinh theo bốn mùa thuận theo nguyên lý “Xuân sinh, Hạ trưởng, Thu thu, Đông tàng” của Đông y, kết hợp cân bằng ngũ vị nhằm bảo tồn chân khí và tối ưu hóa chuyển hóa.

Nguyên Tắc Dưỡng Sinh Phối Khí Ứng Dụng Hằng Ngày

• Giờ Ngọ (11h – 13h – Tâm kinh vượng): Bữa trưa không nên ăn quá no để tránh dồn máu về dạ dày làm tim thiếu năng lượng; nên chợp mắt 15-20 phút để hồi phục thần khí.
• Giờ Dậu (17h – 19h – Thận kinh vượng): Bữa tối nên dùng thức ăn ấm nóng, mềm, ít muối và hoàn tất trước 19h30 để Thận khí không bị quá tải trong việc bài tiết và tàng trữ tinh ba ban đêm.
• Phối ngũ hành gia vị: Sử dụng gừng, hành, tỏi, tiêu (Kim) ở mức độ vừa phải để hành khí, giải độc cho các món có tính hàn; dùng vỏ quýt (trần bì) khi nấu các món bổ dưỡng nhiều đạm để chống trệ Tỳ Vị.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trong dòng chảy phát triển của văn hóa nhân loại, võ thuật chưa bao giờ đơn thuần chỉ là những đòn thế đấm đá, kỹ thuật chiến đấu hay công cụ sinh tồn trong thời loạn lạc. Đi sâu vào bản chất cốt lõi, võ thuật chính là một con đường rèn luyện toàn diện, giúp con người hoàn thiện cả về thể chất, trí tuệ lẫn tâm hồn.

Triết lý sâu sắc nhất của võ học phương Đông đã cô đọng mục đích cao nhất của việc rèn luyện trong 8 chữ: “Học võ để tu tâm dưỡng tính”. Đó không phải là lời nói triết lý suông, mà là kim chỉ nam được đúc kết qua hàng ngàn năm, nơi năm giá trị cốt lõi – Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín – trở thành nền tảng định hình bản lĩnh và nhân cách của một võ sĩ chân chính.

I. Mối Quan Hệ Giữa Võ Thuật Và Sự Rèn Luyện Thể Chất

Trước khi chạm đến những tầng sâu về đạo đức và tâm linh, võ thuật trước hết là một phương pháp rèn luyện thể chất vô cùng đặc biệt. Khác với các môn thể thao thông thường chỉ tập trung vào một vài nhóm cơ hay kỹ năng nhất định, võ thuật yêu cầu sự phối hợp nhịp nhàng và toàn diện của toàn bộ cơ thể.

1. Tăng Cường Thể Lực, Sức Bền Và Sự Dẻo Dai

Mỗi buổi tập võ là một quá trình thử thách giới hạn của cơ thể. Từ các bài tập căn bản như đứng tấn, di chuyển, đến việc thực hiện các bài quyền hay đối luyện, hệ cơ bắp, xương khớp và hệ tim mạch đều được kích hoạt tối đa. Việc duy trì tập luyện thường xuyên giúp nâng cao sức bền, cải thiện tuần hoàn khí huyết và giúp cơ thể trở nên săn chắc, dẻo dai.

2. Phát Triển Phản Xạ Và Sự Linh Hoạt

Trong võ thuật, khoảng cách giữa sự an toàn và nguy hiểm đôi khi chỉ tính bằng phần nghìn giây. Người học võ được rèn luyện để quan sát, phân tích và phản ứng lại các chuyển động một cách tự nhiên và nhanh chóng. Khả năng làm chủ không gian, giữ thăng bằng và phản xạ linh hoạt không chỉ có giá trị trong võ đường mà còn ứng dụng hiệu quả vào việc né tránh tai nạn, chấn thương trong cuộc sống thường nhật.

3. Sự Kết Hợp Giữa Động Và Tĩnh (Thân Và Khí)

Đặc biệt trong các môn võ truyền thống và nội gia, việc tập luyện luôn đi kèm với sự điều hòa hơi thở (khí công, dưỡng sinh). Sự kết hợp giữa động tác bên ngoài (Thân) và hơi thở bên trong (Khí) giúp kích thích sự lưu thông của kinh lạc, giải tỏa các điểm tắc nghẽn trong cơ thể, từ đó nâng cao hệ miễn dịch và duy trì trạng thái thể chất cân bằng, dẻo dai theo thời gian.

II. Năm Trụ Cột Triết Lý: Nền Tảng Tu Tâm Dưỡng Tính

Nếu thể chất là “vỏ bọc” thì đạo đức chính là “linh hồn” của võ thuật. Khi một người nắm giữ trong tay sức mạnh có thể gây tổn thương cho người khác, nếu thiếu đi sự định hướng của đạo đức, sức mạnh đó sẽ trở thành mối nguy hại. Chính vì vậy, ngũ thường Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín đã trở thành thước đo giá trị cao nhất của người học võ.

 ┌────────────────────────────────────────┐
 │ HỌC VÕ ĐỂ TU TÂM DƯỠNG TÍNH │
 └───────────────────┬────────────────────┘
 │
 ┌──────────────┬─────────────┼─────────────┬──────────────┐
 ▼ ▼ ▼ ▼ ▼
 NHÂN NGHĨA LỄ TRÍ TÍN 
 Giúp người, Bảo vệ lẽ Kính trên, Biết lý lẽ, Giữ đúng
 làm người phải & biết nhường dưới phân biệt lời hứa
 cho đúng ơn thiện - ác

1. NHÂN: “Để giúp người và làm người cho đúng”

Chữ Nhân nằm ở vị trí đầu tiên và là gốc rễ của nhân cách. Người học võ luyện tập sức mạnh không phải để áp đảo, đe dọa hay bắt nạt kẻ yếu hơn, mà là để tích lũy khả năng giúp đỡ người khác.

Học võ để biết yêu thương con người, biết đồng cảm trước những nỗi đau và bất công. Một võ sĩ có chữ “Nhân” là người biết dùng sức mạnh của mình như một lá chắn bảo vệ kẻ yếu, sống có tình có nghĩa và biết ứng xử sao cho trọn vẹn đạo làm người. Võ lực khi kết hợp với lòng nhân ái sẽ trở thành sự che chở, chứ không phải là sự tàn phá.

2. NGHĨA: “Để bảo vệ lẽ phải và để biết ơn”

Chữ Nghĩa tượng trưng cho tinh thần trách nhiệm, sự công bằng và lòng dũng cảm.

• Bảo vệ lẽ phải: Người học võ chân chính không khoanh tay đứng nhìn trước sự bất công hay cái ác. Họ có đủ sự can đảm và năng lực để đứng về phía sự thật, bảo vệ những giá trị đúng đắn trong xã hội.
• Lòng biết ơn: Chữ “Nghĩa” còn gắn liền với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Người tập võ luôn ghi nhớ công ơn dạy dỗ của sư phụ, sự đồng hành của đồng môn và sự hy sinh của gia đình. Lòng biết ơn giúp họ giữ đôi chân mình luôn chạm đất, không rơi vào sự tự cao hay ngạo mạn.

3. LỄ: “Để kính trên, nhường dưới”

Sự tôn trọng là nguyên tắc sống còn trong mọi võ đường. Chữ Lễ bắt đầu từ những hành vi nhỏ nhất: cúi chào khi bước vào võ đường, chào sư phụ, chào bạn tập trước và sau mỗi buổi đối luyện.

• Kính trên: Tôn trọng người đi trước, lắng nghe kinh nghiệm của sư phụ và các bậc tiền bối với tinh thần cầu thị, khiêm tốn.
• Nhường dưới: Cởi mở, nhường nhịn và tận tình hướng dẫn những sư huynh đệ vào sau; không dùng sự nhỉnh hơn về trình độ để coi thường hay lấn lướt người mới.

Nề nếp của chữ “Lễ” giúp gọt dũa cái “tôi” ngông cuồng, rèn luyện sự khiêm nhường và tạo nên một môi trường văn minh, tôn trọng lẫn nhau.

4. TRÍ: “Để biết lý lẽ, phân biệt thiện – ác, đúng – sai”

Võ thuật không chỉ cần cơ bắp mà rất cần trí tuệ. Chữ Trí ở đây chính là sự minh mẫn, khả năng tư duy và nhận thức sâu sắc về cuộc sống.

• Trong chiến đấu, “Trí” giúp người võ sĩ đọc được tình huống, phân tích đối thủ và đưa ra quyết định hợp lý nhất để hóa giải đòn tấn công mà ít gây tổn hại nhất cho cả hai bên.
• Trong cuộc sống, “Trí” giúp người tập võ giữ được sự tỉnh táo trước những cám dỗ, phân biệt rõ ràng đâu là việc thiện nên làm, đâu là điều ác phải tránh, đâu là lẽ đúng – sai để không bị lôi kéo vào những tranh chấp vô bổ.

5. TÍN: “Để biết giữ đúng lời”

Chữ Tín là sự uy tín, lòng tin và tính trung thực. Một người võ sĩ nói được phải làm được.

• Tín với lời hứa: Đã hứa là phải thực hiện, không thất hứa với sư phụ, đồng môn hay mọi người xung quanh.
• Tín với chính mình: Giữ đúng cam kết tập luyện, không gian dối, không đi tắt đón đầu hay gian lận để đạt được thành tích. Lòng tin cậy chính là chất keo gắn kết các mối quan hệ xã hội, giúp người học võ nhận được sự kính trọng lâu dài từ cộng đồng.

III. Giá Trị Của Võ Thuật Trong Đời Sống Hiện Đại

Trong xã hội hiện đại – nơi con người phải đối mặt với áp lực công việc gia tăng, lối sống ít vận động và sự bùng nổ của công nghệ – những giá trị của võ thuật lại càng trở nên thiết thực hơn bao giờ hết.

1. Giải Tỏa Căng Thẳng Và Cân Bằng Tâm Lý

Những giờ phút tập luyện tập trung cao độ trên sàn tập giúp con người gạt bỏ những lo toan, bộn bề công việc. Khi vận động mạnh, cơ thể giải phóng dopamine và endorphin – những hormone hạnh phúc giúp giảm stress, cải thiện tâm trạng và mang lại giấc ngủ sâu hơn.

2. Rèn Luyện Bản Lĩnh Vượt Khó (Resilience)

Để thực hiện thành thạo một đòn thế hay chịu đựng được những bài tập thể lực nặng, người tập phải liên tục đối mặt với sự mệt mỏi, đau đớn và thất bại. Quá trình vượt qua từng giới hạn nhỏ trên sàn tập sẽ đúc kết thành bản lĩnh sống. Khi đối mặt với những biến cố, thất bại hay áp lực trong công việc và cuộc sống, người học võ thường giữ được sự bình tĩnh, kiên cường và tìm cách vượt qua thay vì bỏ cuộc.

3. Kỹ Năng Tự Vệ Và Sự Tự Tin

Xã hội hiện đại tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Việc sở hữu kỹ năng tự vệ cơ bản giúp mỗi cá nhân cảm thấy tự tin hơn khi di chuyển hay sinh sống trong các môi trường khác nhau. Sự tự tin này không đến từ sự hung hăng, mà đến từ niềm tin rằng mình có đủ khả năng để nhận diện nguy hiểm, chủ động thoát hiểm hoặc bảo vệ bản thân và người thân khi cần thiết.

IV. Kết Luận

Võ thuật không bắt đầu từ nắm đấm và cũng không kết thúc ở đòn thế. Hành trình học võ thực chất là một quá trình quay vào bên trong, vượt qua những yếu đuối, tính ham danh lợi và cái “tôi” ngông cuồng của chính mình.

Thành công lớn nhất của một người học võ không phải là đánh bại được bao nhiêu đối thủ trên đài cao, mà là chiến thắng được sự lười biếng, sự sợ hãi và những bản tính xấu xa bên trong con người mình. Khi biết lấy Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín làm gốc, võ thuật sẽ trở thành chiếc cầu nối đưa con người đến sự hoàn thiện về thể chất, sự an yên trong tâm hồn và đóng góp những giá trị tốt đẹp cho xã hội. Đó chính là ý nghĩa cao quý nhất của con đường Võ Đạo.

Võ thuật dưỡng sinh là một phương pháp can thiệp toàn diện, tác động đồng thời lên nhiều hệ thống sinh lý của cơ thể thông qua kết hợp giữa nhận thức, ý định, tích hợp cấu trúc, thư giãn chủ động, tăng cường sức mạnh, thở tự nhiên, hỗ trợ xã hội và triết lý tâm linh. Tác dụng của nó đối với chăm sóc sức khỏe bao trùm cả khía cạnh thể chất, trí não và tâm lý:

1. Thể chất: Cơ xương khớp, Tim mạch và Hô hấp

• Cân bằng và phòng ngừa té ngã: Việc rèn luyện khả năng chuyển trọng lượng và nhận thức cảm giác tinh tế giúp cải thiện sức mạnh chi dưới và sự linh hoạt. Điều này giúp giảm đáng kể tỷ lệ té ngã ở người lớn tuổi, đồng thời hỗ trợ bệnh nhân rối loạn tiền đình, bệnh Parkinson và bệnh thần kinh ngoại biên.
• Tăng cường mật độ xương và giảm đau: Tập luyện võ thuật dưỡng sinh giúp làm chậm tỷ lệ mất xương ở phụ nữ mãn kinh, ngăn ngừa loãng xương. Nó cũng là phương pháp giảm đau hiệu quả cho các bệnh mãn tính như đau lưng dưới, thoái hóa khớp (đặc biệt là khớp gối và hông), viêm khớp dạng thấp và chứng đau cơ xơ hóa.
• Bảo vệ hệ tim mạch: Được xem là một bài tập aerobic cường độ vừa phải (tương đương đi bộ nhanh), võ thuật dưỡng sinh giúp giảm huyết áp một cách rõ rệt, cải thiện nồng độ cholesterol và đánh bại các phản ứng viêm trong cơ thể. Võ thuật dưỡng sinh rất an toàn và đã được ứng dụng trong phục hồi chức năng cho bệnh nhân suy tim, đột quỵ và bệnh mạch vành.
• Tối ưu hóa chức năng hô hấp: Bằng cách sử dụng kỹ thuật thở cơ hoành (thở đan điền) chậm và sâu, bộ môn này giúp trao đổi khí hiệu quả hơn, massage các cơ quan nội tạng và cân bằng hệ thần kinh tự chủ. Sự cải thiện dung tích phổi này đặc biệt hữu ích để hỗ trợ bệnh nhân hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD).

2. Trí não: Nhận thức và Khả năng tập trung

• Chống suy giảm nhận thức: Kết hợp giữa vận động thể chất, học kỹ năng mới, và thiền định, võ thuật dưỡng sinh thúc đẩy quá trình tái tạo cấu trúc não bộ. Quá trình này giúp nâng cao chức năng điều hành, cải thiện sự tập trung, trí nhớ và làm chậm tiến trình suy giảm nhận thức do lão hóa hoặc bệnh sa sút trí tuệ.
• Tăng cường phản xạ và kết nối thần kinh – cơ: Hình thức “thiền trong chuyển động” cùng sự chú tâm cho phép tín hiệu thần kinh truyền đi nhạy bén hơn, không chỉ giúp vận động viên tăng cường phong độ thể thao mà còn giúp phục hồi các kỹ năng vận động bị tổn thương sau đột quỵ.

3. Tâm lý: Giảm căng thẳng, Cải thiện cảm xúc và Giấc ngủ

• Kiểm soát trầm cảm và lo âu: Các nghiên cứu cho thấy sự tập trung vào hiện tại và thư giãn trong lúc tập giúp giảm nồng độ hormone căng thẳng cortisol, qua đó giảm đáng kể mức độ lo âu, cải thiện lòng tự trọng và xoa dịu các triệu chứng trầm cảm ngay cả ở những bệnh nhân kháng thuốc.
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Bằng cách xoa dịu tình trạng cảnh giác quá mức do căng thẳng, thư giãn tư thế và giảm các cơn đau cản trở giấc ngủ, Thái Cực Quyền trở thành một giải pháp điều trị mất ngủ không dùng thuốc hiệu quả, giúp người tập ngủ sâu hơn và thức dậy tỉnh táo hơn.
• Xây dựng khả năng phục hồi cảm xúc và kết nối xã hội: Việc tham gia các lớp học võ thuật dưỡng sinh mang lại mạng lưới hỗ trợ xã hội phong phú, mang lại cảm giác gắn kết cộng đồng và rèn luyện khả năng giữ bình tĩnh để vượt qua nghịch cảnh.

Với những hiệu quả đa chiều này, võ thuật dưỡng sinh đang được coi là phương pháp nòng cốt để chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe hiện đại từ “chữa bệnh” sang “y tế dự phòng và tự chăm sóc”. Nó không chỉ giúp giảm chi phí y tế mà còn trao quyền để người bệnh chủ động tự duy trì một lối sống khỏe mạnh và cân bằng.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trong Đông y, “Khí” (Qi) là nguồn năng lượng sống, là động lực cho mọi hoạt động sinh lý. Trong Tây y, điều này tương đương với năng lượng sinh học (ATP), quá trình trao đổi chất và sự vận hành của hệ thần kinh – nội tiết.

Dưới đây là các yếu tố chính làm suy giảm “Khí” (Khí hư) mà bạn cần lưu ý:

1. Sự mất cân bằng trong lối sống (Lao lực & Nghỉ ngơi)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trong xã hội hiện đại:

• Lao lực quá độ (Physical Overexertion): Làm việc thể xác quá sức mà không có thời gian hồi phục sẽ trực tiếp làm tổn thương “Chính khí”.
• Lao tâm khổ tứ (Mental Strain): Suy nghĩ, lo âu quá nhiều làm tiêu hao “Tâm khí” và “Tỳ khí”. Theo Tây y, trạng thái stress mãn tính đẩy Cortisol lên cao, gây ức chế hệ miễn dịch và làm suy kiệt ty thể (nhà máy năng lượng của tế bào).
• Thiếu ngủ: Giấc ngủ là quá trình “tái nạp Khí”. Thiếu ngủ khiến cơ thể không thể chuyển hóa chất thải và tái tạo năng lượng cho ngày mới.

2. Dinh dưỡng và Hệ tiêu hóa (Tỳ Vị)

Đông y coi Tỳ Vị là “nguồn gốc của hậu thiên chi khí” (năng lượng sau khi sinh ra).

• Ăn uống không điều độ: Ăn quá nhiều đồ lạnh (hàn), đồ sống, hoặc thực phẩm chế biến sẵn nhiều đường/dầu mỡ làm suy yếu khả năng vận hóa của Tỳ.
• Bỏ bữa hoặc ăn quá muộn: Khiến cơ thể không có nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định để sản xuất “Thủy cốc chi khí”.
• Hệ vi sinh đường ruột kém: Dưới góc nhìn hiện đại, đường ruột là “bộ não thứ hai”. Nếu hệ vi sinh mất cân bằng, khả năng hấp thụ dưỡng chất giảm, dẫn đến thiếu hụt ATP cho tế bào.

3. Yếu tố Cảm xúc (Thất tình)

Trong y học cổ truyền, cảm xúc có tác động trực tiếp đến dòng chảy của Khí:

• Giận dữ: Làm Khí bốc lên (Can khí nghịch).
• Nỗi buồn/Ưu phiền: Làm Khí bị tiêu tan (Phế khí hư).
• Sợ hãi: Làm Khí hạ xuống (Thận khí bất túc).
• Lo nghĩ: Làm Khí kết lại, gây đình trệ lưu thông máu huyết.

4. Môi trường và Sự vận động

• Ít vận động (Sedentary): Khí cần sự vận động để lưu thông. “Khí trệ thì huyết ứ”. Ngồi quá lâu làm chậm quá trình trao đổi chất và giảm dung tích phổi (nơi thu nhận “Thanh khí”).
• Vận động sai cách: Tập luyện quá cường độ so với khả năng chịu đựng của cơ thể cũng gây thất thoát Khí thay vì bồi bổ.
• Ô nhiễm môi trường: Khói bụi, hóa chất độc hại buộc cơ thể phải tiêu tốn rất nhiều năng lượng (Khí) để thực hiện các phản ứng thải độc tại gan và thận.

5. Sự suy giảm chức năng tế bào (Lão hóa sinh học)

Dưới góc nhìn Tây y và y học tái tạo, Khí suy giảm do:

• Suy giảm chức năng Ty thể: Ty thể kém hiệu quả dẫn đến sản sinh ít ATP và tạo ra nhiều gốc tự do gây viêm.
• Thiếu hụt các phân tử tín hiệu: Ví dụ như sự sụt giảm nồng độ NAD+ theo độ tuổi, làm giảm khả năng sửa chữa DNA và trao đổi năng lượng tế bào.

Lời khuyên tóm lược: Để bảo tồn và bồi dưỡng “Khí”, bạn nên chú trọng vào 4 trụ cột: Hơi thở sâu (Phổi) – Dinh dưỡng đúng (Tỳ) – Giấc ngủ chất lượng (Thận) – Tâm thế bình an (Tâm/Can).

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Dựa trên các nguồn tài liệu, Thiếu Lâm khí công Nội kình nhất chỉ thiền mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho sức khỏe tim mạch (tâm huyết quản) và hệ tuần hoàn, đồng thời cũng có những chỉ định rất nghiêm ngặt đối với người đang mắc các bệnh lý này.

Dưới đây là các tác dụng và lưu ý cụ thể:

1. Tác dụng tích cực đối với sức khỏe tim mạch

• Hỗ trợ trực tiếp bệnh tâm huyết quản và tuần hoàn máu: Bài tập nền tảng Mã bộ trạm trang có tác dụng thúc đẩy khí huyết vận hành, gia tăng lượng máu tuần hoàn, tăng cường hồng cầu và huyết sắc tố. Điều này mang lại hiệu quả trị liệu rất tốt đối với các bệnh tim mạch (tâm huyết quản) và tình trạng thiếu máu, thiếu dưỡng khí lên não.

• Hạ huyết áp: Động tác dang rộng cánh tay và mở lồng ngực trong bài La Đan điền (Đòn gánh) làm cho cơ bắp tay chân thả lỏng, giúp huyết áp hạ thấp, do đó rất có lợi cho việc phòng và trị bệnh cao huyết áp.

• Khu trừ tà khí ở tim: Bài tập Ma Đan điền (Xoa vai) có tác dụng xoa bóp nội tạng, giúp xua đuổi “tà khí” lưu giữ ở tim và phổi, làm cho tim phổi cảm thấy nhẹ nhõm, khoan khoái hẳn lên sau khi tập,.

• Trị liệu thông qua kinh mạch ở ngón tay (Ban chỉ pháp): Theo y học cổ truyền áp dụng trong môn khí công này, các ngón tay có liên hệ trực tiếp đến màng tim và tim. Cụ thể:

◦ Ngón giữa: Nằm trên đường đi của kinh Tâm bào, việc vận động ngón giữa giúp chủ trị các bệnh đau màng tim.

◦ Ngón út: Là điểm kết của kinh Tâm, có tác dụng chủ trị các bệnh về tim.

2. Các điểm huyệt hỗ trợ bệnh tim

Tài liệu cũng chỉ ra một số huyệt vị trên tay khi được kích thích (thông qua khí công hoặc bấm huyệt) sẽ giúp trị bệnh tim như: huyệt Đại lăng, huyệt Gian sử, huyệt Thần môn và huyệt Thiếu phủ,.

3. ⚠️ Lưu ý và Cấm kỵ quan trọng cho người bệnh tim / cao huyết áp

Mặc dù khí công rất tốt, nhưng do một số động tác đòi hỏi nén khí và dùng sức mạnh, người bị bệnh tim mạch và huyết áp cao tuyệt đối không được tập hoặc phải rất thận trọng với các bài sau:

• Khúc Đan điền (Điểu, ngư lắc đầu): Người bị cao huyết áp và bệnh tim mạch tuyệt đối không được tập,.

• Áp Đan điền và Đề Đan điền: Người bị cao huyết áp không được tập do các động tác này tạo lực ép lớn lên lồng ngực và nội tạng,.

• Lực phách Hoa Sơn: Động tác giơ tay lên cao và bổ xuống, người có huyết áp cao hoặc bệnh tim không được dùng sức quá mạnh.

Tóm lại: Việc luyện tập bài Mã bộ trạm trang, La Đan điền và Ban chỉ pháp (ngón giữa, ngón út) là phương pháp rất tốt để củng cố hệ tim mạch, hạ huyết áp. Tuy nhiên, người bệnh cần tránh các bài tập nén khí mạnh ở vùng ngực và bụng để đảm bảo an toàn.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trong “Thiếu Lâm khí công Nội kình nhất chỉ thiền”, việc luyện tập cử động ngón tay theo thứ tự 2 – 4 – 1 – 5 – 3 (Ngón trỏ – Ngón áp út – Ngón cái – Ngón út – Ngón giữa) là kỹ thuật cốt lõi và đặc sắc nhất mang tên Ban chỉ pháp,.

Trình tự tuân thủ nghiêm ngặt này mang những ý nghĩa và tác dụng vô cùng quan trọng đối với cơ thể:

1. Tương ứng với hệ thống Kinh lạc và Tạng phủ

Theo y học cổ truyền, “mười ngón tay nối liền với tâm” (thập chỉ liên tâm). Mười ngón tay là nơi khởi điểm và kết thúc của 12 đường chính kinh trong cơ thể, có liên quan mật thiết với các tạng phủ. Mỗi ngón tay tương ứng với một đường kinh mạch cụ thể, việc ban động theo đúng thứ tự 2-4-1-5-3 mang ý nghĩa kích hoạt tuần tự các cơ quan:

• Ngón số 2 (Ngón trỏ): Khởi điểm của Thủ dương minh Đại trường kinh. Việc cử động ngón này giúp chủ trị các bệnh về gan, mật và đại tràng,.

• Ngón số 4 (Ngón áp út): Khởi điểm của Thủ thiếu dương Tam tiêu kinh. Giúp chủ trị các bệnh về kinh lạc, tam tiêu và các bệnh phụ khoa,.

• Ngón số 1 (Ngón cái): Điểm kết của Thủ thái âm Phế kinh. Việc ấn ngón này giúp điều khí của Phế kinh, trị bệnh phổi, tỳ, dạ dày, hen suyễn và các bệnh hô hấp trên,.

• Ngón số 5 (Ngón út): Liên hệ với Thủ thiếu âm Tâm kinh và Thủ thái dương Tiểu trường kinh.

• Ngón số 3 (Ngón giữa): Nằm trên đường Thủ quyết âm Tâm bào kinh. Giúp chủ trị các bệnh đau màng tim và các tạng phủ khác.

2. Chiếc “chìa khóa” mở cửa kinh lạc và điều chỉnh nội khí

• Kinh lạc trong cơ thể giống như chiếc ổ khóa, còn ngón tay (và ngón chân) chính là chiếc chìa khóa.

• Sự cử động (ấn xuống và nâng lên) của các ngón tay theo quy luật này làm thay đổi đường vận hành khí, giúp điều chỉnh trực tiếp lưu lượng và vận tốc của khí huyết, từ đó kích phát và tích lũy “nội kình” (sức mạnh tiềm ẩn bên trong).

3. Khai mở các đại huyệt và tăng cường từ trường

• Việc cử động ngón tay theo trình tự này tác động trực tiếp đến sự đóng – mở của huyệt Lao cung (ở tay) và huyệt Dũng tuyền (ở chân), hỗ trợ mạnh mẽ cho quá trình thu nạp và phóng khí.

• Ngoài ra, việc liên tục cắt các mạch từ trường ở đầu ngón tay giúp sắp xếp và tăng cường từ trường sinh học của cơ thể (bình thường rất yếu, chỉ khoảng 0,38 gauss ở tay).

4. Đẩy nhanh tốc độ “đắc khí” và thông Nhâm – Đốc

Nhờ trình tự kích thích có hệ thống này, người tập có thể đạt được hiệu quả gấp đôi. Thay vì mất 3 đến 6 tháng để đả thông kinh mạch như tĩnh công thông thường, người tập theo trình tự này chỉ mất từ 10 ngày đến 2 tháng là đã có thể khơi thông hai mạch Nhâm và Đốc.

⚠️ Lưu ý quan trọng: Tài liệu quy định người tập không được phép đảo lộn thứ tự này và không được bỏ sót ngón nào. Đồng thời, khi ban động ngón tay nào thì phải cố gắng ấn ngón chân tương ứng xuống đất để tạo sự liên thông âm dương từ trên xuống dưới, giúp khí huyết vận hành trơn tru toàn thân.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Võ dưỡng sinh, theo phương pháp của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện, không chỉ đơn thuần là các bài tập thể dục để nâng cao cơ bắp hay sức bền, mà là một nghệ thuật làm chủ toàn diện con người thông qua cơ chế tự điều chỉnh.

Dựa trên các nguồn tài liệu và lịch sử trao đổi về “Cứng tối thiểu, mềm tối đa” và “Linh giác”, dưới đây là phân tích về nghệ thuật làm chủ Thân – Tâm – Trí trong Võ dưỡng sinh:

1. Làm chủ THÂN (Nội công và Ngoại công)

Làm chủ thân thể là nền tảng đầu tiên, bao gồm việc kiểm soát cả bên trong lẫn bên ngoài để cơ thể có khả năng thích ứng với mọi biến động,.

• Làm chủ bên trong (Nội công): Cốt lõi là làm chủ hệ cơ hoành. Chúng ta không thể trực tiếp điều khiển nhịp tim hay dạ dày, nhưng có thể thông qua việc điều chỉnh nhịp thở (thót bụng thở ra, phình bụng thở vào) để tác động lên nội tạng. Việc vận động cơ hoành giúp “xoa bóp” bộ máy tiêu hóa và tuần hoàn, đẩy máu đi khắp cơ thể.

• Làm chủ bên ngoài (Ngoại công): Đây là nghệ thuật vận động cơ bắp theo nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả nhất.

◦ Phối hợp: Kết hợp nhịp nhàng giữa cột sống (trụ cột), hai chân (bám đất/di chuyển) và hai tay (tinh tế/chính xác).

◦ Nguyên tắc vàng: Áp dụng triệt để bí quyết “Cứng tối thiểu, mềm tối đa” mà chúng ta đã thảo luận: chỉ gồng cứng trong khoảnh khắc chạm mục tiêu, còn lại phải thả lỏng để đạt vận tốc cao nhất và tiết kiệm năng lượng.

2. Làm chủ TÂM (Rèn luyện thần kinh)

Trong xã hội hiện đại, con người thường bị stress (kích động tâm lý) dẫn đến rối loạn thần kinh và nội tạng,. Võ dưỡng sinh coi trọng việc làm chủ thần kinh để giữ trạng thái cân bằng.

• Thư giãn chủ động: Khi thần kinh căng thẳng, cơ bắp sẽ căng theo. Ngược lại, nếu chủ động làm giãn mềm cơ bắp (đặc biệt là cơ bàn tay và cơ mặt), thần kinh sẽ được nghỉ ngơi.

• Hình ảnh “Mặt Phật”: Đỉnh cao của thư giãn cơ mặt là đạt được nét mặt không nếp nhăn, mắt lim dim, hàm răng hạ xuống – biểu hiện của một tâm hồn không còn xao xuyến.

• Điều hòa nhịp thở: Thở êm ái, chậm rãi và đều đặn được coi là “liều thuốc an thần tốt nhất”. Làm chủ được nhịp thở chính là làm chủ được thần kinh.

3. Làm chủ TRÍ (Tu luyện và Ý thức)

Đây là tầng bậc cao nhất của Võ dưỡng sinh, chuyển từ “tập” (học kỹ năng) sang “rèn” (biến đổi cơ thể) và cuối cùng là “tu” (hoàn thiện tinh thần).

• Tập tĩnh (Thiền): Để xua đuổi tạp niệm, người tập cần tập trung suy nghĩ vào một điểm nhất định (hơi thở, sự giãn mềm cơ bắp, hoặc một câu niệm như “OM”). Trạng thái tĩnh giúp hồi phục sức khỏe nhanh chóng và làm sáng suốt trí tuệ.

• Sự liên hoàn Ý – Khí – Lực: Mọi hành động đều bắt đầu từ ý thức. “Ý dẫn khí, khí dẫn lực”. Ví dụ, trong động tác “bái tổ”, ý tập trung vào hơi thở để điều khiển vận động tay chân.

• Linh giác: Như đã bàn ở phần trước, rèn luyện trí còn bao gồm khả năng cảm nhận tinh tế (linh giác), cho phép ứng phó mưu trí và chính xác mà không cần dùng sức thô bạo.

• Thanh thoát: Mục đích cuối cùng của quá trình “tu luyện” là giúp con người trở nên bình tĩnh, tỉnh táo trước mọi tình huống, kiểm soát được ham muốn và giận hờn, đạt đến sự thanh thoát trong tâm hồn.

Tóm lại: Võ dưỡng sinh theo bác sĩ Nguyễn Khắc Viện là một quy trình khép kín: Điều hòa nội tạng (Thân) ↔ Thư giãn thần kinh (Tâm) ↔ Tập trung ý chí (Trí),. Người tập thành công là người mà trong bất kỳ hoàn cảnh nào, từ lao động đến chiến đấu hay đời sống thường ngày, đều giữ được sự làm chủ bản thân trọn vẹn.

(Theo cuốn sách “Võ dưỡng sinh” của Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện)

Dựa trên các giáo trình và bài giảng của thầy Vương Thụy Đình, trình tự luyện tập Thiếu Lâm khí công Nội kình nhất chỉ thiền được xây dựng một cách khoa học, tuân thủ nguyên tắc “tuần tự tiệm tiến”, từ xây dựng nền tảng (Sơ cấp) đến phát triển công năng đặc dị và kỹ năng chiến đấu (Cao cấp).

Dưới đây là lộ trình cụ thể:

1. Giai đoạn Sơ cấp (Trúc cơ – Xây nền)

Giai đoạn này tập trung vào việc khơi thông kinh lạc, chữa bệnh, cường thân và xây dựng nền tảng nội lực.

• Bước 1: Nhiệt thân pháp (Khởi động): Người tập bắt đầu với 9 bài tập làm nóng (như Dao Đan điền, Ma Đan điền, La Đan điền…). Mục đích là làm mềm dẻo gân cốt, linh hoạt các khớp (thông Lục quan), và “thổ cố nạp tân” (thải cũ nạp mới) để chuẩn bị cơ thể tốt nhất cho việc nạp khí.

• Bước 2: Mã bộ trạm trang (Công pháp nền tảng): Đây là bài tập quan trọng nhất (“Trúc cơ công”). Người tập đứng tấn (Mã bộ), ngón chân bám đất, tay tạo dáng ôm cầu.

◦ Mục đích: Gia tốc vận hành khí huyết, khơi thông kinh lạc, tích lũy nội kình.

◦ Yêu cầu: Tập từ tư thế đứng cao (cao trang) hạ thấp dần xuống (thấp trang) để tăng cường độ.

• Bước 3: Ban chỉ pháp (Luyện ngón tay/chân – Kỹ thuật cốt lõi): Kết hợp với Mã bộ trạm trang, người tập cử động các ngón tay và bấm ngón chân theo quy luật (thứ tự 2-4-1-5-3).

◦ Mục đích: Đả thông hai mạch Nhâm – Đốc, kích thích 12 đường kinh lạc và lục phủ ngũ tạng tương ứng.

• Bước 4: Động công (Luyện tích trữ và giải phóng năng lượng): Sau khi có nền tảng tĩnh (Trạm trang), người tập chuyển sang các bài động công như: Song tý lãm nguyệt, Thập tự thủ, Bão cầu, Đan phượng triều dương, Tiên nhân chỉ lộ…

◦ Mục đích: Luyện “ngoại khí nội thu” (thu khí vào) và “nội khí ngoại phóng” (phát khí ra), rèn luyện sự phối hợp giữa Ý – Khí – Lực.

• Bước 5: Các bài tập hỗ trợ và Thu công:

◦ Điều khí công: La khí, Chuyển khí để điều chỉnh âm dương.

◦ Bảo kiện công (Khai thất khiếu): Xoa bóp các huyệt vị vùng đầu mặt (chải đầu, xoa mắt, xoa mũi, đánh trống trời…) để bảo vệ ngũ quan.

◦ Thu công: Dẫn khí về Đan điền và Lôi thanh (hét tiếng sấm) để tránh sai lệch khí.

2. Giai đoạn Cao cấp (Nâng cao và Chuyên sâu)

Sau khi đã thành thục sơ cấp (thường là sau khi đã đả thông kinh mạch và có nội kình căn bản), người tập tiến lên các bài tập phức tạp hơn nhằm gia tăng công lực và kỹ năng chiến đấu (kỹ kích).

• Nhiệt thân pháp nâng cao: Bổ sung các động tác khởi động khó hơn như: Song giao tý (hai tay giao nhau), Song yêu bối, Đơn bàn long huyền, Đoan bình (bưng bình) để rèn luyện sự dẻo dai và chịu đựng cao hơn.

• Hình trang công (Luyện các thế tấn hình tượng): Từ nền tảng Mã bộ cơ bản, người tập chuyển sang các thế đứng mô phỏng các loài vật hoặc các vị thần để luyện các dòng khí đặc thù:

◦ Xà hình trang (Hình rắn).

◦ Long hình trang (Hình rồng).

◦ Hổ hình trang (Hình hổ).

◦ Kim Cang trang và La Hán trang (mô phỏng các vị hộ pháp).

◦ Hư bộ trang (còn gọi là Kiếm chỉ trang).

• Thiết hoàn công (Luyện với vòng sắt): Người tập đeo các vòng sắt (thiết hoàn) vào tay (đeo “Phối trọng” khoảng 3-5 cân ta) khi luyện các bài vận thủ (như Vận thủ đới phối trọng).

◦ Mục đích: Tăng cường nội kình nhanh chóng, biến cánh tay thành “đồng tường sắt vách” (Khí công bài đả).

• Các kỹ thuật vận khí đặc biệt:

◦ Thái khí pháp: Kỹ thuật lấy khí từ thiên nhiên (mặt trời, mặt trăng, cây cối).

◦ Thôi khí pháp: Kỹ thuật đẩy/phát khí chữa bệnh hoặc tấn công.

◦ Hành công: Luyện khí trong khi đi lại (bước đi) thay vì chỉ đứng một chỗ.

Tổng kết nguyên tắc luyện tập

1. Tuần tự tiệm tiến: Tập từ dễ đến khó, từ đứng cao xuống đứng thấp, từ tĩnh đến động. Không được nóng vội đốt cháy giai đoạn.

2. Kiên trì: Giai đoạn đầu (khoảng 10 ngày) thường đau nhức cơ bắp, phải vượt qua giai đoạn này (“hết khổ đến sướng”) mới đạt được kết quả.

3. Chính xác: Không cần nhập tĩnh hay quán tưởng, nhưng bắt buộc tư thế và động tác phải tuyệt đối chính xác.

Bạn nên bắt đầu thuần thục 9 bài Nhiệt thân pháp và Mã bộ trạm trang kết hợp Ban chỉ pháp trước khi nghĩ đến các bài tập cao cấp như Hình trang hay Thiết hoàn công.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Việc luyện tập Thiếu Lâm khí công Nội kình nhất chỉ thiền mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe toàn diện, từ phòng ngừa bệnh tật, nâng cao thể chất đến điều trị các bệnh nan y.

Dưới đây là chi tiết các lợi ích sức khỏe được phân loại cụ thể:

1. Lợi ích tổng quát về Thể chất và Tinh thần

• Nâng cao hệ miễn dịch và tuổi thọ: Luyện tập giúp cơ thể đạt tới công năng tối ưu, “phù chính khứ tà” (nâng cao chính khí, đẩy lùi tà khí), giúp ít sinh bệnh tật và kéo dài tuổi thọ,. Đặc biệt, phương pháp này giúp tăng cường sức đề kháng (miễn dịch lực) và giảm thiểu chi phí y tế cho người tập.

• Khai phát trí tuệ: Không chỉ phục hồi sức khỏe, khí công còn thúc đẩy trí lực, khai phá tiềm năng trí tuệ của con người,.

• Cân bằng Âm Dương và Khí Huyết: Công pháp giúp khơi thông kinh lạc, điều hòa khí huyết, cân bằng âm dương trong cơ thể, làm cho ngũ tạng lục phủ được điều hòa.

• Đả thông Kinh mạch: Kiên trì luyện tập giúp đả thông hai mạch Nhâm và Đốc (hai mạch quan trọng nhất trong cơ thể), giúp Tinh – Khí – Thần sung mãn.

2. Lợi ích đối với các Hệ cơ quan cụ thể

Việc luyện tập các bài công pháp khác nhau (như Nhiệt thân pháp, Mã bộ trạm trang, Ban chỉ pháp) mang lại hiệu quả trị liệu cho từng hệ cơ quan:

Hệ Thần kinh:

• Cải thiện chức năng của hệ thống thần kinh trung ương, điều tiết sự hưng phấn và ức chế của vỏ đại não.

• Điều trị các chứng suy nhược thần kinh, mất ngủ, chóng mặt, giúp đầu óc tỉnh táo.

• Cung cấp đầy đủ dưỡng khí cho đại não, loại trừ hiện tượng tắc máu ở não.

Hệ Hô hấp:

• Tăng lượng hơi trong phổi (hoạt lượng phổi), tăng cường cơ ngực.

• Hỗ trợ trị liệu viêm phế quản mãn tính, hen suyễn, sưng phổi, dính màng phổi.

• Động tác “Tha Đan điền” (Thổ nạp công) giúp nhả khí bẩn, nạp khí sạch.

Hệ Tiêu hóa và Nội tạng:

• Xoa bóp nội tạng nhịp nhàng, tốt cho các bệnh đường ruột như chướng bụng, khí trệ, biếng ăn, táo bón.

• Trị liệu hiệu quả các chứng sa nội tạng như sa dạ dày, sa thận, sa nang nhờ các động tác như “Đề Đan điền” hay “Hải để lạo nguyệt”.

• Bổ tâm ích tỳ vị, thúc đẩy bài tiết và hấp thu.

Hệ Cơ – Xương – Khớp:

• Làm mềm dẻo gân cốt, linh hoạt các khớp (đặc biệt là 6 khớp lớn: vai, khuỷu, cổ tay, háng, gối, mắt cá).

• Trị liệu các bệnh đau nhức xương khớp, đau lưng, viêm quanh khớp vai (lậu kiên phong), gai đôi cột sống, thoái hóa đốt sống cổ và lưng.

• Giúp xương cứng, gân khỏe, khí thông cốt tủy.

Hệ Tuần hoàn và Máu:

• Tăng cường số lượng hồng cầu, bạch cầu và huyết sắc tố, cải thiện tình trạng thiếu máu và tuần hoàn máu kém.

• Hỗ trợ điều trị huyết áp cao (thông qua các bài tập thư giãn lồng ngực như “La Đan điền”).

3. Khả năng Phòng chống Ung thư

• Đặc biệt, bài tập Tha Đan điền (hay Thổ nạp công) với kỹ thuật lấy khí xoa ngực giúp kích thích tuyến ngực (cơ quan trung ương của hệ miễn dịch). Kích tố do tuyến ngực tiết ra là chất quan trọng để phòng bệnh và chống ung thư.

4. Lợi ích từ các kỹ thuật đặc thù

• Ban chỉ pháp (Luyện ngón tay/chân): Đây là kỹ thuật then chốt giúp kích thích sự vận hành kinh khí, tích lũy nội kình. Mỗi ngón tay tương ứng với các tạng phủ, ví dụ: ngón cái trị bệnh phổi; ngón trỏ trị bệnh đại tràng, gan, mật; ngón giữa trị bệnh tim; ngón áp út trị bệnh tam tiêu và phụ khoa,,. Ban chỉ pháp còn giúp chống già, thêm thọ.

• Ngoại khí trị bệnh: Người luyện công lâu ngày có thể tích lũy nội khí để “phát công” (nội khí ngoại phóng) chữa bệnh cho người khác, đặc biệt hiệu quả với các bệnh chấn thương xương, thần kinh và các bệnh nan y.

• Bảo kiện công: Giúp đầu óc minh mẫn, mắt sáng, tai thính, răng khỏe, phòng ngừa liệt mặt và các bệnh ngũ quan.

Lưu ý: Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, các nguồn tài liệu cũng cảnh báo rằng người tập cần tuân thủ đúng phương pháp, tuần tự tiệm tiến. Một số động tác mạnh (như Áp Đan điền, Đề Đan điền, Khúc Đan điền) cần thận trọng hoặc không dùng cho người bị huyết áp cao, bệnh tim hoặc sa nội tạng.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trạng thái “đắc khí” trong quá trình luyện tập Thiếu Lâm khí công Nội kình nhất chỉ thiền được biểu hiện qua nhiều dấu hiệu cụ thể về xúc giác, thính giác, khứu giác và các phản ứng sinh lý nội tại.

Dưới đây là các biểu hiện chi tiết được tổng hợp từ tài liệu:

1. Cảm giác tại tay và tứ chi (Khí cảm)

Đây thường là những biểu hiện đầu tiên và rõ rệt nhất:

• Cảm giác bề mặt: Người tập sẽ thấy lòng bàn tay và các ngón tay xuất hiện các cảm giác như căng, tê, tức, nóng, lạnh hoặc có cảm giác như kiến bò.

• Lực từ trường: Khi hai lòng bàn tay đối nhau (như trong bài Bão cầu), sẽ cảm nhận rõ ràng lực hút nhau hoặc đẩy nhau, giống như đang ôm một quả bóng khí.

• Cảm giác sâu: Đôi khi có cảm giác như bị “giằng xé” ở bàn tay, hoặc luồng khí chạy từ khuỷu tay xuống huyệt Lao cung.

2. Phản ứng sinh lý và Nội tạng

• Hiện tượng “Lôi minh” (Sấm động): Trong bụng phát ra tiếng kêu “óc ách” (sôi bụng) nhưng không phải do tiêu hóa hay muốn trung tiện. Đây là dấu hiệu chân khí đang vận hành, báo hiệu việc luyện công đã bắt đầu “nhập cảnh” (vào trạng thái).

• Bài tiết trọc khí: Người tập có thể bị nấc hoặc trung tiện (đánh rắm). Đây là hiện tượng bình thường để thải khí bẩn (trọc khí) ra ngoài.

• Tăng tiết tân dịch: Nước bọt (tân dịch) tiết ra nhiều, có vị hơi ngọt. Đây được coi là “nước Cam lộ” hay “Thiên thủy”, nuốt vào có tác dụng rất tốt cho tiêu hóa và bổ khí.

• Mùi cơ thể: Có thể ngửi thấy mùi khét hoặc mùi thơm hoa quế (hiện tượng tốt), hoặc mùi hôi tanh/mục thối (do chân khí đang xua đuổi tà khí từ lục phủ ngũ tạng ra ngoài).

3. Cảm giác toàn thân và Kinh mạch

• Nhiệt độ cơ thể: Sau khi tập Nhiệt thân pháp hoặc Mã bộ trạm trang kết hợp Ban chỉ pháp, người tập sẽ thấy ấm nóng trong người, khắp người rịn mồ hôi.

• Dòng khí lưu thông: Khi đạt trình độ cao hơn (sau khoảng 10 ngày đến 2 tháng), người tập có thể cảm nhận dòng khí ấm đi từ mạch Đốc (sau lưng) lên đầu và xuống mạch Nhâm (trước ngực), tạo thành vòng tuần hoàn.

• Rung động: Cơ thể có thể tự nhiên nghiêng ngả, chấn động. Đặc biệt, phương pháp làm rung chân (chân run/chân đẩu) cũng được xem là một cách để kích thích khí huyết và giúp “đắc khí” nhanh chóng.

4. Trạng thái Tinh thần và Giấc ngủ

• Tinh thần: Thần trí tỉnh táo, mắt sáng, tinh thần phấn chấn. Người tập có thể cảm thấy thư thái, thậm chí có cảm giác “phiêu diêu như tiên” hoặc đạt được trạng thái “độc lập thủ thần” (tự nhiên yên tĩnh mà không cần cố gắng nhập tĩnh).

• Giấc ngủ: Thời gian ngủ có thể ít đi nhưng tinh thần vẫn rất sung mãn, không buồn ngủ. Tuy nhiên, một số trường hợp khí công tham gia điều chỉnh cơ thể có thể gây buồn ngủ hoặc ngáp nhiều (do nợ ngủ trước đó hoặc cơ thể cần nghỉ ngơi).

Lưu ý: Trong giai đoạn đầu (khoảng 10 ngày đầu), người tập có thể gặp các phản ứng như đau mỏi cơ bắp, đau đùi, đau cánh tay. Đây là giai đoạn cơ thể đang điều chỉnh và vượt qua ngưỡng mệt mỏi, người tập cần kiên trì vượt qua giai đoạn này để đạt được trạng thái “đắc khí” tốt đẹp.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Dựa trên các tài liệu về “Thiếu Lâm khí công Nội kình nhất chỉ thiền”, việc rèn luyện Chân khí (hay còn gọi là Nguyên khí) đóng vai trò cốt lõi và quan trọng nhất trong điều trị bệnh vì những lý do sau:

1. Chân khí chính là Sức đề kháng của cơ thể

Tài liệu khẳng định rằng “Chân khí” (hay Nguyên khí) tương đương với sức đề kháng bệnh tật trong cơ thể con người.

• Nó đại diện cho năng lực thích ứng với môi trường bên ngoài và năng lực tự phục hồi bên trong.

• Trong điều trị các bệnh mãn tính, bệnh tật thường dai dẳng do sức đề kháng của người bệnh đang ở thế “giằng co” với bệnh. Việc rèn luyện Chân khí giúp tăng cường sức đề kháng, phá vỡ thế giằng co này và đẩy lùi bệnh tật.

• Nguyên lý này được gọi là “Phù chính khứ tà” (Nâng cao chính khí/chân khí để đẩy lùi tà khí/bệnh tật),.

2. Khơi thông Kinh lạc (“Thông bất thống”)

Theo y học cổ truyền được trích dẫn trong tài liệu: “Kinh mạch quyết định sự sống chết, giải quyết bách bệnh… Thông thì không đau đớn, không thông thì đau đớn”.

• Rèn luyện Chân khí (thông qua các bài như Mã bộ trạm trang hay Ban chỉ pháp) giúp gia tốc sự vận hành của kinh khí, làm cho kinh lạc toàn thân thông suốt.

• Khi kinh lạc thông suốt, khí huyết sẽ điều hòa, không còn bị ứ trệ, từ đó loại bỏ được các cơn đau và nguyên nhân gây bệnh.

3. Khí là “Tướng soái” của Máu

Tài liệu nhấn mạnh mối quan hệ mật thiết: “Máu là mẹ của khí, khí là tướng soái của máu”.

• Máu cần có Khí thúc đẩy mới lưu thông được đến các cơ quan.

• Việc rèn luyện Chân khí (đặc biệt qua kỹ thuật Ban chỉ pháp – cử động ngón tay/chân) giúp điều chỉnh lưu lượng và vận tốc của khí, từ đó thúc đẩy huyết dịch lưu thông mạnh mẽ.

• Khi khí huyết đầy đủ và lưu thông tốt, các tổ chức bị nhiễm bệnh sẽ nhận được đủ dinh dưỡng để hồi phục và đẩy lùi bệnh tật.

4. Cân bằng Âm Dương và củng cố Thần kinh

• Cân bằng Âm Dương: Bệnh tật sinh ra do mất cân bằng âm dương. Rèn luyện Chân khí giúp cơ thể tự điều chỉnh, thiết lập lại trạng thái cân bằng này.

• Củng cố hệ Thần kinh: Tài liệu chỉ rõ “Rèn luyện khí công chính là rèn luyện thần kinh”. Chân khí vận hành giúp cải thiện chức năng của hệ thống thần kinh trung ương (bộ tư lệnh của cơ thể), từ đó điều tiết hoạt động của lục phủ ngũ tạng trở lại bình thường.

5. Cơ chế “Thổ cố nạp tân” (Thải cũ nạp mới)

Các bài tập vận khí (như Tha Đan điền) giúp thực hiện quá trình trao đổi khí sâu:

• Đào thải khí bẩn (trọc khí) và bệnh khí ra ngoài (biểu hiện qua việc trung tiện, nấc, toát mồ hôi hôi).

• Nạp vào dưỡng khí trong sạch (Thiên khí), làm tăng hàm lượng oxy trong máu để nuôi dưỡng tế bào và đại não.

Tóm lại: Rèn luyện Chân khí quan trọng vì nó không chỉ chữa triệu chứng bên ngoài mà giải quyết gốc rễ của bệnh tật bằng cách nâng cao nội lực tự thân (sức đề kháng), khơi thông dòng chảy năng lượng (kinh lạc) và đảm bảo máu huyết nuôi dưỡng đầy đủ các cơ quan nội tạng.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Bạn có nhận ra, cứ đến mùa đông là cơ thể như biến thành “phiên bản yếu hơn”?

• Lạnh nhanh – mệt nhanh
• Dễ buồn – dễ cáu
• Ăn không ngon – bụng trệ
• Ngủ chập chờn
• Tay chân lạnh – tâm dễ trầm
• Kiệt sức mà chẳng hiểu vì sao?

Đây không phải tính cách. Đây là thận khí yếu – dương hư – hàn xâm.

Và khoa học cũng xác nhận điều này:

• Nhiệt độ lạnh làm mạch máu co lại → giảm tuần hoàn → giảm trao đổi chất (Cleveland Clinic).
• Cơ thể tiêu hao năng lượng nhiều hơn để giữ ấm, khiến dễ mệt, dễ tụt mood (Harvard Health).
• Thiếu nắng → giảm serotonin → tâm trạng dễ trầm – ngủ kém (National Institute of Mental Health – NIMH).

🌨 Mùa đông = mùa cơ thể thu năng lượng vào trong để dưỡng gốc.

Trong Đông y, đây là mùa của Thận – mùa của:

• Phục hồi tủy – xương – não
• Tái cân bằng nội tiết
• Tích khí lực cho cả năm
• Thời điểm cơ thể chữa lành tốt nhất nếu ta biết sống theo nhịp.

Nhưng nếu ăn uống – sinh hoạt ngược mùa, cơ thể lập tức rơi vào hàn ngưng: khí trệ, máu chậm, tinh thần xuống, bụng lạnh, tim hồi hộp, giấc ngủ nông.

Quan trọng nhất:
Dù bạn ăn thịt hay ăn xanh, nếu khí – thận – hơi thở đều yếu, bạn vẫn lạnh như nhau.

I. Nuôi Ấm “Hỏa Trung Tiêu” — Bước Đầu Tiên Để Ấm Toàn Thân

Trung tiêu (tỳ vị – dạ dày) = Bếp.
Thận = Kho.
👉 Bếp ấm → Kho đầy → Người khỏe.

Nguyên tắc ăn mùa đông (cốt lõi nhất)

• Ưu tiên món ấm – chín – sệt – dễ tiêu
• Hạn chế ăn lạnh, uống lạnh
• Ăn đúng giờ để men tiêu hóa tiết đều
• Ai ăn thô – ăn xanh càng cần “ôn ấm” để không lạnh sâu

🔑 Ghi nhớ vàng:
Không có dạ dày ấm → Không có cơ thể ấm.

II. Ăn Gì Để Thận Ấm – Khí Mạnh – Tinh Dồi Dào?

Nhóm thực phẩm màu đen – sệt – dính (Đông y: bổ Thận – dưỡng Tinh)

• Đậu đen, mè đen
• Rong biển – tảo
• Mộc nhĩ đen
• Gạo lứt
• Cháo/soup sệt – củ mềm – chè ngọt tự nhiên
• Rễ củ: củ sen, củ cải, khoai sọ, khoai mỡ, khoai từ, khoai lang, hoài sơn

Tây y: tăng cường miễn dịch từ thực phẩm giàu polyphenols – khoáng – chất xơ: rau củ quả theo mùa, đặc biệt vỏ trái cây rau củ, gia vị.

Béo tốt giúp giữ ấm – nhưng phải ăn đúng thời điểm

• Tránh nhiều béo buổi sáng (dạ dày chưa sẵn sàng, gan cần thải độc)
• Không cho trẻ/Người bệnh ăn quá nhiều béo hay thực phẩm hỗn hợp.
• Tăng béo mùa đông nhưng đúng thời điểm vàng: buổi trưa & xế chiều

Nguồn béo tốt: mè đen, cơm dừa, hạt điều – óc chó – hạnh nhân…tốt nhất nên dùng tươi hay nấu lửa thật thấp.

Béo đúng – ấm đúng – hormone ổn.

III. 7 Món Nên Có Sẵn Trong Nhà Mùa Đông

Mỗi món là một “bài thuốc” tự nhiên:

• Hũ gừng khô: ấm bụng – tiêu lạnh, thêm vài lát vào món ăn
• Rượu gừng: ngâm chân – xoa bụng – lưng;
• Muối rang gừng ngải cứu: chườm ấm bụng, tử cung, giảm đau lạnh
• Trà quế – hồi – gừng: ấm phổi – tiêu đàm – tăng dương khí
• Chanh muối lâu năm: kiện tỳ – hỗ trợ cảm lạnh
• Đậu đen nảy mầm rang: nấu nước bổ thận, giảm mệt sâu
• Chanh / Tắc ngâm mật mía sả gừng: tăng đề kháng

Mẹ mang thai, người có vết thương hở, trẻ nhỏ lưu ý dùng phù hợp.

IV. Ngồi Máy Lạnh Cả Ngày – Làm Sao Giảm “Hàn Xâm”?

• Uống nước ấm
• Giữ ấm cổ bằng khăn mỏng
• Xoa bụng – gan bàn chân mỗi ngày
• Hít thở sâu 3–5 phút
• Không ăn/ uống lạnh

V. Tắm Nắng — Liều Thuốc Miễn Phí Nhưng “Giá Trị”

Cố gắng tận dụng những ánh nắng hiếm hoi mùa đông.

Chỉ 10–15 phút tắm nắng cũng giúp:

• Tăng vitamin D tự nhiên
• Ấm cơ thể mà không gây khô
• Giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng (hoocmon hạnh phúc serotonin tăng khi tiếp xúc ánh nắng)
• Ăn ngon – ngủ sâu – ít bệnh

VI. Ngủ Sớm – Giữ Ấm Bụng – Ăn Đúng Giờ

Bụng – thận – rốn – eo = trung tâm năng lượng.
Chỉ cần lạnh một vùng, toàn thân suy giảm.

1. Ngủ sớm — bài thuốc bổ thận mạnh nhất

22h–3h là khung vàng cơ thể tự phục hồi — gan ấm, mật thông, thận được nuôi dưỡng sâu nhất.

Ngủ muộn = thận suy = cơ thể tụt dốc:

• Lạnh tay chân
• Khí huyết kém
• Da xám – môi nhợt
• Mệt buổi sáng
• Mẹ sau sinh rối loạn nội tiết
• Trẻ ngủ không sâu – dễ bệnh

2. Giữ ấm bụng – nuôi khí dương

• Sáng: ăn nhẹ – ấm – dễ tiêu
• Trưa: bữa chính
• Chiều: béo + cay ấm (gừng/quế)
• Mặc đồ che bụng – thắt lưng – mắt cá chân
• Xoa thận – bụng – mặt, lòng bàn tay, bàn chân 3–5 phút mỗi ngày
• Hạn chế buộc tóc cao, tốt nhất nên xõa tự nhiên
• Giảm tối đa việc tắm gội sau 7h tối

VII. Hơi Thở – Tuyến Giáp – Trục Cảm Xúc

Nếu thức ăn là nhiên liệu, hơi thở là dòng điện vận hành cơ thể.

Mùa đông: lạnh → phổi co → thở nông → thận khí giảm → người lạnh.

Trong dưỡng sinh: vai – cổ – ngực = “cửa ngõ khí”.
Tắc tại đây → tuyến giáp giảm hoạt → tim nhanh → lo âu → trầm xuống.

Hơi thở sâu giúp:

• Mở vai cổ → tuyến giáp hoạt động tốt
• Ấm trung tiêu → giảm đầy bụng
• Giảm căng thẳng, lo âu, giảm cortisol, cân bằng cảm xúc
• Đưa toàn bộ cơ thể về chế độ phục hồi chỉ trong vài phút

4 bài thở – yoga phục hồi nên tập mỗi ngày

• Thở bụng 4–6
• Thở dài hơi ra
• Mở vai – mở cổ – vặn xoắn
• Xoa bụng – xoa thận

Nếu bạn ăn đúng mà vẫn mệt – lạnh – hụt hơi – khó ngủ…
90% là vì hơi thở nông.

Chỉ cần thở đúng, cơ thể tự chữa lành.
Chi tiết các bài tập thở bạn xem phần Reels trên page mình đã chia sẻ.

🌿 Kết – Mùa Đông Là Mùa Dễ Chữa Lành Nhất

Dưỡng sinh không phải một công thức.

Đó là nghệ thuật sống khớp với tự nhiên:

• Ăn để nuôi thân
• Thở để nuôi khí
• Chậm lại để nuôi tâm

Khi bạn không thể kiểm soát công việc, deadlines, thời tiết…
Bạn vẫn còn một chiếc neo vững chãi: Hơi thở – Thiền – Biết ơn.

Nơi nào có hơi thở sâu, nơi đó có ấm áp.
Nơi nào có biết ơn, nơi đó có bình an.

📖 Tài liệu tham khảo:

• Harvard / HMS — Brown fat and cold-induced thermogenesis.
• NIMH / Mayo Clinic — Seasonal affective disorder, serotonin, sunlight effects.
• Stanford Medicine; RCT breathwork — breathwork reduces anxiety, improves mood.
• Sesame reviews — antioxidant, lipid benefits (black sesame).
• Sleep Foundation — sleep timing and hormone/metabolic implications.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Tam Quan” là một thuật ngữ cổ trong Nội gia quyền và Đạo Gia khí công, khái niệm này rất ít khi được dùng trong Y học nhưng với người luyện Dưỡng Sinh không thể không biết về “Tam Quan”

Khái niệm “Tam Quan” xuất hiện sớm nhất trong Hoàng Đế Nội Kinh (thế kỷ 3 TCN), từ y học Đạo gia cổ đại, mô tả ba tắc nghẽn trên Đốc mạch gây bệnh tật (đau lưng, cao huyết áp, mất ngủ),

“Đốc Mạch giả, sở dĩ thông Tam Quan dã. Vĩ Lư Quan, Giáp Tích Quan, Ngọc Chẩm Quan, Tam Quan thông tắc Tiểu Chu Thiên thành, Tinh Khí quy nguyên.”
Trong cầu này Hoàng Đề Nội Kinh nói rõ Đốc mạch chính là để thông ba cửa ải. Cửa Vĩ Lư, cửa Giáp Tích, cửa Ngọc Chẩm; ba cửa thông thì Tiểu Chu Thiên thành tựu, tinh khí trở về nguyên điệu (đan điền).

Về sau này các kinh sách về Khí Công Dưỡng Sinh đều coi “Thông Tam Quan” là yếu tố kiên quyết để thông Đốc Mạch và tránh được nhiều bệnh tật. Các kinh sách nhấn mạnh: Thông Tam Quan thì khí huyết thông suốt, tinh thần minh mẫn, trường thọ (bách bệnh tiêu, tinh hóa khí). Không thông thì trăm bệnh sinh (thoát vị, tai biến, sinh lý yếu).

Trong Thư Đạo Toàn Tập, chương “Nội Đan Quyết” do Vương Mục Nhi biên soạn (khoảng 1700 SCN, đời Thanh) có ghi:

“Nội Gia Quyền, Tam Quan bất thông, tắc bách bệnh sinh; Tam Quan thông, tắc Tiểu Chu Thiên vận chuyển, Khí Huyết như giang hà bôn đăng.”
Dịch nghĩa: Nội gia quyền, ba cửa không thông thì trăm bệnh sinh; ba cửa thông thì Tiểu Chu Thiên vận hành, khí huyết như sông lớn cuồn cuộn.

Vậy “Tam Quan” được xác định như thế nào?

Đầu tiên là Vĩ Lư quan:

Địa điểm xác định là từ huyệt Hội Âm lên đến đốt xương cùng S2–S3.
Theo kinh sách nếu Vĩ Lư Quan không thông có thể dẫn đến đau lưng dưới, thoát vị trĩ, lạnh chân, sinh lý yếu, tiểu đêm

Tiếp theo là Giáp Tích Quan:

Vị trí từ đốt sống D8 lên đến đốt sống D3 (khoảng 10–12 cm)
Nếu Giáp Tích Quan không thông có thể dẫn đến đau cổ vai gáy, hen suyễn, tim hồi hộp, tức ngực, mất ngủ, hay mơ

Tiếp theo là Ngọc Chẩm quan:

Vị trí từ đốt sống C2 lên đến Bách Hội trên đỉnh đầu (khoảng 8–10 cm) cũng có thể xác định từ Phong Trì lên Bách Hội
Nếu Ngọc Chẩm quan tắc nghẹn có thể dẫn đến đau đầu kinh niên, cao huyết áp, chóng mặt, mắt mờ, hay quên, ù tai.

Cách tự kiểm tra xem “Tam Quan” của mình như thế nào:

1 – Vĩ Lư Quan: Ngồi xổm, tay ôm gối, cúi đầu xuống, nếu đau nhói xương cụt hoặc lạnh chân có nghĩa là đang tắc.

2 – Giáp Tích Quan: Đan hai tay sau lưng, kéo mạnh → nếu đau tức giữa hai bả vai, thở khó có nghĩa là tắc.

3- Ngọc Chẩm Quan: Ngửa cổ ra sau hết cỡ nếu chóng mặt hoặc đau sau gáy tắc.

GHI CHÚ: Cách thử chỉ mang tính tham khảo

Tuy nhiên “Tam Quan thông” ở người bình thường rất khác với những người luyện tập Khí Công dưỡng sinh:

Đối với người thường “thông” ở đây chỉ “thông thô” (mạch máu, thần kinh giao cảm) còn đối với người luyện tập Khí Công dưỡng sinh đã có thành đạt thì là “Thông tinh” (vi mạch, kinh lạc, cả Nhâm Đốc + 8 mạch kỳ kinh) mạch Đốc sẽ dễ dàng với mạch Nhâm thành vòng Tiểu Chu Thiên tự vận động.

Ngoài ra nói đến tuổi thọ thì người bình thường có thể sống thọ nhưng khi về già thì thường sức lực yếu. Còn người luyện tập Khí Công Dưỡng sinh đạt thành thì về già vẫn duy trì được sức mạnh dẻo dai như thanh niên.

Còn về bệnh tật thì khả năng phục hồi cũng nhanh hơn rất nhiều.

Trần Phát Khoa (Đại sư Trần thức Thái Cực quyền) có nói:
“Người thường thông Tam Quan là khỏe mạnh.
Nội gia thông Tam Quan là bất lão.”

Tìm hiểu cách luyện tập để “Thông Tam Quan”

Hầu hết các Môn khí công Đạo gia đều có “bí truyền” riêng để “thông Tam Quan” cho người luyện tập, nhưng cách Thông Tam Quan đều xoay quanh phối hợp bài tập Động công hợp lý với Tĩnh Công và Hít thở. Trong đó Trạm Trang và Ngồi Thiền (Tọa Thiền Thông Quan) là những phương thức hữu hiệu được dùng nhiều.

Nổi tiếng trong Hình Ý quyền có Tam thể thức, còn Thái Cực quyền và Bát quái chưởng thì đứng Hồn nguyên trang. Ngoài ra bên Đạo gia có cách ngồi kiết già hít thở, hoặc dùng Phúc tức..

Đặc biệt hơn là có nơi dùng Thụy Công để thông Tam quan.

Tóm lại, Thông Tam Quan là quá trình lâu dài, đòi hỏi luyện tập kiên trì tuy nhiên nếu đạt được kết quả hoàn toàn xứng đáng so với công sức bỏ ra.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trung y coi Tam tiêu “đường ống dẫn khí-thủy”, không có hình thể, nhưng có 3 chức năng vô cùng quan trọng:

• Hành khí (vận hành nguyên khí)
• Hành thủy (điều tiết tân dịch)
• Hóa thực (tiêu hóa, hấp thụ thực phẩm)

Mô tả về Tam tiêu trong các sách cổ như sau:

“Tam tiêu giả, quyết đục chi quan, thủy đạo xuất yên” – trích dẫn Hoàng Đế Nội kinh. Giải nghĩa: Tam tiêu như quan lớn quản lý hệ thống cống dẫn nước toàn thân. Thủy dịch (tân dịch, huyết tương …) xuất phát và lưu thông nhờ tam tiêu.

“Tam tiêu giả, nguyên khí chi biệt sứ dã, chủ thông hành tam khí, kinh lịch ngũ tạng lục phủ.” – Trích dẫn Nan Kinh. Giải nghĩa: Nguyên khí (khí tiên thiên từ thận) phân công cho tam tiêu làm “sứ giả riêng” để vận hành, thông hành tam khí (Tam khí bao gồm: Tông khí, Dinh khí, Vệ khí). Tam tiêu xuyên suốt 5 tạng ( bao gồm: tim-gan-tỳ-phế-thận) và 6 phủ (đởm-vị-tiểu trường-đại trường-bàng quang-tam tiêu).

Vậy nếu tam tiêu thông thì thủy dịch lưu, không thấp uất, không phù nề. Nếu “trệ” thì thấp tà tích tụ, sinh bách bệnh (phù thũng, viêm khớp, mệt mỏi).

Như vậy muốn Dưỡng Sinh thì phải: Thông Tam tiêu

Tìm hiểu Tam Tiêu là những “tiêu” nào?

Tam Tiêu được chia thành ba tầng (thượng – trung – hạ), như ba lò luyện đan điều phối khí hóa và thủy dịch toàn thân.

1) Thượng Tiêu:

Vị trí: Từ đỉnh đầu trở xuống đến ngang cơ hoành (bao gồm đầu, cổ, ngực, tim, phổi).
Sách xưa mô tả “Thượng tiêu như vụ” ý nói phún hóa tân dịch như sương mù phủ khắp thân, nuôi dưỡng da cơ, khai khiếu (mắt, tai, mũi).

Nếu Thượng tiêu “thông” thì thần thanh khí sảng, da dẻ hồng hào; nếu “trệ” thì ho hen, đầu choáng, cảm mạo.

2) Trung Tiêu:

Vị trí: Từ cơ hoành đến ngang rốn (bao gồm bụng trên, tỳ, vị, gan, mật).

Sách xưa mô tả Thượng tiêu “Như trần nạp” hoặc “Như âu” ý nói như bọt, sôi động, chuyển hóa., thấm ủ và chứa đựng. ( được ghi trong Hoàng Đế Nội Kinh)

Cách thức của Trung Tiêu là chậm rãi, thấm sâu, hóa sinh – không mạnh mẽ như thượng tiêu (phún vụ), không bài xuất như hạ tiêu (quyết đục) và cũng mềm mại, chứa đựng, nuôi dưỡng – nhấn mạnh “tỳ chủ vận hóa, vị chủ nạp thực”. ( ý nói hệ tiêu hoá bao gồm dạ dầy, ruột non, gan, tuỵ.. vừa có chức năng chứa đựng thức ăn vừa, vận chuyển, tiêu hoá).

Nếu Trung tiêu “thông” sẽ ăn ngon, khí huyết đầy; nếu “trệ” sẽ đầy bụng, khó tiêu, ợ chua.

3) Hạ Tiêu

Vị trí: Từ dưới rốn đến bàn chân (bao gồm bụng dưới, thận, bàng quang, đại trường, tiểu trường, sinh dục).

Sách xưa nói Hạ tiêu “Như quyết đục” ý nói như cống rãnh lớn – hình ảnh hạ tiêu dẫn đạo, bài xuất phế trọc. Chức năng của Hạ tiêu là phân thanh trọc (phân biệt trong-đục), thông điều thủy đạo như cống rãnh dẫn nước, bài xuất phế vật (phân, tiểu).

Nếu Hạ tiêu “thông” thì tiểu tiện thông, đại tiện điều hoà, chân nhẹ; nếu “trệ ” phù nề, táo bón, thận hư.

Cách luyện tập để thông “Tam tiêu”

Muốn “Tam tiêu” thông có nhiều cách, trong đó có tập luyện khí công:

• Về Thượng Tiêu: Nên luyện tập tay nhẹ nhàng phóng khoáng, đưa đẩy xa gần, nội vận động vai ngực cổ kết hợp với hít thở (2 huyệt chính là Lao cung và Đản trung)
• Về Trung tiêu: Xoay eo, vặn eo, xoa bụng … ( 2 huyệt chính là Trung Quản và Chương môn)
• Về Hạ tiêu: Tập hạ bàn: bàn chân, đùi, nhấc hông…. (huyệt chính là Dũng tuyền, Hội âm, Khí hải)

Những dấu hiệu Tam tiêu được thông:

Thượng tiêu thông:

• Đầu óc tỉnh táo, mắt sáng, tai nghe rõ.
• Hô hấp sâu, ngực nhẹ, không tức ngực.
• Da mặt hồng hào, lưỡi đỏ tươi.

Trung tiêu thông:

• Ăn ngon, tiêu hóa tốt, bụng ấm không đầy.
• Khí lực dồi dào, đan điền ấm áp.
• Mạch trầm hoãn hữu lực. ( mạch sâu – chậm thư thái – mạnh mẽ)

Hạ tiêu thông:

• Tiểu tiện thông sướng, nước trong dài.
• Đại tiện điều hòa (1-2 lần/ngày, phân thành hình).
• Chân nhẹ, lưng khỏe, không phù thũng.

Tóm lại: Vì Tam Tiêu là trung tâm điều hòa khí – thủy – thực của cơ thể, muốn dưỡng sinh hiệu quả, điều quan trọng nhất là phải thông Tam Tiêu: để khí huyết lưu thông, tân dịch cân bằng, cơ thể nhẹ nhàng và khỏe mạnh từ trong ra ngoài.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Cảnh giới cao nhất của Đông y là dưỡng sinh, cảnh giới cao nhất của dưỡng sinh là dưỡng tâm. Hạ sỹ dưỡng thân, trung sỹ dưỡng khí, thượng sỹ dưỡng tâm.

Khí để thông huyết, huyết để bổ khí, tuy hai mà một. Người sử dụng mắt nhiều ắt tổn thương huyết, nằm nhiều tổn thương khí, ngồi nhiều tổn thương thịt, đứng nhiều tổn thương xương, đi nhiều tổn thương gân, cho nên phải điều độ.

Con người không chỉ hô hấp qua mũi mà mỗi một lỗ chân lông trên thân thể đều hô hấp, hơn nữa những gì chúng hấp thụ là tinh hoa của trời đất.

Nhất thiết phải duy trì trạng thái đói khát mới có lợi cho dưỡng sinh. Đạo gia dạy “Hư” thì “Linh”, con người nhất thiết phải duy trì trạng thái “hư linh” mới có thể tỉnh táo, khỏe mạnh.

Con người và động vật giống nhau, động vật bệnh đều dựa vào bản thân mà tự hồi phục, con vật nhịn ăn và tìm lá thuốc trong tự nhiên, không có con vật nào bị ốm mà không bỏ ăn. Con người cũng có khả năng đó.

Muốn khỏe mạnh, nhất thiết phải làm cho cơ thể có đủ “khí” để “khí hóa” thức ăn nạp vào, chỉ có như thế thì mới không tích tụ cặn bã gây độc. Cần luyện các môn tĩnh công để gia tăng khí huyết.

Làm thế nào để có đại trí huệ nếu không có tấm lòng quảng đại. Con người hội tụ trí huệ không phải là từ trong sách mà là từ tâm thanh tịnh, thiền định mà sinh ra.

Sự khỏe mạnh, khởi đầu từ tâm tính vui, tu Phật đạt được sự vui vẻ, đó là sự hưởng thụ tối cao của đời người.

VẬN ĐỘNG:

Đừng có ngày nào cũng nghĩ xem ăn cái gì để bổ âm, để tráng dương. Hãy nhớ kỹ, vận động mạnh là có thể sinh dương; tản bộ thì sinh âm.

Giờ Ngọ từ 11 giờ đến 13 giờ thuộc về Tâm, giờ này tản bộ 15 phút, nhắm mắt dưỡng thần, tâm khí ắt khỏe mạnh.

Vận động có hai tác dụng:

• Một là gia tăng tốc độ của khí và huyết, thúc đẩy bài xuất chất cặn bã trong thân thể ra ngoài.
• Hai là khai mở lỗ chân lông trên da để hấp thụ tinh khí của trời đất.

Vận động thích hợp giúp khí huyết lưu thông nhưng đồng thời cũng tiêu hao khí huyết, cho nên cần điều độ.

Khi vận động có 2 cấm kỵ:

• Một là không được vận động khi khí huyết không đủ, mới ốm dậy.
• Hai là không được vận động trong môi trường ô nhiễm.

TÀ NHƯỢC:

Mới khỏi bệnh cần tránh cắt tóc, rửa chân, tắm, gội.

Khởi nguồn của bách bệnh đều bắt nguồn từ việc bị gió độc xâm nhập. Nếu thân thể suy nhược, làm việc lao lực thì chân khí bị hao tổn, từ đó tà thừa cơ tấn công.

Trên thế gian tuyệt đối không có hiện tượng đang khỏe mạnh đột nhiên sinh bệnh. Nếu yêu cầu bệnh nhân tự soi bản thân trước khi ốm thì đều đã trải qua vài lần thức thâu đêm, áp lực công việc quá lớn, mất ngủ, trúng gió lạnh, ăn đồ lạnh, dính mưa…

Ngủ là yếu tố quan trọng nhất của dưỡng sinh. Thời gian ngủ tốt nhất là từ 21h đến 3h sáng. Thời gian đó là “mùa đông” của ngày, mùa đông là ẩn tàng, đông không ẩn tàng thì mùa xuân, hạ sẽ không thể phát triển tốt.

Giờ Tý từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng mà không ngủ thì thủy thận thiếu, thủy thiếu ắt hỏa vượng tổn hại tới tinh và thần.

(Trích di huấn của đại lão Trung y 112 tuổi)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Khí công không chỉ là một bộ môn tập luyện cổ xưa mà ngày càng được tích hợp một cách linh hoạt và hiệu quả vào đời sống hiện đại, giúp con người đối phó với những áp lực và thách thức của nhịp sống nhanh. Dưới đây là những khía cạnh chi tiết về khí công trong đời sống hiện đại:

1. Khí công cho người bận rộn: “Tập mọi lúc, mọi nơi”

Với lịch trình dày đặc, nhiều người nghĩ rằng không có đủ thời gian để tập khí công. Tuy nhiên, khí công hiện đại khuyến khích việc tích hợp các bài tập nhỏ, ngắn vào các khoảng trống trong ngày:

• Tại văn phòng:
  • Thở bụng: Ngồi thẳng lưng, đặt một tay lên bụng và hít thở sâu, cảm nhận bụng phồng lên khi hít vào và xẹp xuống khi thở ra. Thực hiện vài phút giúp thư giãn và tập trung.
  • Vặn mình nhẹ nhàng: Xoay vai, vươn vai, hoặc vặn eo nhẹ nhàng khi ngồi làm việc để giải tỏa căng thẳng ở cổ, vai, gáy và lưng.
  • Tập trung vào hơi thở khi stress: Khi cảm thấy áp lực, hãy dừng lại, nhắm mắt (nếu có thể) và tập trung vào hơi thở đều đặn trong vài nhịp.
• Khi di chuyển:
  • Hít thở sâu trong xe buýt/tàu điện ngầm: Biến thời gian chờ đợi hoặc di chuyển thành cơ hội để hít thở sâu, điều hòa năng lượng.
  • Đi bộ khí công: Tập trung vào bước đi nhẹ nhàng, uyển chuyển, kết hợp với hơi thở đều khi đi bộ ra ngoài.
• Buổi sáng/tối: Dành 15-30 phút để thực hiện một bài tập khí công đơn giản. Nhiều ứng dụng và video trực tuyến cung cấp các bài tập ngắn gọn, dễ theo dõi.

2. Khí công như một công cụ quản lý căng thẳng và cảm xúc

Đời sống hiện đại đi kèm với áp lực công việc, tài chính, xã hội, dễ dẫn đến căng thẳng, lo âu, thậm chí trầm cảm. Khí công cung cấp một giải pháp hiệu quả:

• Giảm stress cấp tính: Khi đối mặt với tình huống căng thẳng, các kỹ thuật thở và tập trung của khí công giúp làm dịu hệ thần kinh giao cảm, giảm nhịp tim, huyết áp và giải phóng hormone stress.
• Tăng cường khả năng phục hồi: Tập khí công thường xuyên giúp cơ thể và tâm trí trở nên linh hoạt hơn, dễ dàng “bật lại” sau những cú sốc hoặc áp lực.
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Nhờ khả năng làm dịu tâm trí, khí công giúp giảm chứng mất ngủ do căng thẳng, mang lại giấc ngủ sâu hơn và phục hồi năng lượng tốt hơn.
• Kiểm soát cảm xúc: Bằng cách tăng cường nhận thức về hơi thở và cơ thể, người tập khí công học cách quan sát và chấp nhận cảm xúc, thay vì phản ứng tiêu cực. Điều này dẫn đến sự bình tĩnh và khả năng ra quyết định tốt hơn.

3. Hỗ trợ hiệu suất công việc và sự sáng tạo

Một tinh thần minh mẫn và cơ thể khỏe mạnh là yếu tố then chốt cho hiệu suất làm việc cao:

• Tăng cường sự tập trung: Các bài tập khí công yêu cầu sự chú ý vào từng động tác và hơi thở, giúp rèn luyện khả năng tập trung, giảm sự xao nhãng. Điều này rất hữu ích cho công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và tư duy sâu.
• Nâng cao năng lượng và sự tỉnh táo: Thay vì dựa vào caffeine, khí công giúp kích hoạt và lưu thông năng lượng tự nhiên trong cơ thể, mang lại sự tỉnh táo bền vững mà không có tác dụng phụ.
• Thúc đẩy tư duy sáng tạo: Khi tâm trí được thư giãn và không bị cản trở bởi căng thẳng, các ý tưởng mới có thể xuất hiện dễ dàng hơn. Khí công tạo ra một không gian tinh thần thuận lợi cho sự sáng tạo.
• Giảm mệt mỏi do ngồi lâu: Các bài tập khí công giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm đau mỏi lưng, cổ, vai, gáy do ngồi lâu, giúp duy trì thể trạng tốt cho làm việc.

4. Khí công như một phần của lối sống lành mạnh

Trong xã hội hiện đại, việc duy trì một lối sống cân bằng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Khí công đóng vai trò là một trụ cột:

• Bổ trợ cho thể dục thể thao khác: Khí công giúp cải thiện sự linh hoạt, thăng bằng, sức bền và khả năng phục hồi, làm cho việc tập luyện các môn thể thao khác (chạy bộ, gym, yoga…) hiệu quả và an toàn hơn.
• Kết nối với thiên nhiên: Nhiều người chọn tập khí công ngoài trời, trong công viên, gần cây xanh, giúp tăng cường kết nối với thiên nhiên, hít thở không khí trong lành và hấp thụ năng lượng tự nhiên.
• Phát triển chánh niệm: Khí công khuyến khích sống trong khoảnh khắc hiện tại, nhận thức về cơ thể và tâm trí. Đây là cốt lõi của chánh niệm, giúp con người sống có ý thức hơn.
• Tăng cường nhận thức cơ thể: Giúp bạn “lắng nghe” cơ thể mình tốt hơn, nhận biết sớm các dấu hiệu mệt mỏi, căng thẳng để có thể điều chỉnh và nghỉ ngơi kịp thời.

5. Sự phát triển của khí công qua công nghệ và cộng đồng

Khí công đang trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết nhờ công nghệ:

• Ứng dụng di động và video trực tuyến: Hàng trăm ứng dụng và kênh YouTube cung cấp các bài tập khí công, từ cơ bản đến nâng cao, giúp mọi người có thể tự học và tập luyện tại nhà.
• Các lớp học trực tuyến: Giúp kết nối học viên với các giáo viên giỏi trên toàn thế giới mà không cần phải di chuyển.
• Cộng đồng trực tuyến và diễn đàn: Tạo không gian cho người tập chia sẻ kinh nghiệm, đặt câu hỏi và tìm kiếm sự hỗ trợ.
• Nghiên cứu khoa học: Ngày càng có nhiều nghiên cứu khoa học về lợi ích của khí công đối với sức khỏe, giúp bộ môn này được công nhận rộng rãi hơn trong giới y học và công chúng.

Kết luận

Khí công không chỉ là một phương pháp tập luyện mà còn là một lối sống, một triết lý giúp con người hiện đại tìm thấy sự cân bằng, sức khỏe và bình an trong một thế giới đầy biến động. Bằng cách tích hợp khí công vào các hoạt động hàng ngày, bất kỳ ai cũng có thể gặt hái những lợi ích to lớn mà nó mang lại.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Thuyết Ngũ Hình (Long – Xà – Hổ – Báo – Hạc) trong Thiếu Lâm quyền có mối liên hệ chặt chẽ với Ngũ Tạng (Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận) và Ngũ Hành, nhưng cách tương ứng có thể khác biệt đôi chút so với hệ thống trong Hình Ý Quyền (Long – Hổ – Hầu – Mã – Xà). Dưới đây là cách ứng hợp phổ biến trong Thiếu Lâm Ngũ Hình quyền:

Long (Rồng): Ứng với THẬN (Shèn) – Hành THỦY

• Lý giải: Rồng tượng trưng cho sự uyển chuyển, biến hóa khôn lường, nội lực sâu thẳm và sức sống dồi dào. Thận là gốc của tiên thiên khí, chủ về xương cốt, tàng tinh, sinh dục, nguồn gốc của sức mạnh tiềm ẩn và trường thọ – hoàn toàn tương đồng với hình tượng và sức mạnh của Rồng cùng tính chất tàng trữ, nhu thuận nhưng mạnh mẽ của Thủy.
• Đặc trưng luyện tập: Thăng giáng thân pháp, vòng tay uyển chuyển, lấy nhu chế cương, rèn luyện khí lực từ Đan điền (liên quan Thận).

Xà (Rắn): Ứng với TÂM (Xīn) – Hành HỎA

• Lý giải: Rắn tượng trưng cho sự linh hoạt, tốc độ, sự tập trung tinh thần cao độ và các đòn tấn công hiểm hóc, chính xác vào yếu huyệt. Tâm chủ về thần (tinh thần, ý chí) và huyết mạch, cần sự tỉnh táo, tập trung, tốc độ phản xạ – phù hợp với tính chất bùng nổ, bén nhạy của Hỏa và đặc điểm tấn công nhanh, hiểm của Xà.
• Đặc trưng luyện tập: Thân pháp trườn, tránh né linh hoạt, các đòn chỏ, cắm tay (chưởng, chỉ) nhanh, mạnh, chính xác, rèn luyện tinh thần bình tĩnh, tập trung.

Hổ (Hổ): Ứng với PHẾ (Fèi) – Hành KIM

• Lý giải: Hổ tượng trưng cho sức mạnh cơ bắp, sự dũng mãnh, uy lực tấn công hủy diệt, tiếng gầm (hơi thở mạnh). Phế chủ về khí, hô hấp và da lông. Sức mạnh bộc phát, tiếng thét (vận khí) và sự dũng mãnh của Hổ phù hợp với tính chất cương mãnh, sắc bén, thu liễm của Kim và chức năng quản lý khí của Phổi.
• Đặc trưng luyện tập: Các thế tấn vững chắc, đòn tay mạnh mẽ (trảo, quyền, chưởng), tiếng hét phát lực (để điều khí và tăng uy hiếp), rèn luyện gân cốt và sức mạnh cơ bắp.

Báo (Báo): Ứng với CAN (Gān) – Hành MỘC

• Lý giải: Báo (thường là Báo Gấm) tượng trưng cho tốc độ cực nhanh, sự bùng nổ trong di chuyển và tấn công, sự linh hoạt và sức mạnh của cơ bắp, gân cốt. Can chủ về gân, điều tiết khí huyết, liên quan đến sự nhu nhuận, linh hoạt và sức sinh trưởng – tương đồng với tốc độ, sự bật nảy mạnh mẽ của Báo và tính chất sinh trưởng, vươn lên của Mộc. (Lưu ý: Một số hệ thống dùng “Hầu” (Khỉ) cho Can/Mộc, nhưng Thiếu Lâm Ngũ Hình phổ biến dùng Báo).
• Đặc trưng luyện tập: Bộ pháp nhanh nhẹn, đột biến, các đòn đá, đòn tay tốc độ cao, nhảy vọt, rèn luyện sự phối hợp và sức mạnh bộc phát.

Hạc (Hạc): Ứng với TỲ (Pí) – Hành THỔ

• Lý giải: Hạc tượng trưng cho sự thăng bằng, thanh thoát, nhẹ nhàng, nội lực thâm hậu và sự trường thọ. Tỳ chủ về vận hóa (tiêu hóa, hấp thu), là nguồn gốc của hậu thiên khí, chủ về cơ nhục và sự ổn định, thăng bằng – hoàn toàn phù hợp với dáng đứng thăng bằng trên một chân của Hạc, sự bền bỉ, nhẹ nhàng nhưng chắc chắn và vai trò trung tâm, nền tảng của Thổ.
• Đặc trưng luyện tập: Các thế đứng thăng bằng (đặc biệt là trụ một chân), động tác mở rộng, nhẹ nhàng nhưng chứa đựng nội lực, rèn luyện sự ổn định, điều hòa hơi thở sâu và sức bền.

Tóm tắt ứng hợp trong Thiếu Lâm Ngũ Hình:

• Long (Rồng) – Thận – Thủy: Nội lực, biến hóa.
• Xà (Rắn) – Tâm – Hỏa: Tốc độ, tập trung, tấn công hiểm.
• Hổ – Phế – Kim: Sức mạnh cơ bắp, uy lực, hơi thở.
• Báo – Can – Mộc: Tốc độ di chuyển, bùng nổ, linh hoạt.
• Hạc – Tỳ – Thổ: Thăng bằng, ổn định, nội lực nhẹ nhàng, trường cửu.

Lưu ý quan trọng:

• Khác biệt với Ngũ Hình Hình Ý: Hình Ý Quyền thường dùng Long, Hổ, Hầu (Khỉ), Mã (Ngựa), Xà và ứng với Thận, Phế, Can, Tâm, Tỳ. Thiếu Lâm Ngũ Hình thay Hầu, Mã bằng Báo, Hạc và có cách ứng tạng khác (đặc biệt là Xà ứng Tâm/Hỏa thay vì Tỳ/Thổ).
• Tính biến thể: Có thể có sự khác biệt nhỏ tùy theo chi phái hoặc cách truyền thụ cụ thể trong Thiếu Lâm.
• Mục đích luyện tập: Mỗi hình không chỉ rèn kỹ thuật chiến đấu đặc trưng (công, thủ, thân pháp) mà còn hướng đến rèn luyện, điều dưỡng và phát huy sức mạnh liên quan đến một tạng phủ cụ thể, giúp người luyện võ đạt được sự cân bằng toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Kết luận: sự tương ứng Long-Xà-Hổ-Báo-Hạc với Thận-Tâm-Phế-Can-Tỳ là chính xác và phản ánh đặc trưng của hệ thống Ngũ Hình trong Thiếu Lâm quyền.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Trong hệ thống lý thuyết Đông y và võ thuật truyền thống Trung Hoa (cũng như nhiều môn võ Đông Á khác), ngũ tạng (Wǔ Zàng) có mối liên hệ chặt chẽ và tương ứng với ngũ hành (Wǔ Xíng). Đây là nền tảng quan trọng cho việc rèn luyện sức khỏe, nội công, và cả trong cách thức vận động, chiến đấu.

Mối tương ứng cụ thể như sau:

Tâm (Xīn – Tim/Tâm): Tương ứng với Hỏa (Huǒ – Lửa)

• Lý giải: Tim chủ về huyết mạch, là nguồn nhiệt và sức sống của cơ thể, giống như tính chất nóng, bốc lên của Hỏa. Trong võ thuật, Tâm liên quan đến tinh thần, ý chí (thần), sự tỉnh táo và tốc độ.

Can (Gān – Gan): Tương ứng với Mộc (Mù – Gỗ/Cây)

• Lý giải: Gan chủ về sơ tiết (điều tiết khí huyết), giống như cây cối mọc lên, vươn dài, có tính sinh sôi, nảy nở. Gan cũng liên quan đến gân cốt. Trong võ thuật, Can liên quan đến sự linh hoạt, dẻo dai, khả năng co duỗi và sức mạnh của gân.

Tỳ (Pí – Lách/Tụy – chức năng tiêu hóa): Tương ứng với Thổ (Tǔ – Đất)

• Lý giải: Tỳ chủ về vận hóa (tiêu hóa, hấp thu, vận chuyển chất dinh dưỡng), là nguồn gốc của khí huyết, giống như đất là nền tảng nuôi dưỡng vạn vật. Trong võ thuật, Tỳ liên quan đến sức bền, sự ổn định, trọng tâm và nguồn nội lực.

Phế (Fèi – Phổi): Tương ứng với Kim (Jīn – Kim loại)

• Lý giải: Phế chủ về hô hấp, thanh khiết (thu nhận khí trời, thải trọc khí), có tính chất trong sạch, thu lại, giống như tính chất thanh tịnh, sắc bén, thu liễm của Kim. Trong võ thuật, Phế liên quan đến hơi thở (khí), sức mạnh bùng nổ, sự chính xác và khả năng phát lực.

Thận (Shèn – Thận): Tương ứng với Thủy (Shuǐ – Nước)

• Lý giải: Thận chủ về tàng tinh (tinh, khí tiên thiên), chủ sinh dục, phát triển, là nguồn gốc của âm dương, giống như nước là nguồn sống, có tính tàng trữ, mềm mại nhưng mạnh mẽ. Trong võ thuật, Thận liên quan đến nội lực sâu thẳm (tinh), sức bền nền tảng, xương cốt, sự nhu hòa nhưng chứa đựng sức mạnh to lớn.

Tại sao điều này quan trọng trong võ thuật?

• Rèn luyện nội công: Các bài tập nội công (Khí công, Nội gia quyền) thường tập trung vào việc điều hòa khí trong các tạng, dựa trên mối quan hệ ngũ hành để cân bằng âm dương, tăng cường sức khỏe và nội lực. Ví dụ: luyện thở sâu (Phế/Kim) để dẫn khí xuống Đan điền (liên quan Thận/Thủy).
• Phương pháp vận động: Các động tác, thế võ có thể được thiết kế để tác động đến hoặc phát huy đặc tính của một hành/tạng nào đó. Ví dụ: thế đứng vững chãi (Thổ/Tỳ), kỹ thuật di chuyển linh hoạt (Mộc/Can), kỹ thuật phát lực mạnh mẽ bùng nổ (Kim/Phế).
• Hiểu về cơ thể: Giúp võ sinh hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa tinh thần (Tâm/Hỏa), hơi thở (Phế/Kim), nội lực (Thận/Thủy), sự linh hoạt (Can/Mộc) và sự ổn định (Tỳ/Thổ), từ đó điều chỉnh cách tập luyện.
• Ngũ Hình Quyền: Một số môn võ nổi tiếng như Hình Ý Quyền dựa trực tiếp vào mô phỏng động tác và tinh thần của 5 con vật tương ứng với ngũ hành và ngũ tạng: Long (Thận/Thủy), Hổ (Phế/Kim), Báo (Can/Mộc), Xà (Tâm/Hỏa), Hạc (Tỳ/Thổ). Mỗi hình rèn luyện đặc tính của một tạng/hành.
• Dưỡng sinh và phòng bệnh: Hiểu mối tương quan giúp võ sinh biết cách dưỡng sinh, ăn uống, nghỉ ngơi để bảo vệ các tạng, duy trì sức khỏe tối ưu cho việc luyện tập.

Tóm lại: Mối liên hệ giữa Ngũ Tạng và Ngũ Hành là một phần không thể tách rời trong triết lý và thực hành của võ thuật truyền thống Trung Hoa, giúp kết nối việc rèn luyện thể chất với sự điều hòa nội tạng, tinh thần và năng lượng bên trong, hướng đến sự hài hòa toàn diện giữa con người và vũ trụ.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Khí công là một phương pháp luyện tập và thiền định cổ xưa của Trung Quốc, kết hợp giữa chuyển động, hơi thở và tập trung tinh thần để cải thiện sức khỏe, tăng cường thể lực và tinh thần. Nó được coi là một phần quan trọng của y học cổ truyền Trung Quốc.

Thiếu Lâm Khí Công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền là một môn khí công độc đáo. Nó có nguồn gốc từ chùa Thiếu Lâm ở Phúc Kiến, Trung Quốc. Công pháp này đã được sàng lọc và bổ sung qua nhiều triều đại trong hàng trăm năm, trở thành một công pháp thượng thặng được giới võ lâm suy tôn.

Môn khí công này không giống với các bài Thiếu Lâm động công hay tĩnh công khác, mà là một môn phái riêng biệt kết hợp cả động công, tĩnh công, cạnh kỹ và kỹ kích. Điểm đặc biệt trong huấn luyện là công pháp này không quá nhấn mạnh việc nhập tịnh hay thủ ý (tập trung ý niệm) ban đầu, nhưng lại đòi hỏi sự chính xác nghiêm ngặt về tư thế và thứ tự động tác…. Dù không cần thủ ý hay nhập tịnh lúc bắt đầu, người tập vẫn có thể đạt được trạng thái an định, ngừng tạp niệm (Thiền) một cách tự nhiên khi đã có “khí cảm”.

Mục đích của việc luyện tập công pháp này là khơi thông kinh lạc, điều chỉnh khí huyết trong cơ thể, giúp âm dương cân bằng, phủ tạng điều hòa2. Nhờ đó, nó có tác dụng phòng chữa bệnh, tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và giúp tinh, khí, thần, lực hợp nhất. Nguyên tắc luyện công là “mọc rễ trong đất, tăng kình trong thân, luyện khí nơi phủ tạng và tiếp thu dinh dưỡng của trời đất”.

Qua quá trình rèn luyện kiên trì, trình độ công phu sẽ ngày càng thâm hậu. Người tập không chỉ có thể “ngoại khí nội thu” (hấp thụ khí từ ngoài vào) mà còn có thể “nội khí ngoại phóng” (phóng khí từ trong ra ngoài) để đạo dẫn chữa bệnh cho người khác…. Khí ngoại phóng của công pháp này được cho là có hiệu quả tốt trong trị liệu các bệnh chấn thương xương, thần kinh, nội khoa và cả các bệnh nan y khác.

Các khái niệm chính trong tên gọi của môn phái này:

•Nội kình: Là năng lượng hoạt động bên trong cơ thể, là cơ sở vật chất của hoạt động sinh mạng và là tiềm lực ẩn náu trong cơ thể con người.

•Thiền: Chữ Phạn nghĩa là an định, gạt bỏ các tạp niệm. Trong công pháp này, trạng thái Thiền đạt được thông qua việc duy trì tư thế chính xác và sự tự nhiên khi “khí cảm” xuất hiện.

•Nhất chỉ: Có nghĩa là trong quá trình luyện công, nhất thiết phải có sự huấn luyện đặc biệt mang tính mấu chốt, đó là sự rèn luyện có hệ thống, có quy luật các động tác ban động và án động của mười ngón tay và mười ngón chân. Mười ngón tay và mười ngón chân là nơi khởi đầu và kết thúc của 12 chính kinh trong cơ thể, và có liên quan đến bát mạch kỳ kinh. Sự cử động của ngón tay và chân không những có thể tích lũy “nội kình”, điều tiết giải phóng “nội kình”, mà còn giúp đơn giản hóa công pháp và rút ngắn thời gian luyện công, đạt hiệu quả gấp đôi. “Ban chỉ pháp” là công pháp đặc sắc và then chốt nhất của “Nội kình nhất chỉ thiền”.

Công pháp này được truyền dạy bởi cố sư Khuyết A Thủy. Cụ Khuyết A Thủy xuất thân từ gia đình nghèo ở Giang Tô, đi tu tiểu từ năm 7 tuổi và học võ thuật tại chùa Thiếu Lâm Phúc Kiến với sư Đỗ Thuận Bưu. Sau 18 năm khổ luyện, cụ đạt được tuyệt kỹ thần công và được mật truyền bí quyết “Nội kình nhất chỉ thiền”. Sau này, cụ Khuyết A Thủy đã mở cửa truyền dạy rộng rãi công pháp này. Cụ đã cộng tác với các nhà khoa học để nghiên cứu khí công bằng phương tiện khoa học hiện đại…, giúp lột bỏ vỏ bọc thần bí của khí công và mở ra kỷ nguyên mới cho nghiên cứu khoa học về khí công. Các thành tựu thực nghiệm về “khí” trong “Nội kình nhất chỉ thiền” của cụ và con trai Khuyết Xảo Căn đã được ghi chép trong các sách khoa học kỹ thuật.

Thầy Vương Thụy Đình là đệ tử chân truyền của cụ Khuyết A Thủy. Ông đã học tập và khổ luyện hơn 20 năm để nắm vững tinh túy của “Nội kình nhất chỉ thiền”. Ông đã nhiệt tình truyền dạy công pháp này và giúp hàng nghìn người chữa khỏi bệnh. Trên cơ sở công pháp này, thầy Vương đã tổng kết nên bộ “Nhiệt thân pháp” và “Nội kình trạm trang công”. “Nội kình trạm trang công” được coi là công pháp sơ cấp, là nền tảng cơ bản (trúc cơ công). Công pháp này kết hợp giữa “Nội kình nhất chỉ thiền” với võ thuật nội gia quyền Trung Hoa, dễ tiếp thu cho người mới học và giúp đắc khí nhanh.

Tóm lại, Thiếu Lâm Khí Công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền là một môn khí công cổ truyền từ Thiếu Lâm Phúc Kiến, độc đáo ở sự kết hợp động – tĩnh, tập trung vào luyện “nội kình” và khả năng “ngoại khí ngoại phóng” thông qua các động tác cụ thể, đặc biệt là “ban chỉ pháp” (tập các ngón tay và chân), không quá chú trọng vào nhập tịnh ban đầu. Nó được truyền dạy bởi cụ Khuyết A Thủy và phát triển/truyền bá bởi học trò Vương Thụy Đình, được nghiên cứu khoa học và công nhận về hiệu quả chữa bệnh và nâng cao sức khỏe.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Theo quan niệm của y học cổ truyền, dưỡng sinh là sự kết hợp hài hòa giữa bốn phương diện: lối sống, chế độ ăn uống, thái độ tinh thần và phương pháp rèn luyện thân thể.

Theo quan niệm của y học cổ truyền (YHCT), con người mắc bệnh là do mất cân bằng âm dương, điều trị bệnh là quá trình tái lập lại sự cân bằng đó. YHCT cũng cho rằng dưỡng sinh có ý nghĩa rất quan trọng trong điều trị bệnh và trong cuộc sống thường nhật của con người. Đó là sự kết hợp của bốn yếu tố: cách sống (thích nghi để phù hợp với hoàn cảnh, môi trường); thực dưỡng; điều dưỡng tinh thần; rèn luyện thân thể. Sống đúng tinh thần dưỡng sinh được xem là phương pháp phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe tốt nhất.

Cách sống

Theo triết lý Đông phương, cách sống phù hợp và cân bằng âm-dương là cách sống thích nghi, thích hợp với từng hoàn cảnh và môi trường. Như vậy, một phần quan trọng của quy tắc dưỡng sinh là thích ứng với âm dương của bốn mùa để phòng bệnh cũng như sự thích nghi của cơ thể với những thay đổi của thời tiết.

Thực dưỡng

Thực dưỡng nghĩa là điều tiết trong ăn uống và sinh hoạt. Trong ăn uống nên điều độ, tránh ăn quá no hoặc quá đói, quá thừa hoặc thiếu chất, ăn không đúng giờ hoặc lạm dụng chất kích thích, rượu bia. Làm việc và nghỉ ngơi có chừng mực, không lao lực một cách bừa bãi. Ai cũng biết thức ăn là nguồn cung cấp chính cho sự tồn tại và phát triển con người. Người xưa có câu “bệnh từ miệng mà vào”, cho thấy ý thức ăn uống góp phần không nhỏ trong việc hình thành các bệnh lý ở con người.

Theo YHCT, thực dưỡng là phương pháp ăn uống để nuôi dưỡng con người, sống khỏe. Vì vậy, không ăn các món ăn quá chua, quá mặn, quá ngọt, quá đắng hay quá cay vì những loại thức ăn này khi được dùng quá nhiều, hay quá ít một cách thường xuyên đều gây tổn hao khí của các tạng phủ. Trong ăn uống, cần đủ chất và cần chú ý để điều hòa ngũ vị.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn các loại thức ăn nên theo mùa, mùa nào thức nấy. Mỗi loại cây cũng phát triển theo quy luật âm dương, cũng có kỳ thịnh kỳ suy, mỗi cây có một mùa riêng. Dùng các loại thức ăn theo từng mùa là phù hợp với sự thay đổi, chuyển hóa của tự nhiên. Như vậy, cơ thể sẽ hấp thu tốt nhất các chất dinh dưỡng thức ăn đó mang lại. Ví dụ mùa thu dễ sinh các chứng rối loạn tiêu hóa – hấp thu. Do đó, mùa thu nên ăn canh khoai mỡ nấu tép hoặc canh củ sen nấu với giò heo, canh đậu phộng nấu với xương… và không nên ăn dưa xanh, cà sống dễ bị tiêu chảy.

Điều dưỡng tinh thần

Rèn luyện tinh thần, ý chí cũng là một phần của dưỡng sinh. Giữ gìn sự ổn định đầy đủ về mặt tinh thần, là bảo dưỡng tinh khí tốt. Các nguyên nhân gây bệnh từ môi trường có thể xâm nhập nhưng tinh khí sung mãn, sức đề kháng vững vàng, bệnh tật sẽ bị đẩy lui.

Rèn luyện thân thể

Việc tập luyện theo phép dưỡng sinh cũng cần phù hợp với sự thay đổi của từng mùa, của thời tiết cũng như thể chất của từng cá thể. Tập luyện dưỡng sinh cần duy trì và theo từng nấc, từng bậc. Tránh luyện tập quá sức hay trong điều kiện bất lợi cho cơ thể vì không những không dưỡng sinh được mà còn tạo điều kiện cho các yếu tố gây bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể.

Một nguyên tắc dễ dàng có thể áp dụng cho mọi mùa là mỗi sáng nán lại một chút trên giường, khởi động co duỗi chân tay thân mình, hít thở sâu và tróc lưỡi thành tiếng trước khi bước xuống giường. Hằng ngày nên cố gắng đi bộ, vận động những lúc rảnh rỗi nhằm giúp lưu thông máu huyết dễ dàng nuôi dưỡng não và toàn thân.

Vì vậy, có thể nói dưỡng sinh là một phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật. Thực hiện dưỡng sinh cần chú ý ở tất cả các mặt từ tinh thần, ăn uống, sinh hoạt, tập luyện. Việc dưỡng sinh có thể thay đổi trên từng cá thể nhưng cần tuân theo quy luật âm dương, sự dung hòa giữa cơ thể và sự thay đổi của đất trời, khí hậu.

Nguồn gốc của dưỡng sinh

Theo quan điểm của Tuệ Tĩnh, để khỏe mạnh và trường thọ cần duy trì, gìn giữ chân – nguyên – khí và phát triển tam bảo của sức khỏe là tinh – khí – thần (ba dạng vật chất tạo nên cấu trúc cơ thể người). Phải thực hiện phép dưỡng sinh đó là “bế tinh, dưỡng khí, tồn thần, thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình”.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Nhà văn Dickens đã từng nói: “Một người có tâm thái tốt, còn mạnh hơn 100 lần so với một người có trí tuệ cao.”

Thái độ sống tích cực chính là liều thuốc giúp ta chữa lành mọi thứ, giúp chúng ta bình tĩnh đối mặt với những thăng trầm cuộc sống và sự thay đổi của năm tháng.

Người có tâm trạng tốt, nhìn đâu cũng thấy ánh sáng, tim luôn chứa chan hi vọng.

Người luôn buồn phiền, dễ tự sa mình vào vũng bùn của sự thất vọng, đau khổ, không thể tự giải thoát cho chính mình.

Thực tế luôn là như vậy, nhân sinh cứ 10 việc đã có đến 8, 9 việc không được như ý. Vậy làm thế nào để vượt qua nó?Tâm khoáng đạt, mở rộng lòng, sống thoải mái, lạc quan hơn. Chỉ cần tâm lý tốt, mọi chuyện sẽ dần ổn.

1. Thầy thuốc tốt nhất là chính mình

Nhà triết học Schopenhauer nói rằng: “Sai lầm lớn nhất mà nhiều người mắc phải là dùng sức khỏe để đổi lấy những vật ngoài thân.”

Đây chẳng phải là chân dung thực tế của rất nhiều người đang bôn ba ngoài xã hội hay sao?

Nửa đầu cuộc đời, lao mình vào kiếm tiền, dùng sức khỏe đánh đổi từng đồng. Nửa sau cuộc đời, lại dùng số tiền kiếm được để đánh đổi chiếc giường “đắt giá” nhất: giường bệnh!

Một nữ diễn viên xuất đạo đã 25 năm, và cô ấy đóng phim không ngừng nghỉ kể từ khi được ra mắt. Thế nên bị mọi người coi là “kẻ cuồng công việc”.

Cách đây không lâu, cô ấy đã thẳng thắn chia sẻ trên một show truyền hình thực tế rằng: “Em không thể ngược đãi bản thân nữa, nó sắp không trụ nổi…”

Nhiều người coi tuổi trẻ là tiền vốn, nhưng cơ thể con người đâu phải bằng sắt thép, bạn không yêu quý nó, sau này nó sẽ quay lại phá hủy chính bạn.

Bệnh tật thường là do lâu ngày tích tụ mà thành, không phải một sớm một chiều là có. Nếu thật sự ngã bệnh, e rằng dù y học có phát triển đến đâu, cũng khó lòng làm bạn khỏe mạnh như lúc ban đầu.

Người thông minh luôn nắm quyền chủ động “kiểm soát” sức khỏe trong tay họ. Bởi vì họ hiểu được, bác sĩ tốt nhất luôn là chính mình, và y học chỉ là tuyến phòng thủ cuối cùng của cuộc đời mà thôi.

Có một tâm trạng vui vẻ, bình an thì hệ miễn dịch của cơ thể mới có thể hoạt động tốt được, từ đó cơ thể có hàng rào mạnh mẽ để chống đối lại bệnh tật.

Như câu: “Chính nghĩa trong lòng, cái ác cũng không làm gì được.”

Vậy nên tâm lý mới là “chủ nhân” thực sự cho sức khỏe và cuộc sống của chúng ta. Nó có thể tạo nên thành tựu cho một người, cũng có thể hủy đi họ.

Trên thế giới này có quá nhiều cám dỗ: cảnh đẹp, thức ăn ngon, cuộc sống xa hoa… Nhưng muốn đi hết con đường dài phía trước, bạn phải biết điều chỉnh tâm thái cho thích hợp, hãy bình tĩnh trong mọi hoàn cảnh, sống chậm lại, và nhìn những bước chân còn in dấu sau lưng bạn.

Bạn xứng đáng được hạnh phúc, hãy giữ sức khỏe luôn ở mức tốt nhất, chỉ có chính bạn mới là vị bác sĩ hoàn hảo nhất cho chính mình.

2. Liều thuốc tốt nhất là tâm trạng

Cách dưỡng sinh tốt nhất là luôn giữ cho trái tim của bạn ở “trình độ” an nhiên.

Chỉ cần tâm bao dung với mọi chuyện, không tính toán chuyện nhỏ, không bận tâm quá nhiều về biến cố lớn, như vậy thân thể không cần dùng thuốc cũng có thể tự nhiên khỏe mạnh.

Bởi vì tâm trạng tốt là liều thuốc rẻ nhất và hiệu quả nhất.

Năm 2007, người dẫn chương trình xinh đẹp và tài năng Chu Tấn đột nhiên chẩn đoán ra bản thân mắc bệnh ung thư tuyến giáp.

Tuy nhiên, cô ấy đã chiến đấu chống chọi với bệnh tật bằng một thái độ lạc quan, cởi mở, kiên trì bền bỉ, mạnh mẽ, và nhờ đó đến bây giờ cô ấy vẫn còn đứng trên sân khấu với vẻ ngoài đầy sức sống.

Trong cuốn tự truyện “A Tấn” của mình, cô ấy có viết: “Bệnh lâu thành thầy thuốc, từ đó bạn có thể tự mình học được rất nhiều thứ. Tôi rất thích cười, nếu tôi nói tiếng cười có thể chữa bách bệnh, bạn có tin không? Khi đau ốm, đừng giận, đừng than, đừng tự trách, đừng từ bỏ, cũng đừng tự hù dọa làm chính mình sợ hãi.Việc nên đến sớm muộn cũng sẽ đến, có muốn trốn chạy cũng không được.”

Những người bệnh ung thư muốn sống qua ngày hạnh phúc, không phải dựa vào việc hóa trị hay các loại thuốc nhập khẩu cao cấp đắt tiền, bởi vì chúng chỉ làm cơ thể họ yếu dần và mệt mỏi. Điều quan trọng là luôn duy trì thái độ sống tích cực, như vậy sức mạnh tiềm ẩn của họ mới bùng nổ vô hạn.

Phiền muộn xuất phát từ tâm, giải tỏa nó, cuộc đời dù tì vết vẫn trở thành những vần thơ đẹp.

3. Tâm trạng tốt quyết định vận mệnh

“Nếu tâm lý thay đổi, thái độ sống nhất định cũng sẽ thay đổi. Thái độ thay đổi, thói quen cũng sẽ thay đổi. Thói quen thay đổi, tính cách cũng sẽ thay đổi theo. Tính cách thay đổi, cuộc sống mới nở hoa…”

Một người mang tâm lý như thế nào sẽ sống cuộc đời như thế ấy.

Nếu trái tim bạn có ngọn lửa nhiệt huyết, nó sẽ tỏa ra ánh sáng và đem đến cho bạn ấm áp.

Nếu trái tim bạn là một tảng băng, nó sẽ đông lạnh và khiến bạn luôn cảm thấy tương lai mịt mờ.

Có một người tài xế taxi suốt ngày phàn nàn về thời tiết xấu, thu nhập ít ỏi, đường hay kẹt xe… Thế nên, ngày nào anh ta cũng cảm thấy tồi tệ vô cùng.

Cuối cùng đến một ngày nọ, anh ta cũng hiểu ra: Thay vì suốt ngày than vãn, tốt hơn hết hãy thay đổi bản thân.

Khi tâm lý trở nên tốt hơn, thế giới cũng trở nên rộng lớn hơn.

Sau này, anh ấy luôn đối đãi với khách hàng bằng nụ cười, nhờ vậy được nhiều người yêu mến, lượng thu nhập tăng gấp đôi, khách quen cũng ngày một nhiều.

Không chỉ thế, nhờ thái độ quan tâm, thấu hiểu, nên khách hàng luôn đánh giá năm sao cho anh ấy mỗi khi đi taxi anh ấy chở.

Thái độ sống tích cực đúng là chìa khóa của hạnh phúc, có được nó sức khỏe và sự giàu có mới song hành được.

Tất nhiên, thái độ cởi mở cần trải qua nhiều năm kinh nghiệm để thấu hiểu đạo lý và thay đổi, chứ không thể tự nhiên mà có.

Hãy để thế giới ồn ào và những lời gièm pha, chế giễu bạn chìm vào tĩnh lặng, thay vào đó là một trái tim bình yên, thấu tỏ mọi thứ.

(Nguồn: sưu tầm)

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Theo y học cổ truyền, đan điền Tinh là “sinh khí chi hải” (biển của sinh khí),

Vì vậy, luyện thở đan điền làm cho dòng năng lượng trong người luôn xuôi chảy đều đặn và thông thoáng. Do đó khí huyết luôn lưu hành, kinh lạc thông suốt, âm dương quân bình, thủy hỏa tương tế làm cho năng lượng trong cơ thể luôn quân bình và tăng trưởng để thích nghi cao nhất với tự nhiên. Nó có tác dụng phòng bệnh, trị liệu, phục hồi chức năng, đem lại sức khỏe và tuổi thọ.

Chuẩn bị: Ngồi tư thế kết già hoặc bán kiết già, bắt chân trái lên trước hay chân phải lên trước (gọi là Hàng ma tọa hay Cát tường tọa). Cột sống luôn thẳng, toàn thân mềm. Hai tay đặt ngửa (nam tay trái lên trên, nữ tay phải lên trên. Hai ngón tay cái chạm nhau).

Kích hoạt nội đan: Theo dõi hơi thở tại đan điền, biết bụng phình ra và hóp vào. Quá trình này có dụng công nhẹ để làm ấm nóng đan điền và khí vận hành rõ trong nội đan.

Khai mở Mệnh môn: Khi hít vào nhận biết đan điền (dưới rốn 3cm). Khi thở ra quán chiếu và theo hơi thở đẩy năng lượng sang Mệnh môn (đối diện với đan điền ở phía thắt lưng) một vài hơi thở thấy Mệnh môn căng tức như bị đè nén.

Tiếp tục theo dõi hơi thở và lan tỏa năng lượng thì một lúc sau ta thấy vùng thắt lưng xuất hiện hơi ấm tăng dần cho đến khi có dòng nóng ấm xông lên cột sống, làm cho vùng lưng trên ấm dần (hiện tượng thông lửa). Cảm giác lúc này sống lưng như giãn ra và kéo dài, vùng thắt lưng nhẹ bẫng. Lúc này, Mệnh môn đã mở rộng hơn, việc tiếp nhận và lan tỏa năng lượng sẽ dễ dàng và thông thoáng hơn.

Khai mở Hội âm: Hít và nhận biết đan điền, khi thở ra quán chiếu và đẩy năng lượng xuống Hội âm (tâm lực này là khoảng rỗng như quả trứng ở giữa bộ phận sinh dục và hậu môn). Qua một số hơi thở ta thấy vùng Hội âm giãn mở, năng lượng dao động nhẹ nhàng như làn sóng tròn (như khi ta ném viên sỏi xuống nước).

Tiếp tục theo dõi hơi thở và quán chiếu năng lượng ta sẽ thấy cảm giác khí (Khí cảm) rõ hơn, tại vùng Hội âm như lỏng ra và dần dần như rỗng. Vùng Hội âm sẽ cảm thấy mát dần và khí xông lên sẽ làm cho vùng thắt lưng có cảm giác mát nhẹ nhàng như thoa dầu bạc hà và như bong bóng xà phòng loang dần về hai thận. Như vậy, Hội âm đã giãn mở rộng hơn, địa khí xông lên hai thận dễ dàng, sẽ làm vượng khí ở thận.

Xoay chuyển nội khí trong hạ đan điền: Khi hít vào ta dẫn khí từ Hội âm lên Mệnh môn, dừng lại một chút. Tiếp tục hít đẩy khí sang khí hải (huyệt dưới rốn độ 3cm), dừng lại một chút. Khi thở ra đẩy năng lượng xuống Hội âm. Quá trình này cũng như toàn bộ công pháp, đều mượn hơi thở để khai mở các tâm lực và dẫn năng lượng. Bước này sẽ làm cho nội khí trong đan điền mạnh hơn và sẽ tăng cường năng lượng để thông hoạt hai thận.

Thủy hỏa ký tế: Khi hít vào dẫn năng lượng từ Ấn đường xuống đan điền. Thở ra quán chiếu đẩy năng lượng sang Mệnh môn. Chỉ cần dẫn dắt một số hơi thở, năng lượng một đi xuống, một xông lên rất rõ ràng. Năng lượng từ Thượng đan xuống đan điền sẽ nối thẳng xuống Hội âm và năng lượng từ Mệnh môn sẽ tiếp nối với năng lượng từ Hội âm xông lên tạo thành một vòng khép kín. Lúc này hãy dụng công nhẹ hơn để vận chuyển khí, sau một số nhịp thở thì chu thiên khí tự vận hành mạnh mẽ, đường xuống đường lên rõ ràng. Khi đó đỉnh não sẽ xuất hiện một ổ hưng phấn nhỏ và phần bụng dưới khí lực lan tỏa mạnh hơn. Hơn nữa, Tâm hỏa tàng thần và Thận thủy tàng tinh sẽ kết nối với nhau hòa hợp hơn, mạnh mẽ hơn.

Giới khí nội quan: Khi hít vào ta cảm nhận năng lượng từ đan điền lan tỏa toàn thân. Khi thở ra ta cảm nhận năng lượng toàn thân quy về đan điền. Hoặc chúng ta có thể thở ngược lại như sau: Khi thở ra cảm nhận nặng lượng từ đan điền lan tỏa toàn thân và khi hít vào ta cảm nhận năng lượng thu quy về đan điền. Hai cách này đều chỉ dùng tinh thần và hơi thở để dẫn dắt năng lượng. Qua phép thở này toàn thân sẽ ấm nóng và năng lượng sẽ lan tỏa đều trong toàn thân.

Kết quả: Qua phép thở này mọi trược khí trong người sẽ ra ngoài và tiếp nhận năng lượng mới của vũ trụ. Cơ thể sẽ khỏe hơn, sinh lực sẽ dồi dào hơn, trí tuệ sáng suốt hơn, tâm sẽ thanh tịnh hơn. Đây là 1 trong 3 phép thở cao nhất trong Thánh tức (Tịnh tức). Tức là hơi thở Dũng tuyền, hơi thở Đan điền và hơi thở qua da.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Thời gian gần đây, trên nhiều diễn đàn và ở một số khu vực, người dân đang truyền tay nhau một bộ bí quyết sống gồm 27 điều được cho là do tổ tiên chúng ta đời xưa truyền lại nhằm làm bảo bối dưỡng sinh.

Trong đó, nội dung chủ yếu bao gồm những lời khuyên về các kinh nghiệm, quy tắc trong cuộc sống hàng ngày như ăn, ngủ, nghỉ, làm việc…

“Tôi thấy có mấy người bạn cùng tổ sinh hoạt đưa cho và theo dõi qua 27 điều này thì thấy đây đúng là những kinh nghiệm rất quý từ ông cha ta truyền lại. Tôi đã học tập làm theo được một số điều và qua việc thực tập theo các điều đấy thì thấy mình sống điều độ hơn, sức khỏe có phần tốt dần lên”, bà Nguyễn Thị Dung (Mai Dịch, Cầu Giấy, Hà Nội) cho hay.

Còn theo ông Nguyễn Thanh Vân (Bắc Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ, qua việc học theo bí kíp 27 điều này đã giúp cho ông đỡ hẳn bệnh đau dầu.

“Trước đây, tôi có bị đau đầu khá thường xuyên nhưng sau khi theo dõi và học các điều trong 27 bí kíp dưỡng sinh thì tôi ít suy nghĩ đi, tối ngủ đúng giờ, sáng dậy sớm, tập thể dục, ăn uống điều độ, không rượu, bia, thuốc lá… Nhờ đó mà bệnh đau đầu đỡ hẳn, sức khỏe cũng tốt hơn”, ông Vân nói.

Trao đổi với chúng tôi xung quanh bộ 27 điều bí quyết này, Thạc sĩ – Bác sĩ Nguyễn Xuân Giao, nguyên trưởng phòng Đông y Thực nghiệm – Bệnh viện Y học Cổ truyền Trung ương cho rằng, đây là những lời khuyên được rút ra từ kinh nghiệm sống trong dân gian cũng như phép dưỡng sinh. Ví dụ như tối ngủ rửa chân hơn uống thuốc bố chính là việc ngâm chân trước khi đi ngủ giúp thư giãn, tinh thần sảng khoái, giấc ngủ ngon hơn… Hay không nên cáu, giận dễ già. Tranh cãi buổi tối, ruột như sát muối…

Những lời khuyên này rất hữu ích và nếu thực hiện được theo đúng các điều này này sẽ giúp con người sống phù hợp, cân bằng và tốt cho sức khỏe.

Ông Giao cũng phân tích thêm với lời khuyên muốn ngủ để tấm thân nhẹ nhõm, chân không hướng Tây, đầu không hướng Đông là bởi lẽ, trong đông y thì chân là âm, dầu là dương. Mà Đông là nơi mặt trời mọc, Tây là nơi mặt trời lặn tức là một bên dương sinh và một bên dương thịnh.

Nếu nằm như chân hướng Tây, đầu hướng Đông sẽ không cân bằng âm dương hay nói cách khác là dương nhiều quá. Vì vậy, cần quay chỉnh để cho cân bằng, hài hòa âm dương, từ đó, giúp sức khỏe được đảm bảo.

27 bảo bối dưỡng sinh của tổ tiên của chúng ta đã kiểm nghiệm cho hậu thế xin được chia sẻ:

1. Ăn no không gội dầu, đói không tắm. Rửa mặt nước lạnh, vừa đẹp vừa khỏe. Mồ hôi chưa khô, đừng tắm nước lạnh. Đánh răng nước ấm, chống ê chắc răng.
2. Ăn gạo có trấu, thức ăn có chất xơ. Nam không thể thiếu rau hẹ, nữ không thể thiếu ngó sen. Củ cải trắng, sống không tốt nhưng chín thì bổ. Ăn không quá no, no không nên nằm.
3. Dưỡng sinh là động, dưỡng tâm là tĩnh. Tâm không thanh tịnh, ưu tư vọng tưởng dễ nảy sinh. Tâm thần an bình, bệnh sao đến được. Nhắm mắt dưỡng thần, tĩnh tâm ích trí.
4. Dược bổ thực bổ, đừng quên tâm bổ. Coi tiền như cỏ, coi thân như bảo. Khói hun cháy lửa, tốt nhất không ăn. Chiên dầu ngâm ướp, ít ăn thì tốt.
5. Cá thối tôm rữa, lấy mạng oan gia. Ăn mặc giữ ấm, nhất thân là xuân. Lạnh chớ chạm răng, nóng chớ chạm môi. Đồ chín mới ăn, nước chín mới uống.
6. Ăn nhiều rau quả, ít ăn đồ thịt. Ăn uống chừng mực, ngủ dậy đúng giờ. Đầu nên để lạnh, chân nên giữ ấm. Vui chơi biết đủ, không cầu an dật.
7. Dưỡng sinh là cần cù, dưỡng tâm là tĩnh tại.
8. Người đến tuổi già, thì phải rèn luyện, đi bộ chạy chậm, luyện công múa kiếm; đừng sợ giá lạnh, quét sạch sân nhà, hội họa thêm vui, tấm lòng rộng mở;
9. Nghe tiếng gà gáy, đừng cố nằm thêm, trồng hoa nuôi chim, đọc sách ngâm thơ; chơi cờ hát kịch, không ham phòng the, việc tưkhông nhớ, không chiếm lợiriêng.
10. Ẩm thực không tham, bữa tối ăn ít, khi ăn không nói, không nên hút thuốc; ít muối ít đường, không ăn quá mặn, ít ăn chất béo, cơm không quá nhiều.
11. Mỗi ngày ba bữa, thức ăn phù hợp, rau xanh hoa quả, ăn nhiều không sợ; đúng giờ đi ngủ, đến giờ thì dậy, nằm dậy nhẹ nhàng, không gấp không vội.
12. Uống rượu có độ, danh lợi chớ tham, chuyện thường không giận, tấm lòng phải rộng.
13. Tâm không bệnh, nên phòng trước, tâm lý tốt thân thể khỏe mạnh; tâm cân bằng, phải hiểu biết, cảm xúc ổn định bệnh tật ít.
14. Luyện thân thể, động cùng tĩnh, cuộc sống hài hòa tâm khỏe mạnh; phải thực dưỡng, no tám phần, tạng phủ nhẹ nhõm tự khai thông.
15. Người nóng giận, dễ già yếu, thổ lộ thích hợp người người vui; thưởng thức thư họa, bên suối thả câu, lựa chọn sở thích tự do chơi.
16. Dùng đầu óc, không mệt nhọc, bớt lo dưỡng tâm ít náo nhiệt; có quy luật, sức khỏe tốt, cuộc sống thường ngày phải hài hòa.
17. Tay vận động, tốt cho não, phòng ngừa bị lạnh và cảm cúm.
18. Mùa hè không ngủ trên đá, mùa thu không ngủ trên phản. Mùa xuân không hở rốn, mùa đông không che đầu. Ban ngày hoạt động, tối ngủ ít mơ.
19. Tối ngủ rửa chân, hơn uống thuốc bổ. Buổi tối mở cửa, hễ ngủ là say. Tham mát không chăn, không bệnh mới lạ.
20. Ngủ sớm dậy sớm, tinh thần sảng khoái, tham ngủ tham lạc, thêm bệnh giảm thọ. Tranh cãi buổi tối, ruột như sát muối.
21. Một ngày ăn một đầu heo, không bằng nằm ngủ ngáy trên giường.
22. Ba ngày ăn một con dê, không bằng rửa chân rồi mới lên giường.
23. Gối đầu chọn không đúng, càng ngủ người càng mệt. Tâm ngủ trước, người ngủ sau, ngủ vậy sẽ thành mỹ nhân.
24. Đầu hướng gió thổi, ấm áp dễ chịu, chân hướng gió thổi, hãy mời thầy lang.
25. Không ngủ nơi ngõ hẻm, độc nhất khi gió lùa.
26. Đi ngủ không thắp đèn, sáng dậy không chóng mặt.
27. Muốn ngủ để tấm thân nhẹ nhõm, chân không hướng Tây đầu không hướng Đông.

Theo Đại Lộ

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người có bệnh lý nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.